Ts 210/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 września 2025 r. Pozycja 250 POSTANOWIENIE z dnia 24 kwietnia 2024 r. Sygn. akt Ts 210/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności: 1) art. 4241 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy-wilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe”, z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rze-czypospolitej Polskiej; 2) art. 4245 § 1 pkt 5 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji; 3) art. 4248 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego z art. 77 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz w związku z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 lipca 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle następującego sta-nu faktycznego. 1. Sąd Rejonowy dla w Ł. Wydział X Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpozna-niu sprawy z powództwa skarżącego o ustalenie istnienia stosunku pracy i wynagrodzenie, wyrokiem z 21 maja 2019 r. (sygn. akt […]) oddalił powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy, a roszczenie o wynagrodzenie przekazał Wydziałowi Cywilnemu Sądu Rejonowego w Ł. w celu rozpoznania. OTK ZU B/2025 Ts 210/21 poz. 250 2 Apelacja skarżącego od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w Ł. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 16 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]). W piśmie z 10 lutego 2020 r. skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 16 stycznia 2020 r. – wskazując, że wymieniony wyrok jest ostateczny i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze. Postanowieniem z 4 marca 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 16 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy powołał art. 4241 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz art. 4245 § 1 k.p.c., który określa w sześciu punktach wy-magania, jakim powinna odpowiadać skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawo-mocnego wyroku, w tym wykazanie, że wzruszenie wyroku w drodze innych środków praw-nych nie było i nie jest możliwe (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.). „Sąd Najwyższy odrzucił niedo-puszczalną skargę na niezgodność z prawem zaskarżonego wyroku na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c., bez potrzeby ani procesowych możliwości jej merytorycznej oceny” (s. 5 postanowie-nia). 2. Wyrokiem z 14 maja 2018 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w S. IV Wydział Pracy oddalił powództwo skarżącego o ustalenie istnienia stosunku pracy. Apelacja skarżącego od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w Ł. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 26 października 2018 r. (sygn. akt […]). W piśmie z 19 sierpnia 2019 r. skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 26 października 2018 r. – wskazując, że wymieniony wyrok jest ostateczny i nie przysługują od niego żadne środki odwoławcze. Postanowieniem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 26 października 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy wskazał, że „[z]godnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawo-mocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w dro-dze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z kolei zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga powinna zawierać, między innymi, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego dotyczy. (…) Użycie trybu dokonanego w art. 4245 § 1 pkt 4 i art. 4241 § 1 k.p.c. nakazuje przyjąć, że chodzi o szkodę, która już nastąpiła, a nie szkodę hipotetyczną, zagrażającą skarżącemu w przyszło-ści. Przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest istnienie szkody w chwili wnoszenia skargi, a nie możliwość wystąpienia szkody w przyszłości” (s. 3 i 4 postanowienia). „[S]karga wnioskodawcy o stwierdzenie nie-zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlegała odrzuceniu, o czym Sąd Najwyż-szy orzekł na podstawie art. 4248 § 1 i 2 k.p.c.” (s. 5 postanowienia). 3. Wyrokiem z 9 listopada 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Rejonowy w K. Sekcja do spraw uproszczonych w ramach I Wydziału Cywilnego oddalił powództwo skarżącego o za-płatę. Apelacja skarżącego od tego wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Cywilny Odwoławczy wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]). OTK ZU B/2025 Ts 210/21 poz. 250 3 W piśmie z 23 marca 2019 r. skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, tj. wyroku Sądu Okręgowego w K. z 20 grudnia 2017 r. Postanowieniem z 11 marca 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odrzucił skargę skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. z 20 grudnia 2017 r. „Zdaniem Sądu Najwyższego, skarga powoda nie spełnia wymo-gów określonych w art. 4245 § 1 pkt 1, 5 i 6 k.p.c. (…) [S]karga nie spełnia wymogu określo-nego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., zgodnie z którym skarżący powinien wykazać, że wzrusze-nie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. W tym zakresie Sąd Najwyższy