Ts 230/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 września 2023 r. Pozycja 244 POSTANOWIENIE z dnia 26 kwietnia 2023 r. Sygn. akt Ts 230/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.B. o zbadanie zgodności: art. 55 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.) z: – art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; – art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 11 września 2021 r. (data nadania) R.B. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następują-cego stanu faktycznego: 1. Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. postanowieniem z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie prokuratora), na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.; dalej: k.p.k.) umorzył dochodzenie w sprawie o czyn z art. 177 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950, ze zm.) z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Na powyższe postanowienie prokuratora skarżący wniósł zażalenie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. OTK ZU B/2023 Ts 230/21 poz. 244 2 2. Sąd Rejonowy w W. III Wydział Karny (dalej: sąd rejonowy) postanowieniem z 16 października 2020 r. (sygn. akt […], sygn. akt […]), na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., nie uwzględnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie prokuratora. 3. W skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 55 § 1 k.p.k. z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Kon-wencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protoko-łem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). Odwołując się do treści kwestionowanego art. 55 § 1 k.p.k., skarżący stwierdził, że w procedurze karnej występują dwie grupy osób pokrzywdzonych. Jedną z nich stanowią po-krzywdzeni, którym na podstawie zaskarżonego przepisu przysługuje prawo do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia w sytuacji, w której sąd postanowieniem uwzględni zażalenie pokrzywdzonego, uchyli postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia i przekaże mu sprawę do ponownego rozpoznania. Natomiast drugiej grupie pokrzywdzonych prawo do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia w trybie art. 55 § 1 k.p.k. nie przysługuje. Po-krzywdzony zostaje pozbawiony tego prawa, gdy postanowieniem sąd nie uwzględni zażale-nia pokrzywdzonego i utrzyma w mocy zaskarżone postanowienie o umorzeniu dochodzenia. Skarżący podkreślił, że w świetle art. 55 § 1 k.p.k. należy do drugiej grupy pokrzywdzonych i pomimo konstytucyjnej równości wszystkich wobec prawa, nie ma prawa do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia. 4. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 4 października 2021 r. (dorę-czonym pełnomocnikowi skarżącego 11 października 2021 r.), na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wezwał skarżącego do usu-nięcia, w przepisanym terminie, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez wskazanie ostatecznego orzeczenia, w rozumieniu art. 79 Konstytucji, w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna, podanie i udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wska-zanego jako ostateczne zgodnie z powyższym oraz doręczenie czytelnego i kompletnego od-pisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia o umorzeniu docho-dzenia z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […]). W piśmie procesowym z 18 października 2021 r. (data nadania), stanowiącym odpo-wiedź na wymienione wyżej zarządzenie, skarżący wskazał, że ostatecznym orzeczeniem, w rozumieniu art. 79 Konstytucji, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyj-na, jest postanowienie sądu rejonowego z 16 października 2020 r., które zostało doręczone skarżącemu 19 stycznia 2021 r. 5. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 2022 r. (dorę-czonym pełnomocnikowi skarżącego 18 października 2022 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa wynikające z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 Konstytucji i w jaki sposób zostały naruszone przez zaskarżony art. 55 § 1 k.p.k. oraz uzasadnienie sformułowanego zarzutu niezgodności z powołaniem argumen-tów lub dowodów na jego poparcie. Pismem z 25 października 2022 r. (data nadania) skarżący wykonał powyższe zarzą-dzenie. OTK ZU B/2023 Ts 230/21 poz. 244 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konsty-tucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W świetle powołanego przepisu Konstytucji przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio zo-stał zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępo-wania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiego-kolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia, wydanego w sprawie skarżącego (zob. np. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99, 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Do-precyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zo-bowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu nor-matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Ze wskazanego powyżej unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Trybunał Konstytucyjny uznał, że ten podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie został spełniony. W rozpatrywanej sprawie Sąd Rejonowy w W. III Wydział Karny (dalej: sąd rejono-wy) postanowieniem z 16 października 2020 r. (sygn. akt […], sygn. akt […]), które skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenie w sprawie, na podstawie art. 437 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm., dalej: k.p.k.) nie uwzględnił zażalenia skarżącego i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […]) o umorzeniu dochodzenia. W skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował natomiast art. 55 § 1 k.p.k., który reguluje procedurę samodzielnego składania aktu oskarżenia przez pokrzywdzonego w spra-wach z oskarżenia publicznego (subsydiarny akt oskarżenia). Zarzut naruszenia przysługują-cych mu praw konstytucyjnych oparł na argumencie pozbawienia go prawa do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia w trybie art. 55 § 1 k.p.k. wskutek wydania przez sąd rejono-wy postanowienia z 16 października 2020 r. Skarżący nie złożył jednak subsydiarnego aktu oskarżenia, w związku z tym w ogóle nie zainicjował postępowania, które potencjalnie za-kończyłoby się pozbawieniem go prawa do złożenia tego aktu oskarżenia. Rozstrzygnięcie, OTK ZU B/2023 Ts 230/21 poz. 244 4 które wskazał jako ostateczne orzeczenie w sprawie, dotyczyło innej kwestii, niż ta, którą uczynił przedmiotem skargi. Analiza rozpatrywanej skargi konstytucyjnej prowadzi zatem do wniosku, że podniesione w niej zarzuty zostały sformułowane w oderwaniu od stanu faktycz-nego, w oparciu o który została ona wniesiona. W odniesieniu do powyższego Trybunał podkreśla, że skarga konstytucyjna nie może służyć inicjowaniu kontroli abstrakcyjnej, a więc niezwiązanej z konkretnym postępowaniem, w którym kwestionowana regulacja stanowiła normatywną podstawę ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego. Przedmiotem zaskarżenia w skardze konstytucyjnej może być wyłącznie przepis, który zastosował sąd, rozstrzygając ostatecznie indywidualną sprawę skarżącego. Skarga konstytucyjna jest bowiem indywidualnym środkiem ochrony, inicjują-cym kontrolę zgodności z Konstytucją przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w kon-kretnej sprawie. Niedopuszczalne jest zatem wniesienie skargi konstytucyjnej, której zarzuty nie mają żadnego związku z orzeczeniem, z którym skarżący łączy naruszenie konstytucyj-nych praw (zob. np. postanowienia TK z: 15 listopada 2016 r., sygn. Ts 12/16, OTK ZU B/2017, poz. 203, 18 listopada 2020 r., sygn. Ts 63/20, OTK ZU B/2021, poz. 120). Trybunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana skarga konstytucyjna nie spełniła warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytu-cyjnej dalszego biegu. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.