Ts 195/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 września 2018 r. Pozycja 136 POSTANOWIENIE z dnia 19 czerwca 2018 r. Sygn. akt Ts 195/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka – przewodnicząca i sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Mariusz Muszyński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 marca 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej Carston Polska sp. z.o.o, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 4 października 2017 r., Carston Polska sp. z.o.o. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 386 § 6 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w ja-kim w postępowaniu z zakresu ochrony konkurencji nie obejmuje on sądów rozpoznających kolejne odwołanie i kolejne środki zaskarżenia wniesione po uprzednim prawomocnym uchy-leniu decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. 2. Zdaniem skarżącej art. 386 § 6 k.p.c. narusza prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy i uzyskania sprawiedliwego wyroku (art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji) przez to, że mimo wyroku Sądu Apelacyjnego wiążącego strony postępowania ani organ, ani Sąd Apelacyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie uwzględnili postanowień tego wy-roku. Ponadto skarżąca uważa, że kwestionowany przepis narusza prawo do równego trakto-wania przez władze publiczne, ponieważ podmioty odwołujące się ponownie do sądu od no-wej decyzji organu w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów są w gorszej sytuacji procesowej niż podmioty poszukujące tej samej ochrony w innych postępowaniach hybrydowych. 3. Postanowieniem z 21 marca 2018 r. Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Try-bunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) – odmówił nadania dalszego OTK ZU B/2018 Ts 195/17 poz. 136 2 biegu skardze, ponieważ skarga konstytucyjna wniesiona 3 miesiące po doręczeniu pełno-mocnikowi skarżącej orzeczenia oddalającego skargę kasacyjną, została wniesiona po termi-nie. 4. W zażaleniu z 13 kwietnia 2018 r. (data nadania), skarżąca zakwestionowała posta-nowienie Trybunału w całości i wniosła o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej biegu. Zdaniem skarżącej Trybunał nie uwzględnił faktu, że wątpliwości co do konstytucyj-ności zaskarżonego przepisu pojawiły się dopiero w oddalającym skargę kasacyjną wyroku Sądu Najwyższego. Z tego względu niemożliwe było wystąpienie ze skargą konstytucyjną w ustawowym terminie, ponieważ w tym czasie nie istniało jeszcze orzeczenie stosujące ten przepis w zaskarżonym zakresie. Zdaniem skarżącej powołane przez Trybunał orzeczenia z 13 sierpnia 2010 r. (Ts 20/10) i 16 kwietnia 2013 r. (Ts 21/13) nie mogą dotyczyć art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 li-stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072), ponieważ przepis ten wszedł w życie dopiero 3 stycznia 2017 r. Skarżąca za-rzuca także brak wyjaśnienia, dlaczego – zdaniem Trybunału Konstytucyjnego – postępowa-nie kasacyjne nie należy do „drogi prawnej”, o której mowa w tym przepisie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżą-cemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszyst-kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor-mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej. 2.1. Kwestia dochowania terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej nierozerwalnie łączy się z wymogiem ostateczności rozstrzygnięcia i wyczerpania drogi prawnej. Wymóg wyczerpania drogi prawnej obowiązuje nieprzerwanie od 2000 r., czyli nowe-lizacji ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 643, ze zm.). Kolejne ustawy z dnia: 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293), z 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157) oraz obecnie obowiązująca z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna-łem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) powtarzają ten sam wymóg formalny. Z tego wzglę-du ustalenia odnoszące się do wymogu wyczerpania drogi prawnej, poczynione przez Trybu-nał po 2000 r., pozostają w pełni aktualne. Również te zawarte we wskazanych w zaskarżo-nym postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego rozstrzygnięciach. O spełnieniu przesłanki ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawach cywilnych i karnych można mówić, gdy postępowanie sądowe zostanie zakończone prawomocnym orzeczeniem, czyli takim, od którego nie przysługuje żaden zwyczajny środek odwoławczy. Prawomocne orzeczenie ostatecznie rozstrzyga o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i tylko uzyskanie takiego orzeczenia otwiera drogę do wniesienia skargi kon-stytucyjnej. OTK ZU B/2018 Ts 195/17 poz. 136 3 2.2. Skarga kasacyjna, obok skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomoc-nego orzeczenia, należy do nadzwyczajnych środków odwoławczych w postępowaniu cywil-nym, które w odróżnieniu od zwykłych środków odwoławczych nie wstrzymują uprawomoc-nienia się zaskarżonego danym środkiem orzeczenia. Skarga kasacyjna pełni odmienną od merytorycznego rozpoznania sprawy funkcję. Sąd kasacyjny kontroluje legalność zaskarżonego orzeczenia, a nie prawidłowość ustaleń fak-tycznych. 2.3. Przyjęty w polskim prawie model skargi konstytucyjnej uzależnia możliwość jej wniesienia od momentu uzyskania ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach lub wolnościach albo obowiązkach konstytucyjnych osób fizycznych i prawnych określonych w Konstytucji. Z tego względu Trybunał przyjął w swoim orzecznictwie pogląd, że wymóg wyczerpania drogi prawnej jest spełniony w momencie uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia w spra-wie. Wniesienie skargi konstytucyjnej nie pozbawia skarżącego możliwości wniesienia nadzwyczajnego środka odwoławczego. W takiej sytuacji skarżący, wnosząc skargę konstytu-cyjną, ma obowiązek zawarcia w niej informacji o wniesionym nadzwyczajnym środku od-woławczym, natomiast Trybunał, na podstawie art. 78 u.o.t.p. TK, może zawiesić postępowa-nie do czasu rozpoznania tego środka. 2.4. Skarżąca wniosła skargę konstytucyjną po upływie 3 miesięcy od uzyskania orze-czenia oddalającego skargę kasacyjną zamiast od dnia uzyskania prawomocnego orzeczenia sądu II instancji. Tym samym Trybunał prawidłowo stwierdził, że określony w art. 77 u.o.t.p. TK termin do wniesienia skargi konstytucyjnej został przekroczony. Natomiast zawarta w zażaleniu argumentacja wskazująca, że skarżąca nie mogła wcześniej wnieść skargi konstytucyjnej, ponieważ zaskarżony przepis został zastosowany dopiero przez Sąd Najwyższy w postępowaniu ze skargi kasacyjnej, nie uzasadnia wniesienia skargi konstytucyjnej dopiero po uzyskaniu rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, ponieważ rozstrzygnięcie to nie przesądza merytorycznie o prawach lub wolnościach skarżącej. Zaskar-żony przepis nie stanowił zatem podstawy rozstrzygnięcia merytorycznego przez Sąd Naj-wyższy ani nie miał zastosowania przy jego wydawaniu. W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną Sąd Najwyższy odniósł się do kwestionowanego przez skarżącą przepisu jedynie przez wskazanie, że przepis ten dotyczy innej sytuacji niż ta, która była przedmiotem badania Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym. Skarga konstytucyjna została zatem wniesiona nie tylko z naruszeniem terminu, o któ-rym mowa w art. 77 u.o.t.p. TK , lecz także dotyczy przepisu, który nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia o prawach lub wolnościach skarżącej. Z tych względów Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.