Ts 201/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 czerwca 2017 r. Pozycja 89 POSTANOWIENIE z dnia 22 maja 2017 r. Sygn. akt Ts 201/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 listopada 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Sp. z o.o., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 września 2016 r. (data nadania) Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 823 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącej sposób rozumienia oraz zastosowanie w jej sprawie przez Sąd Okręgowy w K. zakwestionowanego w skardze art. 823 k.p.c. naruszyły prawo do sądu i roz-poznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz rozpoznania sprawy w co najmniej dwuin-stancyjnym postępowaniu (art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji). Jak bowiem zarzuciła: „brak wydania postanowienia uniemożliwi[ł] [jej] zaskarżenie decyzji Sądu o zawieszeniu postępowania, a następnie jego umorzeniu”. Zakwestionowany w skardze przepis został uchylony przez art. 2 pkt 87 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311; ze zm.). Ustawa ta weszła w życie 8 września 2016 r. W związku z tym skarżąca wniosła o wydanie orzeczenia o zakwestionowanym akcie normatywnym, gdyż „jest to konieczne dla ochrony [jej] konstytucyjnych wolności i praw”. Postanowieniem z 3 listopada 2016 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 8 listo-pada 2016 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdziw-szy, że wydanie merytorycznego orzeczenia jest niedopuszczalne. Jak ustalił Trybunał, za-skarżony przez skarżącą przepis nie był podstawą orzeczenia, w związku z którym wniosła ona skargę konstytucyjną. Niezależnie od powyższego Trybunał zauważył, że zarzuty sformu- OTK ZU B/2017 Ts 201/16 poz. 89 2 łowane w skardze są oczywiście bezzasadne, gdyż – jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 1998 r. (sygn. akt III CZP 1/98, OSNC nr 10/1998, poz. 153) – wierzyciel, któremu w wyniku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 823 k.p.c. zwrócono tytuł wykonawczy, może zaskarżyć tę czynność w zażaleniu opartym na podstawie art. 394 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (gdy tytuł zwróci sąd) lub w skardze, o której mowa w art. 767 § 3 k.p.c. (gdy tytuł zwróci komornik). W zażaleniu z 15 listopada 2016 r. skarżąca zakwestionowała postanowienie Trybuna-łu w całości. Zarzuciła w nim „brak rozpoznania istoty sprawy oraz uwzględnienia rozbieżno-ści orzeczniczych w omawianej materii, a nadto nieuwzględnienie niekonstytucyjności prze-pisu [art.] 823 k.p.c. w świetle również okoliczności, iż kwestionowany przepis został uchy-lony i budził rozbieżności w orzecznictwie”. W związku z tym skarżąca zażądała zmiany za-skarżonego postanowienia i nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie mu kosztów zastępstwa procesowego za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Oświadczył przy tym, że koszty te nie zostały opłacone przez skarżącego „wg norm przepisanych”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadza-jące ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane skargą skarżącego nie zostało zakończone do 3 stycznia 2017 r., tzn. dnia wej-ścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy ustawy o TK. 2. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia za-żalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedze-niu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 ustawy o TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu pra-widłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor-mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej. 4. W postanowieniu z 3 listopada 2016 r. Trybunał wskazał dwie samoistne podstawy odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Po pierwsze, Trybunał uznał, że wydanie merytorycznego orzeczenia jest niedopuszczalne, gdyż wbrew warunkom wska-zanym w art. 79 ust. 1 Konstytucji, zaskarżony przez skarżącą przepis nie był podstawą orze-czenia, w związku z którym została wniesiona skarga. Po drugie, Trybunał, wskazawszy na uchwałę Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 1/98, uznał, że zarzuty sformułowane w skar-dze są oczywiście bezzasadne. 5. W złożonym środku odwoławczym skarżąca nie odniosła się do pierwszej podstawy odmowy. Nie podjęła polemiki z ustaleniami Trybunału dotyczącymi niewłaściwie OTK ZU B/2017 Ts 201/16 poz. 89 3 określonego przedmiotu skargi konstytucyjnej. Skarżąca nie uwzględniła więc tego, że w procedurze inicjowanej wniesieniem skargi konstytucyjnej zarzuty niekonstytucyjności mogą dotyczyć tylko tej normy, na podstawie której wydano orzeczenie lub decyzję naruszające konstytucyjne prawa lub wolności. Jak stwierdził Trybunał w wyroku z 6 grudnia 2011 r., „[a]rt. 79 Konstytucji nie gwarantuje możliwości kwestionowania każdego przepisu kształtującego sytuację prawną skarżącego, ale jedynie takiego, który stanowił podstawę normatywną orzeczenia” (SK 3/11, OTK ZU nr 10/A/2001, poz. 113). Skarga konstytucyjna, w której skarżący formułuje zarzuty niekonstytucyjności przepisów niebędących podstawą orzeczenia, nabiera cech actio popularis charakterystycznych dla wniosku w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm. Skoro skarżąca nie odniosła się do podstawy prawnej rozstrzygającej o odmowie nadania skardze dalszego biegu, to nie podważyła prawidłowości postanowienia Trybunału z 3 listopada 2016 r. Okoliczność ta przesądza o konieczności nieuwzględnienia zażalenia. 6. W tej sytuacji ocena pozostałych zarzutów sformułowanych w złożonym środku odwoławczym jest bezprzedmiotowa. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 8 ustawy o TK – postanowił jak w sentencji.