Ts 184/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 grudnia 2023 r. Pozycja 327 POSTANOWIENIE z dnia 25 września 2023 r. Sygn. akt Ts 184/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński – przewodniczący Rafał Wojciechowski – sprawozdawca Krystyna Pawłowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 10 stycznia 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej D.K, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 29 sierpnia 2022 r. (data nadania) D.K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika ustano-wionego z urzędu, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 mar-ca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzy-sowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o Covid-19) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 45 ust. 1 Konsty-tucji w związku z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności spo-rządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) oraz art. 6 powołanej wyżej Konwencji: 2) art. 2352 § 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po-stępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarżący twierdzi, że zakwestionowany w skardze art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) przez to, że dopuszcza zmianę składu sądu (z trzech sędziów na jednego) także wtedy, gdy w postępowaniu odwoławczym został już wyznaczony skład sądu (trzech sędziów), narusza zasady kolegialności i ciągłości (niezmienności) składu orzekającego. Obowiązywanie tego przepisu doprowadziło do „obniżenia standardu ochrony prawnej w sprawach rozpatrywania środków zaskarżenia – w toku trwania tych postępowań” (s. 5). OTK ZU B/2023 Ts 184/22 poz. 327 2 Z kolei zaskarżony art. 2352 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. przez to, że pozwala na swobodne dopuszczanie przez sąd materiału dowodowego i oddalanie wniosków dowodowych, które w ocenie stron procesu mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, narusza zdaniem skar-żącego prawo do rzetelnego rozpoznania sprawy. Postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 1 lu-tego 2023 r.) Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdziwszy, że została ona złożona z przekroczeniem ustawowego terminu określonego w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu-cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Trybunał wskazał, że skarżący nie uwzględnił biegu terminu wniesienia skargi, czyli okresu od dnia doręczenia pełnomocnikowi reprezentujące-mu skarżącego na etapie postępowania sądowego ostatecznego orzeczenia, do dnia wystąpie-nia przez niego do sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej. W zażaleniu złożonym 7 lutego 2023 r. (data nadania) skarżący wniósł o uchylenie za-skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania merytorycznego. Podniósł, że termin wniesienia skargi rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia orzeczenia skarżącemu (skarżący nie wskazał daty), a nie pełnomocnikowi, który reprezentował go w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznego orzeczenia. Skarżący zarzucił także, że w świetle po-stanowienia Trybunału z 7 stycznia 2016 r. (sygn. U 8/15, OTK ZU A/2016, poz. 1), a także wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 maja 2021 r. (Xero Flor w Polsce Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 4907/18), „zaskarżone orzeczenie wydane zostało przez osobę nieuprawnioną nie piastującą urzędu sędziego, a więc jest nieważne z mocy prawa”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor-mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej. 3. W odniesieniu do podniesionych w zażaleniu zarzutów wniesienia skargi w terminie istotne są dwie kwestie. Po pierwsze, data 11 lutego 2022 r. (tj. data doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi reprezentującemu skarżącego na etapie postępowania sądowego) została wskazana i – zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK – udokumentowana jako data doręczenia mu wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł., a tym samym rozpoczynająca bieg terminu wniesienia skargi konstytucyjnej przez samego skarżącego (s. 3). Tę samą datę skarżący wskazał i udo-kumentował jako początkową datę biegu terminu także w sprawie drugiej, tożsamej skargi, którą ten sam adwokat wniósł do Trybunału 29 kwietnia 2022 r. (tj. w sprawie Ts 93/22). Po drugie, skarżący wydaje się nie zauważać, że zasadniczym powodem wniesienia skargi z przekroczeniem terminu było nieuwzględnienie tego, że wystąpienie z wnioskiem o usta-nowienie pełnomocnika z urzędu powoduje wstrzymanie, nie zaś przerwanie biegu terminu wniesienia skargi (art. 44 ust. 3 u.o.t.p.TK). Skarżący wystąpił do sądu z wnioskiem 1 kwiet- OTK ZU B/2023 Ts 184/22 poz. 327 3 nia 2022 r., konsumując znaczną część (49 dni) trzymiesięcznego terminu (liczonego od 11 lutego 2022 r.). Na sporządzenie skargi pełnomocnikowi pozostało zatem 41, a nie 91 dni (liczonych od 31 maja 2022 r.). Skarga konstytucyjna została wniesiona 29 sierpnia 2022 r., podczas gdy termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, upłynął 10 lipca 2022 r. 4. Sformułowany w zażaleniu zarzut nieważności postępowania opiera się natomiast na błędnym przeświadczeniu, że z postanowienia Trybunału w sprawie o sygn. U 8/15 oraz przywołanych w nim wyroków z 3 grudnia 2015 r. (sygn. K 34/15, OTK ZU nr 11/A/2015, poz. 185) i 9 grudnia 2015 r. (sygn. K 35/15, OTK ZU nr 11/A/2015, poz. 186) wynika waż-ność wyboru pięciu sędziów konstytucyjnych dokonanego przez Sejm VII Kadencji. Skarżący nie wziął pod uwagę tego, że żaden z przywołanych w zażaleniu judykatów nie odnosi się ani do statusu prawnego któregokolwiek z sędziów Trybunału, ani prawidłowo-ści wyboru określonych osób na to stanowisko. Z postanowienia Trybunału w sprawie U 8/15 wynika jedynie, że w polskim systemie prawnym nie istnieją zarówno organy, jak też mecha-nizmy, które umożliwiałyby weryfikację legalności wyboru sędziów Trybunału. Z kolei wskazane w tym postanowieniu wyroki (sygn. K 34/15 i K 35/15) są orzeczeniami o prawie, tj. o zgodności bądź niezgodności zaskarżonych przepisów ówcześnie obowiązującej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym i ustawy o zmianie tej ustawy. W sprawie K 34/15 Trybunał nie orzekał więc o wyborze nowych sędziów, w tym Piotra Pszczółkowskiego, lecz o zgodności z Konstytucją zaskarżonego przepisu tej ustawy w zakresie, w jakim dotyczył sędziów, którzy kończyli swoje kadencje 6 listopada oraz 2 i 8 grudnia 2015 r. Skarżący ponadto wydaje się nie zauważać, że to właśnie w wyniku przywołanych w zażaleniu orzeczeń czynności orzecz-nicze w Trybunale zaczęli 12 stycznia 2016 r. wykonywać sędziowie Piotr Pszczółkowski i Julia Przyłębska, wybrani przez Sejm VIII Kadencji na miejsce sędziów, których kadencja zakończyła się 2 i 8 grudnia 2015 r. Nie jest trafny także zarzut, jakoby zasiadający w Trybunale Piotr Pszczółkowski nie pełnił funkcji sędziego konstytucyjnego także w świetle przywołanego w zażaleniu wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: ETPCz) z 7 maja 2021 r. (Xero Flor w Pol-sce Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 4907/18). Powołując się na to orzeczenie skarżący nie uwzględnił bowiem tego, że ETPCz, przeanalizowawszy polski porządek prawny, a także orzeczenia Trybunału w sprawie U 8/15, K 34/15 i K 35/15 odnotował, że „[p]o wydaniu postanowienia w sprawie U 8/15, w dniu 12 stycznia 2016 r. Prezes Trybunału Konstytucyj-nego dopuścił do składu orzekającego dwóch sędziów wybranych w dniu 2 grudnia 2015 r. (P.P. [Piotra Pszczółkowskiego] i J.P.) celem zastąpienia sędziów, których kadencja wygasła odpowiednio w dniach 2 i 8 grudnia 2015 r.” (paragraf 42). Dalej ETPCz zauważył, że „w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego K 34/15, K 35/15 i U 8/15 brak było wąt-pliwości co do ważności wyboru pozostałych dwóch sędziów (J.P. i P.P [Piotra Pszczółkow-skiego]), którego dokonano w dniu 2 grudnia 2015 r.” (paragraf 261). 5. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zarzuty sformułowane w zażaleniu, dotyczą-ce nieprawidłowości powołania wskazanych w nim pozostałych sędziów Trybunału, nie mają związku z rozpatrywaną sprawą, dlatego pozostawione zostały bez rozpoznania. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.