Ts 183/23

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 lipca 2025 r. Pozycja 207 POSTANOWIENIE z dnia 3 kwietnia 2025 r. Sygn. akt Ts 183/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Bogdan Święczkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 22 października 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 lipca 2023 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o covid) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 126 § 1 oraz art. 126 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim „ogranicza znaczenie zwrotu pismo jedynie do formy papierowej, a zwrotu podpis wyłącznie do podpisu sporządzone[go] w formie określonej w art. 78 § 1 (…)” ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm.), jest niezgodny z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 7; art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji w związku z art. 25 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz. Urz. UE. L Nr 257, poz. 73); 3) art. 1911 § 1 i 3 k.p.c. jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący, przywoławszy uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (mającej moc zasady prawnej) z 26 kwietnia 2023 r. (sygn. OTK ZU B/2025 Ts 183/23 poz. 207 2 akt […]) zarzucił, że zakwestionowany w skardze art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o covid na-rusza prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy. W odniesieniu do zakwestionowanych w skardze art. 126 § 1 i art. 126 § 1 pkt 6 k.p.c. stwierdził, że są one „niezgodn[e] z prawem unijnym”, a także „z przepisem materialnym definiującym pojęcie podpisu (…)”. Skarżący dostrzega także „kolizję” pomiędzy oświadczeniem woli złożonym na nośniku innym niż konwencjonalny, a skutkami złożenia pisma. Z kolei art. 1911 § 1 i 3 k.p.c. tworzy według skarżącego normę stanowiącą „całkowicie subiektywny model weryfikowania, czy wniesione powództwo jest oczywiście bezzasadne”, przy czym czyni to już – jak zarzucił skarżący – na etapie zapoznawania się przez sąd z treścią pozwu. W związku z tym sąd nie rozpoznaje sprawy, ale decyduje o prawie do jej rozpoznania. Prawo do rozpoznania sprawy jest więc uzależnione wyłącznie od całkowicie uznaniowej i arbitralnej woli sądu. Postanowieniem z 22 października 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 listopada 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalsze-go biegu. Stwierdził, że pismo z 1 czerwca 2023 r., w którym starszy sekretarz sądowy, dzia-łający z upoważnienia Kierownika Sekretariatu Sądu Okręgowego w W. XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, poinformował skarżącego, że jego pismo (złożone mailem 30 maja 2023 r.), zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 10 maja 2023 r. nie odnosi skutków procesowych, nie jest bowiem rozstrzygnięciem, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Trybunał zwró-cił też uwagę, że nie zostało ono wydane na podstawie przepisów, które skarżący kwestionuje w skardze konstytucyjnej oraz że umowa międzynarodowa nie może być wzorcem kontroli w postępowaniu skargowym. W zażaleniu z 12 listopada 2024 r. (data nadania) skarżący zażądał skierowania przez skład orzekający „pytania prejudycjalnego” do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgod-ności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Kon-stytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji (s. 2 pisma procesowe-go; w petitum wniosku skarżący wskazał natomiast przepisy ustawy zasadniczej nie mające związku ze sformułowanym żądaniem) oraz zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżącego zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Try-bunału zapadają większością głosów. Konstytucja nie przewiduje w tym zakresie wyjątku”. Wydanie przez Trybunał orzeczenia (postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skar-dze) w składzie jednego sędziego jest niezgodne z przywołanym przepisem ustawy zasadni-czej. Skarżący wniósł także o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie skargi do merytorycznego rozpoznania. W złożonym środku odwoławczym dowodzi, że pismo z 1 czerwca 2023 r. jest ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Twierdzi, że Trybunał odmawiając nadania skardze dalszego biegu nie uwzględnił bowiem tego, że wskazany przepis ustawy zasadniczej posługuje się pojęciem autonomicznym, które-go nie można interpretować za pomocą ustaw zwykłych. Według skarżącego pismo, w któ-rym został poinformowany o tym, że sformułowany w mailu wniosek o uzasadnienie wyroku nie odnosi skutków procesowych, zawiera wszystkie elementy orzeczenia. W związku z tym należy przyjąć, że w sytuacji, w której uzyskanie formalnego orzeczenia nie jest możliwe (al-bowiem sąd zaprzestał procedowania), „warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi jest uzyskanie orzeczenia lub informacji o braku możliwości dalszego procedowania”. W odniesieniu do wskazanej przez Trybunał braku tożsamości podstawy prawnej pi-sma z 1 czerwca 2023 r. i przedmiotu zaskarżenia, skarżący zwrócił uwagę na to, że niepowo-łanie przepisu w treści uzasadnienia nie przesądza o tym, że nie był on podstawą orzeczenia. Zdaniem skarżącego przepisy stanowiące przedmiot złożonej przez niego skargi „ostatecznie OTK ZU B/2025 Ts 183/23 poz. 207 3 ukształtowały stan formalny i faktyczny w sprawie”, w której wniósł skargę. „Doprowadziły” bowiem do naruszenia jego praw podmiotowych. Z kolei odnośnie do odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny ze względu na uczynienie wzorcem kontroli przepisów prawa międzynarodowego, skarżący przedstawił obszerny wywód na temat relacji tego prawa z prawem krajowym. W konkluzji stwierdził, że ze względu na wykładnię celowościową art. 79 ust. 1 Konstytucji, dopuszczalna jest skarga w sprawie stwierdzenia niezgodności przepisu ustawy krajowej z prawem unijnym. Skarżący przedstawił także szeroką argumentację (s. 10-20) mającą dowieść, że w świetle prawa krajowego i „unijnego” możliwe jest doręczanie pism procesowych opatrzo-nych podpisem elektronicznym. