Ts 216/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 czerwca 2018 r. Pozycja 110 POSTANOWIENIE z dnia 15 maja 2018 r. Sygn. akt Ts 216/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Andrzej Zielonacki Leon Kieres, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 20 marca 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.K.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 listopada 2017 r. (data nadania) J.K.S (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 547 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim „nie przewiduje zażalenia od postanowienia oddala-jącego wniosek o wznowienie postępowania lub pozostawiającego go bez rozpoznania wyda-nego przez sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy”, jest niezgodny z art. 2, art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze art. 547 § 1 k.p.k. we wskazanym w niej zakresie narusza zasadę poprawnej legislacji (art. 2 Konstytucji), prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, prawo do sądu, równości wobec prawa i proporcjonalności (art. 78 w związku z art. 45 ust. 1, w związku z art. 32 ust. 1, w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 19 Konstytucji), zakaz zamykania drogi sądowej (art. 77 ust. 2 Konstytucji) oraz zasadę co najmniej dwuinstancyjnego postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Postanowieniem z 20 marca 2018 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 26 marca 2018 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwier-dziwszy, że nie spełnia ona podstawowych przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytu-cji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 1, art. 53 ust. 2 pkt 1 i art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym OTK ZU B/2018 Ts 216/17 poz. 110 2 (Dz. U. poz. 2072). Jak zauważył Trybunał, orzeczenie, w związku z którym skarżący wniósł skargę, tj. postanowienie Sądu Apelacyjnego w B., II Wydział Karny z 11 sierpnia 2017 r., nie zostało wydane na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu, nie rozstrzyga tak-że o tym, że na postanowienie oddalające wniosek o wznowienie postępowania wydane przez sąd apelacyjny nie przysługuje zażalenie. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Trybu-nału uzyskanie przez skarżącego takiego orzeczenia jest możliwe tylko w razie złożenia środ-ka odwoławczego, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca (zob. postanowienie pełne-go składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). W zażaleniu złożonym 30 marca 2018 r. (data nadania) skarżący zarzucił, że Trybunał naruszył art. 79 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, albowiem bezpodstawnie przyjął, iż warunkiem wniesienia skargi było uprzednie złożenie zażalenia niedopuszczalnego z mocy ustawy. Pod-kreślił, że niedopuszczalność ex lege środka odwoławczego jest potwierdzona w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego. W celu poparcia zarzutów sformułowanych w zażaleniu, skarżący wskazał na postanowienie z 27 września 2013 r. (sygn. Ts 299/11, OTK ZU nr II/B/2014, poz. 829), którym Trybunał uwzględnił zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze, której przedmiotem był art. 56 § 3 k.p.k. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 56 § 2 k.p.k. i odnoszącego się do oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54 k.p.k. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę-powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżące-mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszyst-kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformu-łowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyjną może złożyć każdy, czyje kon-stytucyjne prawa lub wolności zostały naruszone, przy czym naruszenie to musi wynikać z niekonstytucyjności przepisów, na podstawie których wydano ostateczne rozstrzygnięcie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Załączenie takiego rozstrzygnięcia – które zostało wydane na podstawie zaskarżonych przepisów i do-prowadziło do naruszenia wskazanych w skardze konstytucyjnych wolności lub praw skarżą-cego – jest więc w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK koniecz-nym warunkiem rozpoznania skargi konstytucyjnej. Dlatego, o ile co do zasady wymóg wyczerpania drogi prawnej, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, obliguje skarżącego jedynie do wyczerpania zwykłych środków zaskarżenia (zob. np. postanowienia TK z 25 stycznia 2008 r., sygn. Ts 58/07, OTK ZU nr 3/B/2008, poz. 107 oraz z 14 grudnia 2009 r., sygn. Ts 97/08, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 16), o tyle w wypadku kwestionowania zgodności z Konstytucją przepisów wyłączają-cych możliwość zaskarżenia danego rozstrzygnięcia sądu lub innego organu konieczne jest uzyskanie orzeczenia, którego treścią będzie odmowa rozpatrzenia środka odwoławczego. Dopóki skarżący nie uzyska takiego orzeczenia, nie mamy do czynienia z konkretnym naru-szeniem prawa do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Dopiero bowiem w momencie jego wydania następuje konkretyzacja sytuacji prawnej skarżącego w sposób OTK ZU B/2018 Ts 216/17 poz. 110 3 uzasadniający przyjęcie tezy o wystąpieniu bezpośredniego naruszenia tego prawa (zob. stan faktyczny sprawy sygn. SK 23/10, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 57, zakończonej wyrokiem TK z 11 czerwca 2013 r.). W analizowanej sprawie skarżący zakwestionował niezaskarżalność postanowienia sądu apelacyjnego w sprawie oddalenia wniosku o wznowienie postępowania karnego, która wynikała z art. 547 § 1 k.p.k. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w B. z 11 sierpnia 2017 r. – na co trafnie zwrócił uwagę Trybunał w zaskarżonym postanowieniu – w ogóle nie odnosiło się do kwestii niezaskarżalności rozstrzygnięć wydawanych w trybie art. 547 § 1 in fine k.p.k. Niezasadne i niemające podstaw w obowiązujących przepisach byłoby bowiem twierdzenie, że rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania, sąd jednocześnie rozstrzygał o możli-wości wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia wydanego na skutek rozpatrzenia tego wniosku. Jednocześnie Trybunał stwierdza, że odwołanie się przez skarżącego w zażaleniu do sprawy o sygn. Ts 299/11 jest nietrafne. Należy zwrócić uwagę na to, że wprawdzie w tej sprawie Trybunał uwzględnił zażalenie, jednak postanowieniem z 10 marca 2015 r. (sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35), wydanym w pełnym składzie, umorzył postępo-wanie. Trybunał uznał, że w sprawie nie wydano orzeczenia na podstawie zakwestionowane-go przepisu. W postanowieniu z 20 marca 2018 r. Trybunał zasadnie więc ustalił, że złożona skarga nie spełniała podstawowych przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1, art. 53 ust. 2 pkt 1 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, dlatego – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – prawidłowo odmówił nadania jej dalszego biegu. Na marginesie Trybunał zwraca uwagę także na to, że w wyroku z 11 czerwca 2013 r. (sygn. SK 23/10, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 57) Trybunał orzekł, iż art. 547 § 1 k.p.k. nie jest niezgodny z art. 78 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Podkreślił przy tym, że postano-wienie wydane na podstawie art. 547 § 1 k.p.k. przez sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy nie jest orzeczeniem wydanym w pierwszej instancji. Wyjaśnił nadto, że „brak możliwości wnie-sienia zażalenia na postanowienie sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego oddalające wnio-sek o wznowienie postępowania karnego jest ograniczeniem dotyczącym nadzwyczajnej in-stytucji prawnej (…). W orzecznictwie Trybunału przyjęte jest, że wznowienie postępowania nie jest objęte wszystkimi gwarancjami prawa do sądu oraz powiązanej z nim zasady dwuin-stancyjności postępowania” (zob. szerzej wyrok TK z 12 stycznia 2010 r., sygn. SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1). Trybunał stwierdził w konsekwencji, że ani art. 32 ust. 1, ani art. 78 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontroli konstytucyjności art. 547 § 1 k.p.k. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 i art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.