Ts 230/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 maja 2023 r. Pozycja 198 POSTANOWIENIE z dnia 26 kwietnia 2023 r. Sygn. akt Ts 230/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Bartłomiej Sochański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 15 lutego 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 października 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) „w całości” jest niezgodna z art. 57 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, „lub ewentualnie”, że niezgodny z powołanym wyżej przepisem Konstytucji jest art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Skarżący zarzucił, że „przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a w szczególności art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy jest niezgodny z art. 57 Konstytucji (…) ogranicza bowiem zakres (obszar), cel i sposób odbycia zgromadzenia publicznego w sposób powodujący iż zgroma-dzenie takie nie może odbyć się w miejscu i czasie przewidzianym przez organizatora z wy-korzystaniem środków niezbędnych do zapewnienia odbycia zgromadzenia (pojazd z nagło-śnieniem nie może poruszać się po placach lub chodnikach, nie może jechać wzdłuż przejścia dla pieszych, gdy jest to konieczne, nie może poruszać się wolno w tempie maszerujących jeśli tamuje ruch drogowy itd. itp.” (s. 7). Podniósł przy tym, że wolność zgromadzeń podlega wprawdzie ograniczeniom, ale z woli ustrojodawcy zakres tych ograniczeń „może wynikać wyłącznie z jednego konkretnego aktu prawnego regulującego zakres praw i obowiązków uczestników zgromadzenia. Nie może więc to być szereg przepisów rozproszonych w róż-nych aktach prawnych, ale jeden akt w którym każdy z potencjalnych uczestników zgroma-dzenia znajdzie komplet przepisów normujących jego prawa i obowiązki” (s. 4). OTK ZU B/2023 Ts 230/22 poz. 198 2 Postanowieniem z 15 lutego 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 27 lu-tego 2023 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyj-nej. Trybunał stwierdził, że orzeczenie, z którym skarżący wiąże naruszenie prawa do wolno-ści zgromadzeń nie zostało wydane na podstawie całej ustawy – Prawo o ruchu drogowym, lecz na podstawie jej art. 26 ust. 3 pkt 3. Przepis ten nie narusza jednak wolności zgromadzeń w sposób, w jaki skarżący wskazał w skardze konstytucyjnej. Żadne bowiem z przedstawio-nych Trybunałowi orzeczeń nie ograniczyło skarżącemu możliwości zorganizowania i odby-cia zgromadzenia, żadne z nich nie stanowi też o jego rozwiązaniu. W zażaleniu złożonym 6 marca 2023 r. skarżący wniósł o uchylenie powyższego po-stanowienia Trybunału i nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Podkreślił, że prawo do zgromadzeń jest jednym z podstawowych praw i wolności podlegającym „szczególnie intensywnej ochronie konstytucyjnej”. Skarżący podniósł również, że zarówno prawo „do odbycia zgromadzenia jak też jego formy i treści nie podlega «limitowaniu», a także nie jest zależne (zarówno co do formy i treści) od jakiejkolwiek zgody władz na jego odbycie w okre-ślony sposób, w określonym miejscu i w określonej formie”. W dalszej części zażalenia skar-żący dowodzi, że postanowienie Trybunału z 15 lutego 2023 r. jest „chybione, albowiem przyjmuje (…) nieuprawnione domniemanie, że uczestnik zgromadzenia publicznego musi stosować się do przepisów organizacyjno-porządkowych obowiązujących w absolutnie innym zakresie formalnym i faktycznym”. Według skarżącego uczestnicy zgromadzenia mają prawo czynić to, co „normalnie” jest zabronione (mogą używać nagłośnienia, świec dymnych, wer-balnych środków ekspresji, czy też blokować przejścia dla pieszych). Celem zgromadzeń pu-blicznych, co podkreślił skarżący, jest bowiem wyrażenie myśli i udział w debacie publicznej przejawiające się każdym zachowaniem (niezagrażającym innym), uznanym przez uczestni-ków zgromadzenia za konieczne do sprawnego i bezpiecznego jego prowadzenia. Skarżący wyraził przekonanie, że jego zachowanie, uznane za wykroczenie, było konieczne dla zacho-wania formy zgromadzenia przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa jego uczestni-kom. Powyższe świadczy o tym, że zaskarżona ustawa wprowadza ograniczenia nieprzewi-dziane przez ustawę z dnia 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1389), a tym samym uniemożliwia odbycie zgromadzenia w trybie i formie przez nią dozwo-lonej. W sprawie zainicjowanej przed Trybunałem ograniczenie to przybrało postać zakazu skutkującego represją w postaci grzywny. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor-mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej. 3. W złożonym środku odwoławczym skarżący nie odniósł się do punktu 2 uzasadnie-nia postanowienia z 15 lutego 2023 r., w którym Trybunał wskazał, że złożona skarga w za-kresie, w jakim jej przedmiotem jest ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu OTK ZU B/2023 Ts 230/22 poz. 198 3 drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) „w całości”, nie spełnia przesłanki określonej w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Należy zatem stwierdzić, że w tym zakresie skarżący nie podważył zasadności odmowy przekazania skargi do merytorycznej oceny. 4. Za niezasadne należy uznać postawione w zażaleniu zarzuty, jakoby zaskarżone po-stanowienie opierało się na błędnym założeniu, że uczestnik zgromadzenia publicznego musi stosować się do wszystkich ustawowych zakazów, jak również, że z istoty prawa wyrażonego w art. 57 Konstytucji wynika, iż uczestnik może czynić to, co „normalnie” jest zabronione. Stawiając powyższą tezę skarżący nie uwzględnił tego, że udział w zgromadzeniu nie zwalnia jego uczestników od obowiązku przestrzegania powszechnie obowiązującego prawa. Jest to bowiem konstytucyjny obowiązek każdego, kto znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 83 Konstytucji). Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 1 ustawy z 24 lipca 2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1389) organizator oraz przewodni-czący zgromadzenia odpowiadają za zgodny z przepisami prawa przebieg zgromadzenia oraz są obowiązani do przeprowadzenia zgromadzenia w taki sposób, aby zapobiec powstaniu szkód z winy uczestników zgromadzenia. Obowiązkiem skarżącego, jako organizatora zgro-madzenia, było więc zapewnienie jego przebiegu zgodnie z przepisami prawa, a zatem także zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami ustawy – Prawo o ruchu drogowym. 5. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że postanowienie jest wadliwie, ponieważ przyjmuje, że skarżący złamał prawo, i to w sposób ostentacyjny. Nie o tym bowiem roz-strzygał Trybunał. Okoliczność naruszenia przez skarżącego prawa regulującego ruch drogo-wy została ustalona w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgo-wego w K. z 30 sierpnia 2022 r. (sygn. akt […]), tj. orzeczeniem, które wskazał jako ostateczne. Jeśli zatem skarżący twierdzi, że jego zachowanie było zgodne z obowiązującym prawem, to w istocie kwestionuje ustalenia poczynione w tym postępowaniu. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.