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku („py-tania prejudycjalnego”) do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK należy zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio. W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbada-nie hierarchicznej zgodności aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie pod-mioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konsty-tucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Ma-jąc powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażale-niu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 paź-dziernika 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303, 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącego art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między in-nymi tryb postępowania przed Trybunałem, umożliwiły wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postano-wienie TK z 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166 oraz 12 mar-ca 2025 r., sygn. Ts 183/22, niepubl.). 3. Trybunał stwierdza, że zarzuty sformułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 3.1. Skarżący dowodzi, że Trybunał w postanowieniu o odmowie błędnie uznał, że pi-smo z 1 czerwca 2023 r. (w którym starszy sekretarz sądowy, działający z upoważnienia Kie- OTK ZU B/2025 Ts 183/23 poz. 207 4 rownika Sekretariatu Sądu Okręgowego w W. XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, poin-formował go, że pismo złożone mailem 30 maja 2023 r., zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 10 maja 2023 r. nie odnosi skutków procesowych) nie jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podziela argument skarżącego, zgodnie z którym pojęcie „ostatecznego orzeczenia”, którym posługuje się art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest terminem autonomicznym. Jak stwierdził bowiem Trybunał w postanowieniu z 5 grudnia 1997 r., nie znajduje on odpo-wiednika w żadnej z procedur szczegółowych (sygn. Ts 14/97, OTK ZU nr 1/1998, poz. 9). W zarzutach sformułowanych w złożonym środku odwoławczym skarżący nie uwzględnił jednak tego, że z woli ustrojodawcy skargę konstytucyjną wnosi się „na zasadach określonych w ustawie”. W związku z tym art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK doprecyzowuje unormowania przyjęte w art. 79 ust. 1 Konstytucji i to w nim należy poszukiwać treści, które precyzują pojęcie „ostatecznego orzeczenia”. Według tego przepisu orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest prawomocny wyrok, ostateczna decyzja lub inne ostateczne rozstrzy-gnięcie. Pismo z 1 czerwca 2023 r. nie przybiera żadnej z tych form. Skarżący wydaje się nie dostrzegać, że choć użyta w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK formuła „inne ostateczne rozstrzygnię-cie” jest bardzo szeroka, to jednak odnosi się tylko do wszelkich innych niż wyroki orzeczeń sądowych (ibidem). Przedłożone wraz ze skargą pismo bez wątpienia nie zostało wydane przez sąd w rozumieniu art. 175 ust. 1 Konstytucji. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w postanowieniu z 22 października 2024 r. zasadnie przyjął, że przedłożone wraz ze skargą pismo (w którym starszy sekretarz sądowy, działający z upoważnienia Kierownika Sekretariatu Sądu Okręgo-wego w W. XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy, poinformował go, że pismo złożone mai-lem 30 maja 2023 r., zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 10 maja 2023 r. nie odnosi skutków procesowych) nie jest orzeczeniem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. W związku z tym prawidłowo odmówił nadania skardze dalszego biegu. 3.2. Skoro wskazane pismo nie jest orzeczeniem wydanym przez „sąd lub organ admi-nistracji publicznej”, które ostatecznie rozstrzyga o wolnościach lub prawach skarżącego, to tym samym nie mogło ono zostać wydane na podstawie przepisów zakwestionowanych w skardze. W tym zakresie zarzuty sformułowane w zażaleniu należy uznać za niezasadne. 3.3. W odniesieniu do zarzutu, jakoby Trybunał błędnie przyjął, że podstawami skargi konstytucyjnej nie mogą być przepisy prawa międzynarodowego (in casu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego), należy stwierdzić, że skarżący formułując go nie uwzględnił tego, że w trybie wskazanym w art. 79 ust. 1 Konstytucji dopuszczalna jest kontrola wyłącznie z punktu widzenia konstytucyjnych (zawartych w Konstytucji) wolności lub praw. Nie jest więc dopuszczalna kontrola z aktami prawa międzynarodowego i nie jest przy tym istotne, czy przepisy prawa międzynarodowego pokrywają się treściowo z przepisami Konstytucji zawierającymi prawa lub wolności (zob. np. wyroki z: 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2 oraz 25 lutego 2003 r., sygn. SK 9/02, OTK ZU nr 2/A/2003, poz. 14). Wziąwszy powyższe pod uwagę, Trybunał postanowił jak w sentencji.