Ts 208/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 października 2017 r. Pozycja 200 POSTANOWIENIE z dnia 22 sierpnia 2017 r. Sygn. akt Ts 208/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej T.P. w sprawie zgodności: art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 982, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, sporządzonej przez adwokata i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 października 2016 r. (data nadania), T.P. (dalej: skarżący) zarzucił nie-zgodność art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 982, ze zm.; dalej: u.r.s.) „w zakresie, w jakim przepis [ten] uzależnia przyznanie prawa do renty socjalnej od posiadania wyłącznie statusu osoby całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, a pozbawia prawa do choćby częściowej renty socjalnej osób częściowo niezdolnych do pracy, które pierwotnie miały przyznane prawo do renty socjalnej”, z art. 2, art. 32 ust. 2 i art. 67 ust. 1 Konstytucji. 2. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: 2.1. Skarżący (urodzony 22 marca 1985 r.) w 1999 r. przeszedł leczenie operacyjne naczyniaka lewej półkuli mózgu. 2.2. Na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w S. (dalej: organ rentowy) z 13 maja 2011 r. skarżącemu przyznano prawo do renty socjalnej na okres od 1 czerwca 2011 r. do 30 kwietnia 2014 r. 2.3. Wnioskiem z 17 marca 2014 r. skarżący wystąpił do organu rentowego o przy-znanie mu prawa do renty socjalnej od 1 maja 2014 r. Skarżący został skierowany na badania lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Spo- OTK ZU B/2017 Ts 208/16 poz. 200 2 łecznych, który w orzeczeniu z kwietnia 2014 r. stwierdził, że nie jest on całkowicie niezdol-ny do pracy. Na skutek złożonego sprzeciwu skarżący został skierowany na komisję lekarską Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która w orzeczeniu z maja 2014 r. stwierdziła, że nie jest on całkowicie niezdolny do pracy. Na podstawie orzeczenia z maja 2014 r. organ rentowy decyzją z czerwca 2014 r. od-mówił przyznania skarżącemu prawa do renty socjalnej. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych. W toku postępowania dowodowego sąd przeprowadził dowody z opinii zespołu bie-głych z zakresu neurologii, ortopedii, psychiatrii i psychologii, z opinii zespołu biegłych z zakresu neurologii i ortopedii oraz z opinii zespołu biegłych z zakresu psychologii i psy-chiatrii. W ocenie wszystkich zespołów biegłych skarżący jest częściowo niezdolny do pracy; dwa pierwsze zespoły stwierdziły ponadto, że skarżący wymaga systematycznego leczenia. Wyrokiem z grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w S. oddalił odwołanie skarżącego od de-cyzji organu rentowego z czerwca 2014 r. W ocenie sądu skarżący nie jest całkowicie nie-zdolny do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, która powstała przed osiemna-stym rokiem życia, co skutkuje tym, że nie spełnia on przesłanek do przyznania renty socjal-nej, określonych w art. 4 ust. 1 u.r.s. Apelacja skarżącego od powyższego orzeczenia została oddalona przez Sąd Apelacyj-ny w L. wyrokiem z marca 2016 r. 3. Z odmową przyznania renty socjalnej – w oparciu o art. 4 ust. 1 u.r.s. – skarżący wiąże naruszenie prawa do zabezpieczenia społecznego. W jego ocenie prawo to powinno przysługiwać także osobom z częściową niezdolnością do pracy ze względu na ograniczone możliwości zarobkowania. Skarżący twierdzi, że ze względu na sytuację zdrowotną i społecz-ną jest osobą całkowicie niekonkurencyjną na rynku pracy, a w takim przypadku niezbędna jest pomoc ze strony państwa. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa do zabezpieczenia spo-łecznego, skarżący przedstawia przyjętą przez Trybunał Konstytucyjny wykładnię art. 67 ust. 1 Konstytucji i wskazuje na rozróżnienie minimalnego zakresu prawa do zabezpieczenia społecznego oraz sfery uprawnień gwarantowanych w ustawie, a wykraczających poza kon-stytucyjne minimum. Przedstawia ponadto powszechnie przyjętą wykładnię zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji. Zdaniem skarżącego renta socjalna ma charakter świad-czenia szczególnego, którego celem jest zastąpienie dochodu z pracy w sytuacjach, w których jego uzyskanie nie jest możliwe w związku z wystąpieniem zdarzeń losowych. Ograniczenie kręgu uprawnionych do tego świadczenia do osób, które są całkowicie niezdolne do pracy, i pozbawienie tym samym możliwości uzyskania tego świadczenia przez osoby, które były kiedyś niezdolne do pracy, przez kilka lat pobierały rentę, a następnie