Ts 23/23

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 czerwca 2024 r. Pozycja 143 POSTANOWIENIE z dnia 15 listopada 2023 r. Sygn. akt Ts 23/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.C. w sprawie zgodności: art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzo-nym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75) z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 stycznia 2023 r. (data nadania) J.C. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. 1. Skarżący wniósł 25 lutego 2020 r. do Sądu Okręgowego w G. skargę dotyczącą na-ruszenia jego prawa jako strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postę-powaniu sądowym prowadzonym przed Sądem Rejonowym w G. (dalej Sąd Rejonowy) pod sygn. akt […]. W skardze skarżący wystąpił o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie zainicjowanej powództwem z 22 marca 2017 r. przeciwko adwokatowi J.S. o zadość-uczynienie, zarejestrowanej w Sądzie Rejonowym (sygn. akt jw.) oraz o przyznanie od Skarbu Państwa kwoty w wysokości 6000 zł tytułem przewlekłości postępowania w wymienionej sprawie. 2. Postanowieniem z 16 kwietnia 2020 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w G. XVI Wydział Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy), po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej skargą skarżącego na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej OTK ZU B/2024 Ts 23/23 poz. 143 2 zwłoki, oddalił skargę na przewlekłość postępowania w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym pod sygn. akt […]. 3. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie, które Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z 12 maja 2020 r. 4. We wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o orzeczenie, że: „art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naru-szenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzo-nym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75) przez to, że do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postę-powaniu którego skarga dotyczy [jest niezgodny] z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – i skutkuj[e] naruszeniem konstytucyjnego uprawnienia strony do dwuinstancyjnego bezzwłocznego rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny Sąd”. Skarżący stwierdził, że naruszenie jego praw konstytucyjnych nastąpiło w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego z 16 kwietnia 2020 r., na które nie przysługuje zażalenie, co zostało stwierdzone przez Sąd Okręgowy w postanowieniu z 12 maja 2020 r. 5. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 9 marca 2023 r. wezwał skarżą-cego do doręczenia odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem postano-wień: Sądu Okręgowego w G. z 12 maja 2020 r. (sygn. akt […]), referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. z 21 października 2020 r. (sygn. akt […]), Sądu Rejonowego w W. z 13 grudnia 2022 r. (sygn. akt […]), zawiadomienia z 9 stycznia 2023 r. (znak […]) Izby Adwokackiej w G. o powołaniu przez Okręgową Radę Adwokacką w G. pełnomocnika dla skarżącego. Skarżący został także zobowiązany do udokumentowania dat: doręczenia ww. orzeczeń, złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kon-stytucyjnej i doręczenia adwokatowi W.M. rozstrzygnięcia Okręgowej Rady Adwokackiej w G. o ustanowieniu go pełnomocnikiem dla skarżącego. Skarżący nadesłał wymagane dokumenty 6 kwietnia 2023 r.(data nadania). 6. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2023 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), z którym wiąże naruszenie swoich konstytucyjnych wolności lub praw; 2) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego, a także w jaki sposób zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze przepis; 3) uzasadnienie zarzutów niezgodności zakwestionowanego w skardze przepisu z wolnościami lub prawami skarżącego wyrażonymi w Konstytucji, z powołaniem argumen-tów lub dowodów na ich poparcie. W piśmie z 5 lipca 2023 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarządzenia sędziego TK, wskazując m.in., że ostatecznym orzeczeniem – w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK – było postanowienie Sądu Okręgowego z 16 kwietnia 2020 r., doręczone skarżącemu 21 maja 2020 r., podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko zajęte w skardze, że art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki OTK ZU B/2024 Ts 23/23 poz. 143 3 (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.) jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów lub gdy jest oczywiście bezzasadna. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub inny organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej skardze konstytucyjnej jest art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania spra-wy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: ustawa o skardze). Przepis ten miał zastosowanie od mo-mentu przekazania niniejszej sprawy Sądowi Okręgowemu – sądowi właściwemu rzeczowo i miejscowo do rozpoznania skargi skarżącego na naruszenie jego prawa jako strony do roz-poznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym prowadzonym przed Sądem Rejonowym w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko adwokatowi J.S. o za-dośćuczynienie (sygn. akt […]). Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze, w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpowiednio przepisy o postępowa-niu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Skarga na prze-wlekłość postępowania była wniesiona w toku postępowania cywilnego. Odpowiednie zasto-sowanie w sprawie skarżącego znalazły więc przepisy o postępowaniu zażaleniowym zawarte w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, ze zm.; dalej: k.p.c.). Należy zauważyć, że art. 8 ust. 2 ustawy o skardze jest przepisem w pełni odsyłają-cym, który – w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie – odsyła do odpowiedniego stoso-wania przepisów o postępowaniu zażaleniowym obowiązujących w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Jako przepis odsyłający samodzielnie nie kreuje ani nie ogranicza żadnych praw i obowiązków skarżącego w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewlekłość po-stępowania, a tym samym nie reguluje żadnych konstytucyjnych praw podmiotowych (wyrok TK z 22 października 2015 r., sygn. SK 28/14, OTK ZU nr 9/A/2015, poz. 149). Zarzuty skargi konstytucyjnej dotyczące niezgodności art. 8 ust. 2 ustawy o skardze z Konstytucją powinny być zatem powiązane z przepisem, który miał zastosowanie z uwagi na rodzaj po-stępowania głównego, którego dotyczy skarga. W uzasadnieniu pisma z 5 lipca 2023 r. uzupełniającego braki formalne skargi konstytucyjnej skarżący stwierdził, że „ukształtowany przez art. 8 ust 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze (…) tryb postępowania oparty o postępowanie zażaleniowe powoduje, iż strona pozbawiona jest możliwości obrony swych praw w drodze dwuinstan- OTK ZU B/2024 Ts 23/23 poz. 143 4 cyjnego postępowania zagwarantowanych zarówno w art. 78 jak i w szczególności w art. 176 ustęp 1 Konstytucji”. Skarżący nieprawidłowo określił więc przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu, wskazując na art. 8 ust. 2 ustawy o skardze, który nie miał zastosowania w sprawie. W tym miejscu należy raz jeszcze poczynić zastrzeżenie, że przedmiotem skargi kon-stytucyjnej może być wyłącznie ten przepis prawa, który stanowił podstawę wydania przez sąd orzeczenia naruszającego prawa lub wolności konstytucyjne skarżącego. „Skarga konsty-tucyjna pozwala zatem dochodzić ochrony konstytucyjnych praw i wolności każdemu, jeżeli zostały one naruszone przez zastosowanie w jego indywidualnej sprawie przepisu niezgodne-go z Konstytucją, a naruszenie ma źródło w treści normatywnej zakwestionowanej regulacji” (postanowienie TK z 26 sierpnia 2020 r., sygn. SK 44/20, OTK ZU A/2020, poz. 44). Z tego względu art. 8 ust. 2 ustawy o skardze samodzielnie, w oderwaniu od innych przepisów o charakterze merytorycznym, nie może stanowić przedmiotu kontroli w postępo-waniu przed Trybunałem w trybie skargi konstytucyjnej i podlegać ocenie konstytucyjnej. Z treści bowiem samego przepisu nie wynikają żadne prawa podmiotowe. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.