stwierdza, że w jego orzecznictwie za brak zachowania wy-mogu ujętego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. uznaje się każdą sytuację, w której skarżący – powo-łując się nawet na brak możliwości wniesienia skargi kasacyjnej oraz skargi o wznowienie postępowania – poprzestaje na tym stwierdzeniu, nie czyniąc tym samym zadość obowiązko-wi «wykazania» (a nie jedynie wskazania) braku możliwości wzruszenia orzeczenia za pomo-cą tych lub innych środków prawnych (…). Skarżący ogranicza się natomiast w tym wzglę-dzie do stwierdzenia, że «stronie nie przysługuje jakakolwiek forma środków odwoławczych [od] orzeczenia w postaci wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r.». Stwierdzenie to nie może być więc uznane za spełnienie wymogu wykazania, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Końcowo Sąd Najwyższy zauważa, że niezależnie od wad konstrukcyjnych skargi, które muszą powodować odrzucenie jej na pod-stawie art. 4248 § 1 k.p.c., jest ona również oczywiście nieuzasadniona” (s. 5 i 6 postanowie-nia). „Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na podstawie art. 4248 § 1 w związku z art. 4245 § 1 pkt 1, 5 i 6 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postano-wienia” (s. 7 postanowienia). 4. Wyrokiem z 28 grudnia 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. Wydział III Cywilny oddalił w całości powództwo skarżącego o ochronę dóbr osobistych, zadośćuczynie-nie i zobowiązanie. Apelacja skarżącego od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w W. VI Wydział Cywilny wyrokiem z 20 lutego 2019 r. (sygn. akt […]). Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z 20 lutego 2019 r. Postanowieniem z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 5. W skardze konstytucyjnej skarżący wskazał postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 marca 2021 r. (sygn. akt […]), 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]), 11 marca 2021 r. (sygn. akt […]) oraz 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]) jako ostateczne orzeczenia o jego konstytu-cyjnych prawach i wolnościach. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że „za nie[z]godny z prawem do rzetelnej procedury sądowej, oraz zakazem wynikającym z [a]rt. 77 ust. 2 Konstytucji uznać należy wymóg zawarty w [a]rt. 424.5 § 1 pkt 5 KPC wykazania, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe” (s. 8 skargi). Odnośnie do art. 4248 k.p.c. skarżący podniósł, że „[z]askarżon[ą] norm[ą] prawn[ą] ustanawia się jednoin-stancyjny, arbitralny i uznaniowy tryb rozpoznania skargi czyli «wniosku» o wydanie preju-dykatu uprawniającego do wystąpienia z roszczeniem wobec Skarbu Państwa. Ta uznanio-wość i arbitralność w połączeniu z brakiem środków zaskarżenia od wydanej decyzji proce-sowej – jest naruszeniem prawa do właściwej procedury sądowej w zakresie roszczeń opar-tych o dyspozycje [a]rt. 77 ust. 1 Konstytucji” (s. 10 i 11 skargi). OTK ZU B/2025 Ts 210/21 poz. 250 4 6. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2021 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżącego 29 września 2021 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doręczenie odpisów lub kopii poświadczo-nych za zgodność z oryginałem: a) wszystkich załączników złożonych ze skargą konstytucyj-ną; b) wyroków potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami), tj.: Sądu Okręgowego w Ł. z 16 stycznia 2020 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w Ł. z 21 maja 2019 r. (sygn. akt […]), Sądu Okręgowego w Ł. z 26 października 2018 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w S. z 14 maja 2018 r. (sygn. akt […]), Sądu Okręgowego w K. z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w K. z 9 listopada 2016 r. (sygn. akt […]), Sądu Apelacyjnego w W. z 20 lutego 2019 r. (sygn. akt […]) oraz orzeczenia, w wyni-ku zaskarżenia którego został wydany powołany wyrok Sądu Apelacyjnego. Skarżący odniósł się do powyższego zarządzenia w piśmie z 6 października 2021 r. (data nadania), przesyłając w załączeniu wymagane dokumenty. 7. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 19 kwietnia 2023 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżącego 26 kwietnia 2023 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa wynikające z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2 oraz art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji i w jaki sposób zostały naruszone przez zaskarżony art. 4241 § 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysłu-gujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe” oraz uzasadnienie sformuło-wanego zarzutu niezgodności z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W piśmie procesowym z 2 maja 2023 r. (data nadania), stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2023 r., skarżący wskazał, że „zaskarżona norma prawna limituje prawo do uzyskania prejudykatu od faktu czy ewentualnie w przyszłości jest możliwa hipotetycznie zmiana niezgodnego z prawem, lecz prawomocnego orzeczenia. Zwrot «a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe» jest więc elementem przepisu który narusza prawo do uzyskania odszkodowania na podstawie [a]rt. 77 ust. 1 Konstytucji poprzez za-mknięcie prawa do uzyskania prejudykatu jaki jest niezbędny do skorzystania z prawa do [są]du tj. «sprawy» w rozumieniu [a]rt. