Ts 21/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 lutego 2020 r. Pozycja 70 POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 2019 r. Sygn. akt Ts 21/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.M. w sprawie zgodności: art. 578 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne-go (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) w zakresie, w jakim „pozbawia on moż-liwości działania wcześniej ustanowionego kuratora osoby ubezwłasnowolnionej częściowo (opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie) przed uprawo-mocnieniem się postanowienia o zmianie kuratora (opiekuna) i powołaniu na-stępnego, w sytuacji kiedy kurator (opiekun) ustanowiony wcześniej nie został powiadomiony o jego odwołaniu, a kurator (opiekun) ustanowiony następnie może działać już od dnia ogłoszenia ww. postanowienia na mocy zaświadczenia wydanego zgodnie z przepisem art. 591 § 1 k.p.c., wykazującego jego prawne umocowanie” z art. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 31 stycznia 2019 r. (data nadania) M.M. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego usta-nowionego z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycz-nego: Pismem z 27 września 2017 r. (dalej: wniosek) skarżący, zastępowany przez kuratora – J.M., wystąpił o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełno-mocnika z urzędu celem sporządzenia i wniesienia pozwu. Sąd Rejonowy w N. Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) pismem z 16 paź-dziernika 2017 r. (sygn. akt […]) wezwał J.M. do wykazania jej umocowania, przez przed-stawienie postanowienia sądu opiekuńczego ustanawiającego ją kuratorem. W piśmie z 23 października 2017 r. J.M. odniosła się do powyższego wezwania, załą-czając kserokopię wydanego przez Sąd Rejonowy w W. […] zaświadczenia potwierdzające-go, że została ona ustanowiona kuratorem dla skarżącego (dalej: zaświadczenie). OTK ZU B/2020 Ts 21/19 poz. 70 2 Zarządzeniem z 19 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]) asesor sądowy w Sądzie Rejono-wym w N. zarządził zwrot wniosku. W uzasadnieniu wskazano, że z informacji uzyskanych przez sąd z urzędu wynika, iż 6 września 2017 r. kuratorem dla skarżącego został ustanowio-ny T.R. W związku z powyższym osoba podpisująca wniosek, tj. J.M., nie może być uznana za przedstawiciela ustawowego skarżącego i tym samym przedstawić dowodu wykazującego jej umocowanie. Od powyższego zarządzenia skarżący, zastępowany przez nowego kuratora, tj. T.R., wniósł zażalenie. Postanowieniem z 27 lutego 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w O. Wydział II Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił zażalenie skarżącego. Sąd ten, po-twierdzając prawidłowość zaskarżonego zarządzenia, wskazał, że J.M. przedkładając ksero-kopię zaświadczenia miała świadomość, że przedstawicielem ustawowym skarżącego jest inna osoba, ponieważ 6 września 2017 r. zwróciła zaświadczenie do sądu, który ustanowił ją kuratorem. Ponadto wyjaśnił, że skarżący może ponownie wnieść przedmiotowy wniosek, ponieważ, stosownie do art. 130 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.), zwrócone pismo nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem. Postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego) Sąd Okręgowy w O. odrzucił – jako niedopuszczalne – zażalenie skarżącego od powyższego orzeczenia. Następnie, postanowieniem z 3 lipca 2018 r. (sygn. jw.), oddalił wniosek skarżącego o doręczenie uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego. Pismem z 25 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w N. – stosownie do za-rządzenia z 19 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]) – zwrócił skarżącemu wniosek. W ocenie skarżącego, zakwestionowany przepis narusza „prawo do ochrony praw osoby ubezwłasnowolnionej, gdyż skuteczność czynności dokonanej przez działającego w jej imieniu ustanowionego wcześniej kuratora (opiekuna) może być kwestionowana”. Ponadto – zdaniem skarżącego – przepis ten narusza zasadę demokratycznego państwa prawa wyni-kającą z art. 2 Konstytucji oraz prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierw-szej instancji (art. 78 Konstytucji). Skarżący wiąże naruszenie drugiego z praw z faktem „uznania postanowienia w sprawie zmiany kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnio-nej z 6 września 2017 r. za skuteczne i wykonalne z chwilą jego wydania”. Skarżący podkre-śla, że skutkuje to pozbawieniem możliwości działania wcześniej ustanowionego kuratora już w dniu wydania postanowienia o odwołaniu go z tej funkcji. Argumentuje on, że wcze-śniej ustanowiony kurator mógł nie mieć wiedzy na ten temat i w dalszym ciągu podejmować działania mające na celu ochronę praw ubezwłasnowolnionego skarżącego. Niezależnie od powyższego – w ocenie skarżącego – zakwestionowany przepis naru-sza art. 78 Konstytucji w zakresie, w jakim zaskarżenie postanowienia o zmianie kuratora nie przywraca możliwości działania wcześniej ustanowionego kuratora w imieniu ubezwłasno-wolnionego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolno-ści i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. Jej merytoryczne rozpoznanie uzależnione jest od speł-nienia licznych przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepi-sów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK). 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 578 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; OTK ZU B/2020 Ts 21/19 poz. 70 3 dalej: k.p.c.), stosownie do którego postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wyko-nalne z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania. 3. Skarżący wskazał jako ostateczne rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 79 Konstytu-cji, wskazał postanowienie Sądu Okręgowego w O. Wydział II Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) z 3 lipca 2018 r. (sygn. akt […]). 4. Zakwestionowany w skardze przepis nie był, w ocenie Trybunału, podstawą osta-tecznego rozstrzygnięcia wskazanego przez skarżącego. W orzeczeniu tym rozstrzygano wy-łącznie o zasadności wniosku skarżącego o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia postano-wienia Sądu Okręgowego z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]: dalej: postanowienie Sądu Okręgowego), a nie kwestię skuteczności i wykonalności postanowienia sądu opiekuńczego. Niezależnie od powyższego, Trybunał stwierdza, że nawet gdyby skarżący wskazał jako ostateczne rozstrzygnięcie postanowienie Sądu Okręgowego, a więc orzeczenie, którego uza-sadnienia się domagał, to Trybunał również uznałby, że zakwestionowany przepis nie był podstawą jego wydania. W orzeczeniu tym sąd orzekał wyłącznie o braku dopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia. Wskazana wyżej okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania przedmiotowej skar-dze konstytucyjnej dalszego biegu. 5. Abstrahując od powyższej podstawy odmowy Trybunał zauważa, że z dołączonych do skargi orzeczeń wynika, iż kwestionowany przepis został zastosowany w innych okolicz-nościach i w inny sposób, niż to wskazuje skarżący. Podnosi on w skardze, że wcześniej usta-nowiony kurator, tj. J. M., nie została zawiadomiona o zmianie kuratora. Tymczasem Sąd Okręgowy w postanowieniu z 27 lutego 2018 r. (sygn. akt […]) wyjaśnił, że J. M., przedkła-dając kserokopię zaświadczenia, miała świadomość, że przedstawicielem ustawowym skarżą-cego jest inna osoba, ponieważ 6 września 2017 r. zwróciła zaświadczenie do sądu, który ustanowił ją kuratorem. Wskazana wyżej okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania przedmiotowej skar-dze konstytucyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.