Ts 192/19
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2020-08-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepisy Kodeksu karnego wykonawczego dotyczące kar dyscyplinarnych w zakładach karnych i aresztach śledczych naruszają konstytucyjne prawo do sądu oraz prawo do rozpatrzenia sprawy w dwóch instancjach, poprzez brak możliwości merytorycznej kontroli decyzji dyrektora zakładu karnego przez sąd?Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg, stwierdzając, że zarzuty skarżącego nie są oczywiście bezzasadne. Skarga spełniała wszystkie wymogi formalne, w tym wyczerpanie drogi prawnej (brak zwyczajnych środków odwoławczych od postanowienia sądu rejonowego/okręgowego w przedmiocie kary dyscyplinarnej) oraz zachowanie terminów. Sprawa została skierowana do rozpoznania merytorycznego w celu oceny zgodności zakwestionowanych przepisów z Konstytucją.Stan faktyczny
Skarżący, więzień Aresztu Śledczego, został ukarany dyscyplinarnie przez dyrektora zakładu w postaci pozbawienia możliwości otrzymywania paczek żywnościowych na 2 miesiące. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Okręgowy, który uznał ją za zgodną z prawem, a następnie Sąd Apelacyjny odmówił przyjęcia zażalenia jako niedopuszczalnego. Skarżący zakwestionował przepisy Kodeksu karnego wykonawczego, twierdząc, że brak możliwości merytorycznej kontroli decyzji dyrektora przez sąd narusza jego konstytucyjne prawa do sądu, obrony i ochrony zdrowia.Rozstrzygnięcie
Nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu.Pełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 listopada 2020 r. Pozycja 358 POSTANOWIENIE z dnia 18 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 192/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.C., w sprawie zgodności: 1) art. 7 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 676, ze zm.) z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 7 § 5 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 37 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 30 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 116 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1z art. 41 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1-3 w związku z art. 30, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1, art. 40, art. 41 ust. 4 Konstytucji, 4) art. 142 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2, art. 30, art. 41 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 37 ust. 1, art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 1 Konstytucji, 5) art. 144 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 173, art. 174, art. 175, art. 177, art. 30 w związku z art. 31 ust. 3, art. 37 ust. 1 Konstytucji, 6) art. 143 § 1 pkt 4 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 68 ust. 1, art. 40, art. 41 ust. 1, art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 grudnia 2019 r. (data nadania), J.C. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustano-wionego pełnomocnikiem z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Sąd Okręgowy w G. VI Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orze-czeń Karnych postanowieniem z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]), doręczonym skarżącemu
OTK ZU B/2020 Ts 192/19 poz. 358 2 3 lipca 2019 r., utrzymał w mocy decyzję wydaną 10 maja 2019 r przez Dyrektora Aresztu Śledczego w S., którą skarżącemu orzeczono karę dyscyplinarną w postaci pozbawienia możliwości otrzymywania paczek żywnościowych na okres 2 miesięcy. Decyzja ta została zaskarżona na podstawie art. 7 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. ‒ Kodeks karny wyko-nawczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 676, ze zm.). Sąd uzasadniając podtrzymanie decyzji wskazał, że „nie jest ona sprzeczna z prawem, a tylko taka podlegałaby uchyleniu”. Zarządzeniem z 17 lipca 2019 r. (sygn. akt jw.) Sąd Okręgowy w G. odmówił przy-jęcia zażalenia na wymienione wyżej postanowienie, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie, które Sąd Apelacyjny w G. II Wydział Karny utrzymał w mocy postanowieniem z 8 października 2019 r. (sygn. akt […]). W związku ze złożonym przez skarżącego 6 sierpnia 2019 r. wnioskiem o ustano-wienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, referen-darz sądowy w Sądzie Rejonowym w S. postanowieniem z 2 września 2019 r. (sygn. akt […]) ustanowił nim radcę prawnego. Decyzją Okręgowej Izby Radców Prawnych w G. z 23 paź-dziernika 2019 r. (doręczonej pełnomocnikowi 28 października 2019 r.) pełnomocnikiem z urzędu została wyznaczona radca prawny Ł.K. W skardze konstytucyjnej jako ostateczne orzeczenie ‒ w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji ‒ skarżący wskazał powołane wcześniej postanowienie Sądu Okręgowego w G. z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]) oraz poinformował, że od powyższego postanowienia nie wniósł żadnego nadzwyczajnego środka odwoławczego. Zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy, jak twierdzi skarżący, naruszają jego prawo do sądu ze względu na brak możliwości kontroli decyzji dyrektora zakładu karnego w aspekcie merytorycznym, prawo do rozpatrzenia sprawy w dwóch instancjach ze względu na brak możliwości odwoławczej od tej decyzji, prawo do korzystania z konsty-tucyjnych praw i wolności, prawo do obrony ze względu na wymierzenie kary dyscyplinarnej przez dyrektora zakładu karnego i brakiem możliwości jej merytorycznej kontroli i prawo do ochrony zdrowia ze względu na wymierzenie kary dyscyplinarnej w formie zakazu otrzymywania paczek żywnościowych. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie, w trybie art. 54 ust. 2 i 3 u.o.t.p.TK, zwrotu kosztów postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, w tym kosztów reprezentowania wnoszącego skargę konstytucyjną przez radcę prawnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził radca prawny wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu. 2.2. Wyczerpana została przysługująca skarżącemu droga prawna, ponieważ od posta-nowienia Sądu Okręgowego w G. VI Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych z 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt […]), utrzymującego w mocy decyzję
OTK ZU B/2020 Ts 192/19 poz. 358 3 Dyrektora Aresztu Śledczego w S. z 10 maja 2019 r., na mocy której wymierzono skarżącemu karę dyscyplinarną, nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż: a) powyższe orzeczenie, wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skarżącemu 3 lipca 2019 r., b) wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu został złożony 6 sierpnia 2019 r. (co wstrzymało bieg terminu do wniesienia skargi), c) decyzja o wyzna-czeniu pełnomocnikiem z urzędu została pełnomocnikowi doręczona 28 października 2019 r. zaś skargę złożono w Trybunale 23 grudnia 2019 r. (data nadania). 2.4. Skarżący prawidłowo określił przedmiot kontroli, tj. art. 7 § 1 i 5, art. 116 § 1, art. 142 § 1, art. 143 § 1 pkt. 4, art. 144 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. ‒ Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 676, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 523, ze zm.). Przepisy te były bowiem podstawą prawną orzeczenia, w związku z którym skarżący wniósł skargę do Trybunału. 2.5. Zakwestionowanym w skardze przepisom skarżący zarzucił naruszenie prawa do sądu, prawa do rozpatrzenia sprawy w dwóch instancjach, prawa do korzystania z konstytu-cyjnych praw i wolności oraz prawa do ochrony zdrowia. 2.6. Wskazano, w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zakwestionowany w skardze przepis narusza powyższe prawa. 3. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącego zarzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny– na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.
Powołane przepisy
art. 2 Konstytucji RPart. 30 Konstytucji RPart. 31 ust. 1-3 Konstytucji RPart. 32 ust. 1-2 Konstytucji RPart. 37 ust. 1 Konstytucji RPart. 40 Konstytucji RPart. 41 ust. 1, 4 Konstytucji RPart. 42 ust. 1 Konstytucji RPart. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 68 ust. 1 Konstytucji RPart. 87 ust. 1 Konstytucji RPart. 173-177 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło