Ts 215/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 kwietnia 2018 r. Pozycja 56 POSTANOWIENIE z dnia 7 lutego 2018 r. Sygn. akt Ts 215/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak-Szafnicka Piotr Tuleja, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 19 grudnia 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 października 2016 r. (data nadania) T.S. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 8 ust. 3a pkt 1 i ust. 5c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.; dalej: prawo o ruchu drogowym) w zakresie, w jakim przepis ten „(…) pozbawia osoby, które otrzymały bezterminowo »Kartę parkingową dla osoby niepełnosprawnej«, możliwości korzystania z przyznanego im uprawnienia” z art. 2 i art. 32 ust. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 19 grudnia 2016 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 9 stycznia 2017 r.) Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, uzna-jąc, że zarzuty naruszenia przez zakwestionowaną regulację zasad wywodzonych z powoła-nych przepisów ustawy zasadniczej nie mogą być przedmiotem rozpoznania w procedurze inicjowanej wniesieniem skargi konstytucyjnej. W konsekwencji odmówił wszczęcia meryto-rycznej kontroli skargi przez wzgląd na niespełnienie wymogu wskazania przez skarżącego konstytucyjnych wolności i praw, które w jego przekonaniu narusza zaskarżona regulacja. Na postanowienie z 19 grudnia 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżący wniósł – w ustawowym terminie – zażalenie. Zarzucił naruszenie art. 190 ust. 5 Konstytucji, dowodząc, że skoro postanowienie zostało wydane w składzie jed-noosobowym, to nie mogło zapaść większością głosów. Zdaniem skarżącego „(…) w sytuacji orzekania w składzie jednoosobowym nie sposób jest mówić o istnieniu »większości«.” Skarżący podniósł także, że wbrew stanowisku Trybunału wyrażonym w zakwestio-nowanym postanowieniu, art. 32 Konstytucji jest samoistnym wzorcem kontroli konstytucyj-nej, gdyż z przepisu tego wynika prawo do równego traktowania stron postępowania i zakaz OTK ZU B/2018 Ts 215/16 poz. 56 2 dyskryminacji. Ponadto, zdaniem skarżącego również w odniesieniu do art. 2 Konstytucji wskazał on prawidłowo na naruszone zasady: sprawiedliwości społecznej, ochrony praw na-bytych, zaufania obywateli do prawa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowa-ne rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określa-ją przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpozna-nia zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał rozstrzygnął najdalej idący zarzut zażalenia, dotyczący wątpliwości co do rozwiązania ustawowego, zgodnie z którym w toku wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu wydawane jest przez jednego sędziego. Stanowisko skarżącego wynika z błędnego rozumienia art. 190 ust. 5 Konstytucji. Przepis ten dotyczy orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wydawanych już w toku merytorycznej kontro-li konstytucyjności i legalności norm prawnych. Świadczy o tym choćby jego umiejscowienie w systematyce art. 190 Konstytucji, bezpośrednio po unormowaniach dotyczących charakteru prawnego, ogłaszania i skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art. 190 ust. 1-4 Kon-stytucji). Tym samym należy przyjąć, że poza zakresem zastosowania art. 190 ust. 5 Konsty-tucji pozostają rozstrzygnięcia podejmowane przez Trybunał na etapie wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej, przesądzającej o dopuszczalności poddania kontroli merytorycznej unormowań zakwestionowanych przez skarżącego. W tym też zakresie większa jest więc swoboda prawodawcy regulującego tryb tego etapu postępowania w ustawie, o której mowa w art. 197 Konstytucji, tj. w ustawie o TK (zob. postanowienie TK z 20 października 2014 r., sygn. Ts 244/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 101). Pogląd zgodny z powyższym stanowi-skiem Trybunału prezentowany jest również w doktrynie prawa konstytucyjnego, która w pełni aprobuje, by na etapie wstępnej kontroli Trybunał w składzie jednoosobowym po-dejmował rozstrzygnięcia inne niż merytoryczne (zob. L. Garlicki, komentarz do art. 190 [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom V, red. L. Garlicki, Warszawa 2005, s. 35, podobnie L. Jamróz, Skarga konstytucyjna. Wstępne rozpoznanie, Białystok 2011, s. 50). Na uwzględnienie nie zasługuje również przekonanie skarżącego o tym, że art. 32 Konstytucji może stanowić samodzielny wzorzec kontroli w postępowaniu zainicjowanym skargą konstytucyjną bez konieczności wskazywania konstytucyjnej wolności lub prawa. Trybunał w niniejszym składzie, podtrzymuje pogląd wyrażony w postanowieniu pełnego składu TK z 24 października 2001 r. (sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225), zgodnie z którym przepis ten może zostać powołany w skardze konstytucyjnej jako wzorzec kontroli, pod warunkiem, że zostanie powiązany z konkretną wolnością lub prawem podmiotowym, w zakresie którego doszło do nierównego traktowania adresatów prawa. Pogląd ten Trybunał OTK ZU B/2018 Ts 215/16 poz. 56 3 wyraził w postanowieniu wydanym w pełnym składzie. Odstąpienie od poglądu prawnego wyrażonego w orzeczeniu wydanym w pełnym składzie wymaga wydania orzeczenia w takim samym składzie (art. 37 ust. 1 pkt 1 lit. e u.o.t.p. TK). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego nie ma podstaw do zmiany stanowiska dotyczącego art. 32 Konstytucji i uznania, że w postę-powaniu skargowym może on stanowić samodzielny wzorzec kontroli konstytucyjności pra-wa. Wbrew opinii wyrażonej w środku odwoławczym, także wskazanie na naruszenie za-sad wynikających z art. 2 Konstytucji nie może być uznane za spełnienie wymogu wskazania konstytucyjnych wolności lub praw, których naruszenia upatruje skarżący. Trybunał przypo-mina, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji wzorcami w sprawie wszczętej na skutek złożenia skargi konstytucyjnej mogą być tylko przepisy wyrażające wolności lub prawa podmiotowe skarżącego (zob. postanowienia pełnego składu TK z: 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60 oraz 16 lutego 2009 r., sygn. Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23). Niewłaściwe jest zatem uczynienie z art. 2 Konstytucji samodzielnego wzorca kon-troli. Wywodzone z niego zasady, takie jak powołane przez skarżącego zasady sprawiedliwo-ści społecznej, ochrony praw nabytych, zaufania obywateli do prawa nie są samoistnym źró-dłem praw podmiotowych, których ochrony skarżący mógłby się domagać w skardze konsty-tucyjnej. Wyznaczają one jedynie standardy tworzenia wolności i praw przez ustawodawcę oraz korzystania z nich, nie wprowadzając konkretnej wolności czy konkretnego prawa (zob. postanowienia TK z 10 stycznia 2001 r., sygn. Ts 72/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 12 oraz 20 lutego 2008 r., sygn. SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22). Ze względu na sposób, w jaki skarżący sformułował uzasadnienie skargi, niemożliwe jest zrekonstruowanie konkretne-go konstytucyjnego prawa podmiotowego, które w jego sprawie miałoby zostać naruszone, co przesądza jednoznacznie o zasadności ustaleń poczynionych przez Trybunał w zaskarżonym postanowieniu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 61 ust. 8 ustawy o TK postanawia jak w sentencji.