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie roszczenia naprawie-nia szkody za niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej” (s. 2 pisma proce-sowego). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytu-cyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów. 2. Skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 4241 § 1, art. 4245 § 1 pkt 5 i art. 4248 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.; dalej: k.p.c.). Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z czterema postanowieniami Sądu Najwyższego z: 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]), 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […]), 4 mar-ca 2021 r. (sygn. akt […]) i 11 marca 2021 r. (sygn. akt […]), wydanymi w niezależnych od OTK ZU B/2025 Ts 210/21 poz. 250 5 siebie postępowaniach. Skarżący wskazał je jako ostateczne orzeczenia o jego konstytucyj-nych prawach i wolnościach. W świetle orzecznictwa Trybunału złożenie skargi konstytucyjnej w związku z więcej niż jednym ostatecznym orzeczeniem jest – co do zasady – dopuszczalne pod warunkiem za-chowania tożsamości podmiotowej (skarżący był podmiotem każdego z postępowań, w zwią-zku z którymi wniósł skargę) i przedmiotowej (w każdej ze spraw został zastosowany przepis będący przedmiotem skargi), jednolitego określenia przedmiotu i wzorców kontroli względem wszystkich ostatecznych rozstrzygnięć zapadłych w sprawie skarżącego oraz dochowania terminu wniesienia skargi w odniesieniu do każdego z orzeczeń wskazanych jako ostateczne (zob. wyrok TK z 19 lipca 2022 r., sygn. SK 20/19, OTK ZU A/2022, poz. 52 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie wszystkie powyższe warunki zostały spełnione tylko względem postanowień Sądu Najwyższego z: 19 stycznia 2021 r., 4 marca 2021 r. i 11 marca 2021 r. W odniesieniu do postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2021 r. Trybunał stwierdził, że żaden z kwestionowanych w skardze przepisów k.p.c. nie był jego podstawą prawną, w związku z czym nie został spełniony warunek formalny określony w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, zgodnie z którym skarga konstytucyjna zawiera określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ admini-stracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. 3. Analizując przepisy wskazane jako przedmioty kontroli, w odniesieniu do art. 4241 § 1 k.p.c. i 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. Trybunał stwierdził, że nie został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, tj. obowiązek uzasadnienia zarzutu niezgodności kwe-stionowanych przepisów k.p.c. ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami skarżącego z powo-łaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W skardze konstytucyjnej skarżący nie powołał argumentów uzasadniających zarzut niezgodności art. 4241 § 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe” ze wskaza-nymi wzorcami kontroli konstytucyjnej. Także w piśmie procesowym z 2 maja 2023 r., sta-nowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia wskazanego wyżej braku formalnego skargi konstytucyjnej, zawarte w zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2023 r., skarżący, podnosząc, że „w zakresie [a]rt. 424.1 § 1 KPC zaskarżona cz[ę]ść normy prawnej narusza istotę prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej nie[z]godnym z prawem działaniem władzy publicznej, albowiem poprzez pozbawienie strony prawa do uzyskania prejudykatu pozbawia stronę prawa do odszkodowania a wi[ę]c narusza dyspozycje zarówno prawa do Sądu zawart[ą] w [a]rt. 45 ust. 1 Konstytucji jak i uprawnienia z [a]rt. 77 ust. 1 Konstytucji”, nie określił, w jaki sposób treść zaskarżonego art. 4241 § 1 k.p.c. w zakresie zwrotu „a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe” doprowadziła do naruszenia przysługujących mu kon-stytucyjnych praw. W związku z tym skarżący nie przedstawił argumentów uzasadniających zarzut sformułowany w petitum skargi konstytucyjnej. W odniesieniu do zarzutu sformułowanego względem art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., zgod-nie z którym skarżący powinien wykazać, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze in-nych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, uzasadnienie sprowadza się do stwier-dzenia, że zawarty w tym przepisie obowiązek „zdaje się być ustawowym przerostem formy nad treścią”, ponieważ „skargę wnosi się do S[ą]du Najwyższego w którym wymiar sprawie-dliwości sprawują wyłącznie osoby których dorobek naukowy oraz znajomość prawa nie bu-dzi żadnych wątpliwości. Ponadto skarga wnoszona jest przez zawodowego prawnika (…). Skoro wi[ę]c skarga wnoszona jest przez profesjonalistów obrotu prawnego, rozpoznawana OTK ZU B/2025 Ts 210/21 poz. 250 6 przez takich samych profesjonalistów to zdaje się być aberracją obowiązek udawadniania oczywistości. Już tylko pobieżn[e] zapoznanie się z treścią skargi i rodzajem post[ę]powania pozwala każdej osobie z wykształceniem prawniczym na ustalenie czy w sprawie wyczerpano dostępne środki prawne” (s. 8 skargi). W ocenie Trybunału, skarżący nie uzasadnił, stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu k.p.c. ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami, tylko podał w wątpliwość konieczność stosowania zaskarżonego art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. w postępowaniu zainicjowanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu, podważając tym samym potrzebę ist-nienia powołanego wyżej przepisu k.p.c. Trybunał, w ślad za swoim dotychczasowym orzecznictwem, powtórzył, że „przesłan-ka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i in-strumentalnie. Przytaczane w postępowaniu pisemnym argumenty mogą być mniej lub bar-dziej przekonujące, lecz zawsze muszą być argumentami «nadającymi się» do rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. Merytoryczne rozpoznanie sprawy uzależnione jest nie tylko od precyzyjnego oznaczenia przez skarżącego wzorców konstytucyjnych, ale i zgodnej z orzecznictwem konstytucyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego (adekwatnego) przy-porządkowania do przedmiotu kontroli. Dopóki skarżący (…) nie powoła przekonujących motywów mających świadczyć o niezgodności kwestionowanego przepisu z odnośnymi nor-mami Konstytucji, Trybunał musi uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli. Skarga konsty-tucyjna, (…) w któr[ej] inicjator postępowania ograniczyłby się do wyrażenia przekonania o niezgodności przepisu z Konstytucją bądź wskazania istniejących w tej kwestii wątpliwości, nie może podlegać rozpoznaniu przez Trybunał” (postanowienie TK z 17 czerwca 2020 r., sygn. Ts 54/19, OTK ZU B/2020, poz. 255; zob. także powołane tam orzecznictwo TK). Wobec powyższego Trybunał na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK postanowił odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie kontroli zgodności z Konstytucją art. 4241 § 1 k.p.c. i 4245 § 1 pkt 5 k.p.c. 4. Z unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wy-dania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Wskazane w skardze konstytucyjnej ostateczne orzeczenie musi spełniać warunek wynikający z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w postaci wyczerpania drogi prawnej, do której dochodzi w mo-mencie uzyskania przez skarżącego prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, wyda-nego po rozpatrzeniu wniesionego środka zaskarżenia. W analizowanej sprawie skarżący nie spełnił wskazanego wyżej wymogu formalnego w odniesieniu do art. 4248 k.p.c., z którym wiąże zarzut niezgodności z powołanymi w skar-dze wzorcami kontroli konstytucyjności „w zakresie w jakim uniemożliwia zamierzającemu wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia: – wniesie-nie środka zaskarżenia na postanowienie wydane w ramach wstępnej kontroli skargi skutku-jące odrzuceniem skargi” (s. 9 skargi). W dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalił się pogląd prawny, wedle którego, gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis nieprzewidujący w danym przypadku środka odwoławczego, należy mimo to wnieść środek zaskarżenia, aby uzyskać rozstrzygnięcie o jego odrzuceniu (pozostawieniu bez rozpoznania), wydane w opar-ciu o normę prawną, która wyłącza możliwość zaskarżenia orzeczenia (zob. postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35, a tak-że postanowienia TK z: 21 czerwca 2010 r., sygn. Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; 11 grudnia 2015 r., sygn. Ts 253/15, OTK ZU B/2016, poz. 378; 2 lutego 2016 r., sygn. OTK ZU B/2025 Ts 210/21 poz. 250 7 Ts 184/15, OTK ZU B/2016, poz. 159; 5 kwietnia 2017 r., sygn. Ts 222/16, OTK ZU B/2017, poz. 81 oraz 9 listopada 2022 r., sygn. Ts 95/21, OTK ZU B/2023, poz. 261). W świetle powołanego wyżej orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego skarżący, przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną, zobowiązany był zatem wnieść zażalenia na postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 marca 2021 r., 19 stycznia 2021 r. oraz 11 marca 2021 r. w celu wyczerpania drogi prawnej i uzyskania ostatecznych orzeczeń wydanych w oparciu o zaskarżony w skardze art. 4248 k.p.c., nieprzewidujący środka zaskarżenia. W niniejszej sprawie skarżący, kwestionując brak możliwości zaskarżenia wymienionych wyżej postanowień Sądu Najwyższego, nie zainicjował postępowań odwoławczych złożony-mi zażaleniami. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarżący nie dyspo-nuje ostatecznymi orzeczeniami w sprawach, rozstrzygającymi o braku możliwości wniesie-nia środka zaskarżenia od wymienionych wyżej postanowień Sądu Najwyższego, co znaczy, że nie wyczerpał drogi prawnej w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie Trybunału Konsty-tucyjnego. Pociąga to za sobą konieczność odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej w odniesieniu do art. 4248 k.p.c. na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.