Ts 184/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 czerwca 2016 r. Pozycja 417 POSTANOWIENIE z dnia 9 czerwca 2016 r. Sygn. akt Ts 184/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący Małgorzata Pyziak-Szafnicka – sprawozdawca Marek Zubik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 2 lutego 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K.P., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 maja 2015 r. (data nadania), K.P. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 246 w zw. z art. 426 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U.89.555, ze zm.; dalej: kpk) w zakresie, w jakim pozbawiają one zatrzymanego prawa do odwołania się od orzeczenia sądu badającego zasadność, legalność oraz prawidłowość jego zatrzymania, z art. 41 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. Postanowieniem z 2 lutego 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalsze-go biegu przedmiotowej skardze konstytucyjnej. Uznał, że skarżący nie spełnił podstawowe-go wymogu formalnego związanego z procedurą wniesienia skargi konstytucyjnej, tj. nie wy-czerpał przysługującej mu drogi prawnej. Wskazał w związku z tym, że skarżący powinien był wnieść zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w K. ze stycznia 2015 r., a tym sa-mym wyczerpać przysługującą mu drogę prawną i uzyskać ostateczne orzeczenie w przedmiotowej sprawie. Trybunał stwierdził także, iż na skutek niewniesienia zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w K. zakwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis art. 426 § 1 kpk nie mógł stanowić podstawy prawnej wydanego orzeczenia. Podkreślił przy tym, że skarżącemu przysługiwało prawo do odwołania się do sądu od decyzji w przedmiocie zatrzymania, z którego w analizowanej sprawie skorzystał. Ponadto zaznaczył, że na gruncie art. 45 ust. 1 Konstytucji należy odróżnić sytuacje, w których sąd wykonuje czynności zwią-zane ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości, od sytuacji, w których wykonuje on czyn-ności z zakresu ochrony prawnej nieprowadzące do „ostatecznego rozstrzygnięcia sporu prawnego”. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zarzucił niesłuszność oraz wadliwość dokonanej przez Trybunał wykładni wskaza- OTK ZU B/2016 Ts 184/15 poz. 417 2 nych w skardze przepisów Konstytucji, ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konsty-tucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.) oraz kpk, nie przedstawiając jednak żadnych argumentów na poparcie swojego poglądu w tym zakresie. Ograniczył się jedynie do polemiki ze stanowiskiem Trybunału wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu w sprawie konieczności wyczerpania drogi prawnej jako przesłanki aktualizującej możliwość skorzystania z ochrony prawnej, jaką gwarantuje wniesienie skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa o TK z 1997 r. Jednak zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie w postępowaniu przed Try-bunałem na etapie wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej stosuje się przepisy dotych-czasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywane zażalenie dotyczy postanowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, która została wniesiona przed 30 sierpnia 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli, a zatem i do rozpoznania złożonego za-żalenia, zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r. Zgodnie z art. 36 ust. 4 w zw. z art. 49 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zaża-lenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 i z art. 49 ustawy o TK z 1997 r.). Bada on w szczególności, czy wydając zaskarżone posta-nowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego bie-gu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego roz-strzygnięcia. W ocenie Trybunału zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają ustaleń w nim przedstawionych i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Trybunał odmówił nadania dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej prze-de wszystkim z uwagi na niespełnienie podstawowego wymogu formalnego, tj. konieczności uzyskania przez skarżącego ostatecznego orzeczenia w sprawie w wyniku wyczerpania przy-sługującej mu drogi prawnej. Skarżący utrzymuje, że przepis art. 426 § 1 kpk, który wyłącza możliwość wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądu odwoławczego, automatycznie zamyka mu dalszą drogę prawną do dochodzenia swoich praw. Bezzasadne – w jego ocenie – jest wniesienie niedopuszczalnego środka odwoławczego, skoro przepis wprost wyklucza uprawnienie do jego złożenia. Trybunał Konstytucyjny zasadnie jednak wskazał, że w przy-padku gdy skarżący kwestionuje przepisy zamykające, w jego przekonaniu, drogę sądową, musi udowodnić, że skorzystanie z tej drogi rzeczywiście w jego sprawie jest niedopuszczal-ne. Musi zatem wykazać, że został pozbawiony możliwości wniesienia środka odwoławczego. Właśnie w tym celu należy złożyć taki środek odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu, a także w postanowieniu z 10 marca 2015 r., sprawa SK 65/13, (OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). Kontrola formalna środków odwoław-czych dokonywana przez prezesa sądu przewidziana jest w art. 429 § 1 kpk, co dobitnie świadczy o istnieniu procedury postępowania ze środkami odwoławczymi, które są niedopuszczalne. Dopiero skorzystanie z takiego środka, a następnie, w razie konieczności, z zażalenia na zarządzenie prezesa sądu o odmowie przyjęcia niedopuszczalnego środka od-woławczego nadawałoby postanowieniu Sądu Rejonowego w K. ze stycznia 2015 r. walor ostateczności w kontekście postępowania w przedmiocie skargi konstytucyjnej. Niezrealizo- OTK ZU B/2016 Ts 184/15 poz. 417 3 wanie tego obowiązku – jak zasadnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny – stanowi samo-dzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy o TK z 1997 r., postanowił jak w sentencji.