Ts 228/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 lutego 2026 r. Pozycja 11 POSTANOWIENIE z dnia 6 marca 2024 r. Sygn. akt Ts 228/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: 1) art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 3941a § 1 ust. 8 ustawy wymienionej w punkcie 1 z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 października 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Sąd Okręgowy w W. (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 11 sierpnia 2020 r. (sygn. akt […]), zmienionym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W. z 18 lutego 2021 r. (sygn. […]), umorzył postępowanie w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa o ochronę dóbr osobistych (punkt 1 wyroku) oraz zasądził od skarżącego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej 720 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt 2). Następnie postanowieniem z 23 października 2020 r. (sygn. […]) Sąd Okręgowy spro-stował punkt 2 sentencji powyższego wyroku w ten sposób, że zastąpił „w punkcie 2 kropki słowami »wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężne-go, za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty«”. W uzasadnieniu wyjaśnił, że „nieumieszczenie rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek od zasądzonych kosztów zastęp-stwa procesowego, z uwagi na obligatoryjność ich przyznania, uznać należało za oczywistą niedokładność, która mogłaby stanowić element sporny na etapie egzekucji orzeczenia”. OTK ZU B/2026 Ts 228/22 poz. 11 2 Skarżący wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie. Po jego rozpoznaniu Sąd Okrę-gowy oddalił je postanowieniem z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt […]). 2. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 26 kwietnia 2023 r. (dorę-czonym 8 maja 2023 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego wyrażone w: a) art. 45 ust. 1 Kon-stytucji, b) art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, c) art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, d) art. 176 ust. 1 Konstytucji, e) art. 2 Konstytucji, i w jaki sposób, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.); 2) precyzyjne wskaza-nie, które wolności lub prawa skarżącego wyrażone w: a) art. 45 ust. 1 Konstytucji, b) art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, c) art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, d) art. 176 ust. 1 Konstytucji, e) art. 2 Konstytucji, i w jaki sposób, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 3941a § 1 ust. 8 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego; 3) po wykonaniu punktu 1 i 2 zarządzenia, uzasadnienie zarzutów niezgodności zakwestio-nowanych w skardze przepisów z wolnościami lub prawami skarżącego; 4) poinformowanie, czy od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt […]) został wnie-siony nadzwyczajny środek zaskarżenia; 5) wyjaśnienie – wynikającej z przedłożonych do akt skargi konstytucyjnej dokumentów – rozbieżności w zakresie daty wydania orzeczenia, na skutek zaskarżenia którego zapadło postanowienie Sądu Okręgowego z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt […]), wskazane w niniejszej sprawie jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji (ze skargą złożono postanowienie Sądu Okręgowego z 23 października 2020 r., sygn. akt […], a także postanowienie Sądu Okręgowego z 14 lipca 2022 r., wydane w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego z 23 października 2021 r., sygn. akt […]). Do powyższego wezwania skarżący odniósł się w piśmie z 15 maja 2023 r. (data nadania). 3. Skarżący twierdzi, że zaskarżony art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest przepisem blankietowym. Umożliwia – pod pozorem sprostowania oczywistej omyłki pisar-skiej – swobodną (w dowolnym zakresie i czasie) zmianę treści wydanego orzeczenia zwery-fikowanego już przez sąd odwoławczy, która to zmiana nie podlega – stosownie do treści zaskarżonego art. 3941a § 1 ust. 8 k.p.c. – kontroli międzyinstancyjnej. Narusza to prawo do rzetelnej procedury sądowej w dwuinstancyjnym postępowaniu i godzi w zasady konstytucyj-ne „co do form procedury w demokratycznym państwie prawa, a więc stanowi naruszenie istoty demokratycznego państwa prawa” (s. 1 pisma z 15 maja 2023 r.). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia przesłanek wy-nikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Weryfikacja ich spełnienia następuje na etapie wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK). 