Ts 187/14

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 stycznia 2016 r. Pozycja 60 POSTANOWIENIE z dnia 11 lutego 2015 r. Sygn. akt Ts 187/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Gminy Miasta w G. w sprawie zgodności: art. 36 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37 ust. 9 i 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647, ze zm.) z art. 2, art. 16, art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 2 i 3 oraz art. 77 ust. 1 Kon-stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 11 lipca 2014 r. Gmina Miasta w G. (dalej: skarżąca) wy-stąpiła o stwierdzenie, że art. 36 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37 ust. 9 i 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r. poz. 647, ze zm.; dalej: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) są niezgodne z art. 2, art. 16, art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 2 i 3 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. W pozwie przeciwko skarżącej, J., B. i G. Sz. (dalej: powodowie) zażądali od skarżącej – na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. – wykupienia od nich nieruchomości o powierzchni 1,6 ha za cenę 4 964 000,00 zł. Wyrokiem z października 2011 r. Sąd Okręgowy w G. oddalił powództwo. Wyrokiem z listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w G. (dalej: Sąd Apelacyjny w G.) na skutek apelacji powodów zmienił zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji, m.in. w ten sposób, że nakazał skarżącej złożenie oświadczenia woli o następującej treści: „Gmina Miasta G. kupuje od B.Sz. i J.Sz. nieruchomość gruntową położoną w G., (…) za cenę 2 919 795 zł (dwa milio-ny dziewięćset dziewiętnaście tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt pięć złotych) i oddala po-wództwo B.Sz. i J.Sz. w pozostałym zakresie”. Postanowieniem z lutego 2014 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 11 kwietnia 2014 r., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpo-znania skarg kasacyjnych złożonych przez obie strony postępowania. Zdaniem skarżącej zakwestionowane przepisy naruszają jej konstytucyjne prawa, po-nieważ nie określają przesłanek nabycia przez gminę nieruchomości dotkniętej skutkami pla-nu zagospodarowania przestrzennego. OTK ZU B/2016 Ts 187/14 poz. 60 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wol-ności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wynika-jących zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z art. 46 oraz art. 47 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Skargom konstytucyjnym niespełniającym tych warunków oraz skargom oczywiście bezza-sadnym Trybunał Konstytucyjny odmawia nadania dalszego biegu. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. W swoim dotychczasowym orzecznictwie Trybunał wyrażał pogląd, że gmina jako osoba prawna prawa publicznego, sprawująca władzę publicz-ną w zakresie powierzonych jej zadań publicznych, nie jest podmiotem konstytucyjnych wol-ności i praw. Z tego powodu gmina nie ma zdolności skargowej (zob. postanowienie pełnego składu TK z 22 maja 2007 r., SK 70/05, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 60). W postanowieniu z 18 grudnia 2013 r. Trybunał, orzekając w pełnym składzie, odstą-pił od powyższego poglądu prawnego (art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o TK). Trybunał stwierdził, że „treść art. 79 ust. 1 Konstytucji nie daje podstaw do apriorycznego wyłączenia legitymacji skargowej; w świetle tego przepisu punkt ciężkości oceny powinien być przesu-nięty z badania cech podmiotu skarżącego na badanie, czy przysługują mu konstytucyjne wolności lub prawa” (Ts 13/12, OTK ZU 2014 r. nr II/B/833). Jak podkreślił Trybunał, skarga konstytucyjna ma charakter kontroli konkretnej, dlatego też w każdym przypadku należy usta-lić, czy osobie prawa publicznego, która wystąpiła do Trybunału, przysługują wolności lub prawa konstytucyjne, a w konsekwencji legitymacja czynna do wniesienia skargi konstytu-cyjnej. Przyjęcie, że podmiot, który wniósł skargę, korzysta z konstytucyjnych wolności lub praw statuowanych w przepisach Konstytucji wskazanych jako wzorce kontroli, implikuje uznanie, iż ma on legitymację do wniesienia skargi. Trybunał stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi potrzeba badania legi-tymacji czynnej skarżącej, ponieważ wniesiona przez nią skarga konstytucyjna nie spełnia podstawowej przesłanki nadania jej dalszego biegu. W myśl art. 46 ust. 1 ustawy o TK skarżący może wnieść skargę konstytucyjną po wy-czerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia mu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzy-gnięcia. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego przez wyczerpanie drogi prawnej należy rozumieć skorzystanie przez skarżącego ze wszystkich środków prawnych przysługujących mu w toku instancji, które umożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie spra-wy. Wniesienie nadzwyczajnych środków prawnych nie ma wpływu na bieg terminu złożenia skargi konstytucyjnej. W chwili uzyskania przez skarżącego prawomocnego orzeczenia są-dowego, a więc orzeczenia, od którego nie przysługują już zwyczajne środki odwoławcze, zostaje spełniony obowiązek wynikający z art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Prawomocne orzecze-nie nadaje bowiem – niezbędny w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji – walor ostateczności roz-strzygnięciu, z którego wydaniem skarżący wiąże zarzut naruszenia swoich wolności lub praw. Podjęcie dalszych kroków zmierzających do wzruszenia takiego orzeczenia, także wte-dy, gdy towarzyszy temu wydanie następnych rozstrzygnięć w sprawie, nie mieści się już w zakresie pojęcia „wyczerpanie drogi prawnej” (zob. postanowienia TK z: 6 czerwca 2001 r., Ts 7/01, OTK ZU nr 5/B/2001; 25 lipca 2006 r., Ts 143/06, OTK ZU nr 1/B/2007, poz. 55; 16 maja 2007 r., Ts 105/06, OTK ZU nr 3/B/2007, poz. 123 oraz Ts 99/06, OTK ZU nr 3/B/2007, poz. 119; 13 sierpnia 2010 r., Ts 20/10, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 464). Trybunał podkreśla, że ostatecznym orzeczeniem – w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon-stytucji oraz art. 46 ust. 1 ustawy o TK – wydanym w postępowaniu cywilnym jest prawo-mocny wyrok lub postanowienie, a skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarże- OTK ZU B/2016 Ts 187/14 poz. 60 3 nia. Tym samym termin złożenia skargi konstytucyjnej rozpoczyna bieg w momencie uzyska-nia przez skarżącego prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji, przy czym wniesienie skargi kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia jest irrelewantne dla biegu tego terminu. Jak ustalił Trybunał, w sprawie, w związku z którą skarżąca wniosła skargę konstytu-cyjną, ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z listopada 2012 r. Właśnie to orzeczenie ostatecznie ukształ-towało sytuację prawną skarżącej, z którą skarżąca wiąże stawiane w skardze zarzuty. A za-tem w dniu doręczenia tego orzeczenia, a nie postanowienia Sądu Najwyższego z 20 lutego 2014 r., rozpoczął się bieg trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Skar-żąca złożyła skargę konstytucyjną dopiero 11 lipca 2014 r., a zatem przekroczyła, określony w art. 46 ust. 1 ustawy o TK, termin jej wniesienia. Okoliczność ta jest – w myśl art. 49 w związku z art. 46 ust. 1 ustawy o TK – podsta-wą odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wziąwszy powyższe pod uwagę, Trybunał postanowił jak w sentencji.