Ts 222/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 maja 2017 r. Pozycja 81 POSTANOWIENIE z dnia 5 kwietnia 2017 r. Sygn. akt Ts 222/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej L.K. w sprawie zgodności: art. 48 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 października 2016 r. (data nadania) L.K. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 48 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim przyznaje wyłączne uprawnienie jednej ze stron procesu do orzekania o wyłączeniu prokuratora na etapie postępowania sądowego, tj. prokuratorowi nadzorującemu postępowanie lub bezpośrednio przełożonemu, gdy to sam prokurator, który sporządził i podpisał akt oskarżenia, jest stroną w rozumieniu k.p.k. chociażby sam nie wniósł tego aktu oskarżenia ani nie popierał go przed sądem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konsty-tucji. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującą sprawą. Postanowie-niem z lipca 2016 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w T. nie uwzględnił wniosku skarżą-cej o wyłączenie prokuratora działającego w charakterze oskarżyciela publicznego od udziału w sprawie przed Sądem Okręgowym w B. Zdaniem skarżącej powyższa regulacja narusza jej prawo do sądowej kontroli orze-czenia w przedmiocie wyłączenia prokuratora, które jest bezpośrednią konsekwencją konsty-tucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Wraz ze skargą konstytucyjną pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o wydanie po-stanowienia tymczasowego o wstrzymaniu wykonania prawomocnego postanowienia proku-ratora Prokuratury Rejonowej w T. z lipca 2016 r. OTK ZU B/2017 Ts 222/16 poz. 81 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postepowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjo-wane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określa-ją przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytoryczne-go rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego bie-gu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o TK. Analizowanej skardze konstytucyjnej nie może zostać nadany dalszy bieg z powodu jej uchybień formalnych. Jak wynika z treści wniesionej do Trybunału skargi konstytucyjnej, skarżąca upatruje naruszenie prawa do sądu, określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji, w fakcie, że kwestiono-wany art. 48 § 1 k.p.k. zamyka stronie, która wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie prokurato-ra, drogę uruchomienia procedury gwarantującej merytoryczną kontrolę postanowienia o odmowie uwzględnienia takiego wniosku. Jej zdaniem, w analizowanym przypadku powin-na przysługiwać możliwość wniesienia zażalenia do sądu, który – jako organ zewnętrzny – dokonałby merytorycznej kontroli zasadności orzeczenia wydanego przez prokuratora. Jako ostateczne orzeczenie wydane w sprawie skarżąca wskazuje postanowienie prokuratora Pro-kuratury Rejonowej w T. z lipca 2016 r. o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie prokurato-ra. Trybunał przypomina, że jeżeli skarżący zamierza kwestionować w drodze skargi konstytucyjnej akt normatywny z tego względu, że nie przyznaje on skarżącemu drogi sądo-wej w określonej sprawie, to musi uzyskać ostateczne orzeczenie o odrzuceniu środka praw-nego, mającego inicjować postępowanie przed sądem (por. L. Bosek, M. Wild, Kontrola kon-stytucyjności prawa. Komentarz praktyczny dla sędziów i pełnomocników procesowych. Wzo-ry pism procesowych, Warszawa 2014, s. 137; M. Wiącek, Formalne przesłanki skargi kon-stytucyjnej (w świetle orzecznictwa TK), „Państwo i Prawo” z. 9/2011, s. 23-25). Trybunał wskazywał już na to, że „w przypadku gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis przewidujący, że w danym przypadku środek odwoławczy nie przysługuje, należy mimo to wnieść środek zaskarżenia, aby uzyskać rozstrzygnięcie wydane w oparciu o normę prawną, która wyłącza możliwość zaskarżenia orzeczenia (postanowienie o odrzuceniu środka odwo-ławczego)” (postanowienie TK z 21 czerwca 2010 r., Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; por. także postanowienie TK z 10 marca 2015 r., SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). W analizowanej sprawie skarżąca nie wystąpiła z żadnym środkiem zaskarżenia do sądu, w którym domagałaby się sądowej kontroli wydanego w jej sprawie orzeczenia. Wprawdzie przepis art. 48 § 1 k.p.k. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na po-stanowienie w przedmiocie wyłączenia prokuratora działającego w sprawie w charakterze oskarżyciela publicznego, nie zwalnia to jednak strony od wniesienia środka odwoławczego w kontekście wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, skarżący, kwestionując brak możliwości zaskarżenia określo-nych decyzji lub orzeczeń, powinien wykazać, że droga sądowa w danym przypadku została OTK ZU B/2017 Ts 222/16 poz. 81 3 wyłączona. W tym celu obowiązany jest uzyskać orzeczenie, które będzie potwierdzało taki stan rzeczy. W przeciwnym wypadku nie będzie dysponować ostatecznym orzeczeniem po-twierdzającym naruszenie konstytucyjnego prawa do sądowej kontroli decyzji wydanych w jego sprawie. Z powyższą sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Skarżąca kwestionuje brak możliwości zażalenia postanowienia prokuratora o nieuwzględnieniu wnio-sku o wyłączenie oskarżyciela publicznego, nie zainicjowała jednak postępowania przed są-dem. W związku z powyższym Trybunał stwierdza, że nie dysponuje ona ostatecznym orze-czeniem w sprawie wskazującym na brak możliwości zaskarżenia wydanej decyzji, co stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Ponadto Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że skarżąca jako wzorzec kontroli konsty-tucyjności art. 48 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim przepis ten wyłącza sądową kontrolę orze-czenia wydanego przez prokuratora rozpoznającego wniosek o wyłączenie oskarżyciela pu-blicznego – wskazała jedynie art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jednakże prawo do sądowej kontroli decyzji i orzeczeń wydanych w sprawie obywateli uregulowane zostało w art. 78 Konstytucji. Oznacza to, że w analizowanej sprawie skarżąca jako wzorzec kontroli konstytucyjności za-kwestionowanego przepisu powinna była wskazać art. 45 ust. 1 Konstytucji (jako statuujący prawa do sądu) w zw. z art. 78 Konstytucji, który zabrania zamykania drogi sądowej docho-dzenia naruszonych wolności lub praw. Z samej treści art. 45 ust. 1 Konstytucji wynika bo-wiem jedynie prawo każdego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuza-sadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Nie ulega wątpli-wości, że z przytoczonego przepisu nie wynika prawo jednostki do sądowej kontroli każdego orzeczenia wydanego w jego sprawie. Jak wskazał wyżej Trybunał, prawo to czerpie swoje źródło w regulacji art. 78 Konstytucji. Nieprawidłowe wskazanie wzorca kontroli konstytu-cyjności uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny zgodności zaskarżonego przepisu z wartościami określonymi w Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, związany jest granicami wniesionej skargi konstytucyjnej, która jest konkretnym i indywidualnym środkiem ochrony praw i wolności, nie ma zatem możliwości rozszerzenia kontroli konstytucyjności o dodatko-we wzorce, nawet jeżeli z analizy rozpoznawanej sprawy wydawałoby się to uzasadnione. Jednocześnie, z uwagi na odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania postano-wienia prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. z lipca 2016 r. nie może zostać uwzględnio-ny. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowie-nia.