2. Jeżeli skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usu-nięcie braków jest możliwe, wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym OTK ZU B/2026 Ts 228/22 poz. 11 3 wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia (art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK). W niniejszej sprawie sędzia Trybunału zarządzeniem z 26 kwietnia 2023 r. wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi m.in. przez wyjaśnienie rozbieżności (wynikającej z przedłożonych do akt skargi konstytucyjnej dokumentów) w zakresie daty rocznej wydania orzeczenia, na skutek zaskarżenia którego zapadło orzeczenie Sądu Okręgo-wego z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt […]), wskazane w niniejszej sprawie jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Jednocześnie pouczył skarżącego, że w wypadku nieusunięcia braków w wyznaczonym terminie, wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W piśmie z 15 maja 2023 r. (data nadania), złożonym do akt sprawy w wykonaniu powyższego wezwania, skarżący nie odniósł się do faktu występowania w dokumentach znajdujących się w aktach różnych dat rocznych wydania postanowienia Sądu Okręgowego z 23 października. Mając to na uwadze, Trybunał Konstytucyjny uznaje, że skarżący nie usu-nął braku formalnego wniesionej skargi. Okoliczność ta, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, stanowi podstawę odmowy nadania przedmiotowej skardze konstytucyjnej dal-szego biegu. 3. Ponadto Trybunał zauważa, że skarżący poddał kontroli Trybunału art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.; dalej: k.p.c.) w brzmieniu: „[s]ąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki”. Naruszenie prawa do rzetelnej procedury łączy on z nieograniczonym zakresowo i czasowo uprawnie-niem sądu do sprostowania wyroku. Uzasadniając zarzut niekonstytucyjności art. 3941a § 1 pkt (błędnie oznaczony w skardze jako ust.) 8 k.p.c., skarżący wskazał natomiast, że „[z]astąpinie prawa weryfikowania orzeczenia [o sprostowaniu oczywistej omyłki] i wniesie-nia środka zaskarżenia do Sądu II instancji, a więc prawa do dwuinstancyjnego postępowania – postępowaniem dwuetapowym w tej samej instancji Sądu narusza prawo do rzetelnej pro-cedury sądowej, prawo do środka odwoławczego do Sądu nadrzędnego nad tym który wydał orzeczenie a w szczególności jest naruszeniem zasad konstytucyjnych co do form procedury w demokratycznym państwie prawa, a więc stanowi naruszenie istoty demokratycznego pań-stwa prawa” (s. 1 pisma z 15 maja 2023 r.). 3.1. Wymóg właściwej określoności przepisów prawa wynika z wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady prawidłowej legislacji. Trybunał Konstytucyjny w swoich orzeczeniach wielokrotnie podkreślał przy tym, że stosowanie przez ustawodawcę zwrotów niedookreślo-nych nie może per se prowadzić do formułowania zarzutów niekonstytucyjności przepisów, w których one występują. Tego typu zwroty stosowane są w wielu systemach prawnych i nie można podważać ich legalności tylko dlatego, że pozostawiają organom stosującym prawo określony zakres władzy dyskrecjonalnej. W wyroku z 16 stycznia 2006 r. Trybunał stwier-dził, że „[k]rytyka takich rozwiązań [legislacyjnych] powinna koncentrować się nie na samym posługiwaniu się przez przepisy prawa zwrotami niedookreślonymi, ale na tym, czy wprowa-dzając takie zwroty do porządku prawnego, prawodawca przewidział czytelne, z punktu wi-dzenia ewentualnych odbiorców rozstrzygnięć, mechanizmy kontroli (także pozaprocesowej) korzystania przez sądy z przyznanej im władzy dyskrecjonalnej” (sygn. […]). 3.1.1. Trybunał zauważa, że sprostowanie przez Sąd Okręgowy oczywistej omyłki w sentencji jego wyroku z 11 sierpnia 2020 r. (sygn. akt […]) nie zmieniło treści merytorycz-nej tego orzeczenia. Wynika to wprost z uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z 23 października 2020 r. (sygn. akt jw.), a także postanowienia tego Sądu z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt […]). Jeśli więc w tej sytuacji skarżący twierdzi, że sprostowanie przez Sąd Okrę- OTK ZU B/2026 Ts 228/22 poz. 11 4 gowy oczywistej omyłki w sentencji wyroku z 11 sierpnia 2020 r. zmieniło to rozstrzygnięcie (jego zdaniem doszło do zmiany zakresu orzeczenia i wartości zasądzonych kwot), to w rze-czywistości jego zarzuty dotyczą tego rozstrzygnięcia, a nie treści zaskarżonego przepisu. Trybunał Konstytucyjny jest natomiast „sądem prawa”, a nie kolejną instancją w sprawach podlegających kognicji sądów. Nie należy do niego korygowanie praktyki orzeczniczej sądów ani tym bardziej orzeczeń sądowych wydanych w konkretnych sprawach. 3.1.2. Trybunał stwierdza ponadto, że w sprawie, w związku z którą skarżący zaini-cjował postępowanie przed Trybunałem, ustawodawca umożliwił mu poddanie postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki weryfikacji. Z możliwości tej skarżący skorzystał, wnosząc zażalenie. Sąd Okręgowy rozpoznał to zażalenie, a argumenty przemawiające za jego oddale-niem przedstawił w pisemnym uzasadnieniu postanowienia z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt […]). Trybunał stwierdza zatem, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia praw konstytu-cyjnych wskazanych w skardze konstytucyjnej. Skarżący miał możliwość zakwestionowania postanowienia sądu o sprostowaniu oczywistej omyłki w drodze zażalenia. Z takiej możliwo-ści skorzystał. Jego zażalenie zostało rozpoznane w ramach tzw. zażalenia poziomego. Zatem nie zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka osobistego (bezpośredniego), rzeczywistego (realnego) oraz aktualnego naruszenia wolności i praw konstytucyjnych skarżącego. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga nie spełnia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Wskazana okoliczność jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.