stały się zdolne do pra-cy, ale tylko w ograniczonym zakresie, jest – w przekonaniu skarżącego – niezgodne z Kon-stytucją. Osoby takie zostały pozostawione same sobie, a tymczasem z zasady proporcjonal-ności wynika ich uprawnienie do uzyskania chociażby częściowej pomocy ze strony państwa. Według skarżącego w świetle zaskarżonych przepisów osoby częściowo niezdolne do pracy zostały zrównane z osobami zdrowymi. Takie uregulowanie – jak podkreśla – narusza zasadę zaufania jednostki do państwa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 w związku z art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Prze-pisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu-cyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074; dalej: przepisy wprowadzające) 3 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; OTK ZU B/2017 Ts 208/16 poz. 200 3 dalej: u.o.t.p. TK) – z wyjątkiem art. 1-6 (które weszły w życie 20 grudnia 2016 r.) oraz art. 16-32 (które wejdą w życie 1 stycznia 2018 r.). W myśl art. 9 przepisów wprowadzają-cych, do postępowań przed Trybunałem, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, stosuje się przepisy tej ustawy (ust. 1), zaś czynności procesowe dokona-ne w tych postępowaniach na podstawie dotychczasowych przepisów pozostają w mocy (ust. 2). W związku z powyższym do postępowania zainicjowanego rozpatrywaną skargą kon-stytucyjną zastosowanie znajdą przepisy u.o.t.p. TK. 2. Stosownie do art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom, a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. art. 59 ust. 1 pkt 2-4 u.o.t.p. TK. 3. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia wymogi formalne do nadania jej dalszego biegu. 3.1. Jak ustalił Trybunał, skargę konstytucyjną złożył w imieniu skarżącego adwokat, który przedstawił stosowne pełnomocnictwo, stosownie do obowiązującego w dacie wniesie-nia skargi art. 65 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.), a obecnie – art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK. 3.2. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (w dacie wniesienia skargi – art. 64 w związku z art. 65 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o TK z 2015 r.; obecnie – art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.t.p. TK), ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z marca 2016 r. jest prawomocny i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki zaskarżenia. 3.3. Trybunał ustalił, że wyrok Sądu Apelacyjnego w L. z marca 2016 r. został dorę-czony skarżącemu 7 kwietnia 2016 r. W dniu 18 maja 2016 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej (25 maja 2016 r. wniosek przekazano do sądu właściwego). Postanowieniem z września 2016 r. Sąd Rejonowy w S. odmówił skarżącemu przyznania pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej. Postanowienie to, doręczone skarżącemu 14 września 2016 r., nie zo-stało zaskarżone. Mając na uwadze powyższe Trybunał stwierdza, że skarżący dochował przepisanego terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, co wynika z obowiązujących w dacie wniesienia skargi art. 64 w związku z art. 66 ust. 4 pkt 2 ustawy o TK z 2015 r. w związku z art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.; dalej: k.c.) w związku z art. 165 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy-wilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.; dalej: k.p.c.) w związku z art. 74 ustawy o TK z 2015 r., a obecnie – z art. 77 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 pkt 2 u.o.t.p. TK w związku z art. 114 k.c. w związku z art. 165 § 1 k.p.c. w związku z art. 36 u.o.t.p. TK. 3.4. Trybunał stwierdza, że skarżący prawidłowo określił przedmiot kontroli (w dacie wniesienia skargi – art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r.; obecnie – art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskazał, jakie konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – jego zdaniem – naruszone (w dacie wniesienia skargi – art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 2015 r.; obecnie – art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadnił sformułowany w skardze zarzut (w dacie OTK ZU B/2017 Ts 208/16 poz. 200 4 wniesienia skargi – art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK z 2015 r.; obecnie – art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowany przez skarżącego za-rzut nie jest oczywiście bezzasadny, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – po-stanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.