Ts 219/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 czerwca 2022 r. Pozycja 124 POSTANOWIENIE z dnia 10 lutego 2022 r. Sygn. akt Ts 219/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.G. w sprawie zgodności: 1) art. 23 i art. 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.) w zakresie, w jakim „nie pozwalają osobie działa-jącej w uzasadnionym interesie społecznym powoływać się na ochronę życia dziecka poczętego, a nienarodzonego”, z art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 23 i art. 24 ustawy – Kodeks cywilny w zakresie, w jakim „nakazują oso-bie działającej w uzasadnionym interesie społecznym w sposób nienasuwają-cy wątpliwości wykazać prawdziwość podnoszonych twierdzeń”, z art. 54 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 sierpnia 2021 r. (data nadania) E.G. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Sąd Okręgowy w W. Wydział II Cywilny (dalej: Sąd Okręgowy), w sprawie o ochronę dóbr osobistych, wyrokiem z 31 maja 2019 r. (sygn. akt […]) zasądził od skarżącej na rzecz powódki kwotę 20 000 zł płatną w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 15 po dniu uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Sąd Okręgowy zobowiązał ponadto skarżącą do nadania, w ter-minie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia, listem poleconym zaadresowanym do szpi-tala wskazanego w sentencji orzeczenia, oświadczenia podpisanego przez skarżącą imieniem i nazwiskiem, o treści wskazanej w sentencji orzeczenia. W pozostałym zakresie Sąd Okrę-gowy oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu. Apelacje wniesione przez obie stro-ny postępowania Sąd Apelacyjny w W. V Wydział Cywilny (dalej: Sąd Apelacyjny) oddalił wyrokiem z 28 lipca 2020 r. (sygn. akt […]). Powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem OTK ZU B/2022 Ts 219/21 poz. 124 2 doręczono pełnomocnikowi skarżącej 14 grudnia 2020 r., natomiast skarżącej 23 grudnia 2020 r. Skarżąca 30 grudnia 2020 r. wystąpiła do Sądu Apelacyjnego z wnioskiem o ustano-wienie pełnomocnika z urzędu w celu m.in. sporządzenia skargi konstytucyjnej. Postanowie-niem z 12 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) starszy referendarz w Sądzie Rejonowym w W. I Wydział Cywilny ustanowił dla skarżącej adwokata. Pismem z 4 maja 2021 r. (znak: […]), doręczonym 10 maja 2021 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła mecenasa M.M., który pełnomocnictwem substytucyjnym z 3 sierpnia 2021 r. upoważnił adwokata P.P. do zastępowania go w sprawie skargi konstytucyjnej. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 23 września 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 1 października 2021 r.), na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), wezwał skarżącą do: wskazania ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; udokumentowania daty jego doręczenia oraz daty złożenia przez skarżącą wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jak rów-nież poinformowania, czy od ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Skarżąca została także zobowiązana do doręczenia odpisu lub kopii poświadczo-nej za zgodność z oryginałem postanowienia właściwego sądu ustanawiającego pełnomocnika do skargi konstytucyjnej (wraz z czterema kopiami) oraz poświadczonych za zgodność z ory-ginałem wszystkich załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną. Pismem procesowym z 8 października 2021 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej ustosunkował się do zarządzenia. Poinformował w nim, że od wyroku Sądu Apelacyjnego z 28 lipca 2020 r. (sygn. akt […]) została wniesiona skarga kasacyjna. Postanowieniem z 21 stycznia 2022 r. (sygn. akt […]) Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia jej do rozpoznania, co Trybunał ustalił z urzędu. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 22 grudnia 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 3 stycznia 2022 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, wezwał skarżącą do: doręczenia poświadczonych przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem kopii uzasadnień wyroków Sądu Okręgowego z 31 maja 2019 r. (sygn. akt […]) oraz Sądu Apela-cyjnego z 28 lipca 2020 r. (sygn. akt […]); wskazania, które wolności lub prawa skarżącej wyrażone w art. 30 i art. 54 ust. 1 oraz w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone przez zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy, a także do uzasadnienia zarzutu nie-zgodności kwestionowanych przepisów z wolnościami lub prawami skarżącej, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. 10 stycznia 2022 r. (data nadania) adwokat M.M. doręczył dokumenty, o których mo-wa w zarządzeniu, natomiast jego substytut (w piśmie nadanym tego samego dnia) ustosun-kował się do pozostałych punktów zarządzenia. Skarżąca twierdzi, że zaskarżone przez nią przepisy naruszają prawo do ochrony god-ności i człowieczeństwa (art. 30 Konstytucji), a także do pozyskiwania informacji i wolności słowa (art. 54 ust. 1 Konstytucji). Pozwalają bowiem na „traktowanie nienarodzonego dziecka jako osoby, której ochrona człowieczeństwa (godności) nie przysługuje, zwłaszcza gdy matka tego dziecka chce chronić jego prawa, korzystając z ochrony jaka jej samej przysługuje (…) dochodzi tu do połączenia w jedno uprawnień dziecka nienarodzonego jako podmiotu praw i wolności, zwłaszcza prawa do ochrony godności z uprawnieniami jego matki”. Stosowanie zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej przepisów sprowadza się do tego, że „matka nienarodzonego dziecka nie może nazywać go dzieckiem, a powinna co najwyżej określać go terminami medycznymi takimi jak «zarodek» i «embrion» w kontekście przysługującego jej prawa do powoływania się na ochronę interesu publicznego”. Zakwestionowane w skardze przepisy uniemożliwiają także powoływanie się w obronie interesu publicznego na pozyskane – zdaniem skarżącej „prawdziwe, bo poparte określonym stanowiskiem specjalistów” – in- OTK ZU B/2022 Ts 219/21 poz. 124 3 formacje (analizy) o szkodliwości badania Dopplerem pulsacyjnym. (cytaty pochodzą ze s. 4 ww. pisma procesowego). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wol-ności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wynika-jących zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Trybunał zwraca uwagę, że zgodnie z art. 133 § 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 li-stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm.; dalej: k.p.c.), jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, pisma sądowe doręcza się tym osobom. W analizowanej skardze, jak wynika z dołączonych do niej dokumentów, skarżąca była zastępowana przez profesjonalnego peł-nomocnika. Odpis ostatecznego orzeczenia, tj. wyrok Sądu Apelacyjnego w W. V Wydział Cywilny (dalej: Sąd Apelacyjny) z 28 lipca 2020 r. (sygn. akt […]), został mu doręczony 14 grudnia 2020 r. Od tego dnia rozpoczął biec termin wniesienia skargi konstytucyjnej. Stosownie do art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK w razie niemożności poniesienia kosztów pomo-cy prawnej, skarżący może złożyć do sądu rejonowego swego miejsca zamieszkania wniosek o ustanowienie dla siebie adwokata lub radcy prawnego z urzędu (zgodnie z przepisami k.p.c.) w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Wystąpienie z wnioskiem do właściwego miejscowo sądu rejonowego wstrzymuje bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Jego wznowienie następuje pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego (art. 44 ust 3 pkt 1 u.o.t.p.TK). Trybunał Konstytucyjny zauważa, że w analizowanej sprawie skarżąca nie uwzględni-ła biegu terminu do wniesienia skargi, czyli okresu od dnia doręczenia pełnomocnikowi re-prezentującemu skarżącą na etapie postępowania sądowego ostatecznego orzeczenia, do dnia wystąpienia przez nią do sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do spo-rządzenia skargi konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga została złożona z przekroczeniem ustawowego terminu. Powyższa okoliczność jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą od-mowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.