Ts 234/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 listopada 2017 r. Pozycja 224 POSTANOWIENIE z dnia 11 października 2017 r. Sygn. akt Ts 234/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący i sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz Piotr Pszczółkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 14 lutego 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.iS.S., działających w imieniu ubezwłasnowolnionej córki K.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W sporządzonej przez adwokata skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 listopada 2016 r. (data nadania), J.iS.S. (dalej: skarżący), działający w imieniu ubezwłasonowolnionej córki K.S., zarzucili niezgodność: po pierwsze – art. 444 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 65 ust. 1 Konstytucji; po drugie – art. 361 § 2 k.c. z art. 2 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 14 lutego 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 21 lu-tego 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyj-nej. Powodem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że wymóg wyczerpania drogi praw-nej został spełniony przez skarżących w momencie uzyskania przez ich córkę (znajdującą się pod ich opieką prawną) wyroku sądu II instancji, jako orzeczenia, w którym przyjęto wykład-nię przepisów prawa kwestionowaną w analizowanej skardze konstytucyjnej. Tymczasem skarga konstytucyjna została wniesiona dopiero 17 listopada 2016 r., czyli po doręczeniu peł-nomocnikowi skarżących odpisu postanowienia Sądu Najwyższego. Skarżący złożyli zatem ten środek prawny z przekroczeniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK). Na postanowienie z dnia 14 lutego 2017 r. skarżący złożyli – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zaskarżyli to rozstrzygnięcie w całości oraz wnieśli o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. OTK ZU B/2017 Ts 234/16 poz. 224 2 W ocenie skarżących „de facto orzeczeniem ostatecznym i prawomocnym o prawach i wolnościach skarżącego jest postanowienie Sądu Najwyższego z czerwca 2016 r. (sygn. akt II CSK 806/15). Postawione przez skarżących zarzuty (…) dotyczyły zastosowanych przez sądy I i II instancji przepisów art. 444 § 2 k.c. (…).” Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzają-ce ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało za-kończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. W myśl art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpozna-nia zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że skarżący nie zakwestionowali skutecznie stwier-dzenia, zgodnie z którym skarga konstytucyjna została wniesiona z przekroczeniem trzymie-sięcznego terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK W zażaleniu sami skarżący przyznają, że naruszenie konstytucyjnych praw ubezwła-snowolnionej córki, w której imieniu występują, nastąpiło przez zastosowanie w orzeczeniach sądów powszechnych utrwalonej wykładni zakwestionowanych przepisów. Trybunał trafnie zauważył w zaskarżonym postanowieniu, że początek biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej wyznaczają dwa elementy: po pierwsze – wyczerpanie przez skarżącego drogi prawnej, po drugie – doręczenie skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Zgodnie z orzecznictwem Try-bunału obie te przesłanki powinny być odczytywane łącznie w tym sensie, że skarżący przed wniesieniem skargi konstytucyjnej zobowiązany jest skorzystać ze zwykłych środków zaskar-żenia przysługujących mu w ramach drogi prawnej, które zapobiegają uzyskaniu przez orze-czenie waloru prawomocności. Argument skarżących, stosownie do którego „całokształt unormowań determinujących przebieg postępowania z powództwa K.S. wskazuje na fakt, że ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie nie był wyrok Sądu Apelacyjnego w S., a postanowienie Sądu Najwyższego o od-mowie nadania biegu skardze konstytucyjnej” jest niezrozumiały. Skarżący powołują się bo-wiem nie na przepisy procedury, ale na – jak to ujmują – „naturalny krok (…) [którym była] próba wyjaśnienia istotnego zagadnienia prawnego w sprawie, za pomocą złożenia nadzwy-czajnego środka zaskarżenia i ustalenia poprawnej (domyślnie także zgodnej z Konstytucją) wykładni norm zastosowanych w sprawie”. Tymczasem w zakwestionowanym postanowieniu z 14 lutego 2017 r. Trybunał prawi-dłowo ustalił, że w polskim modelu postępowania cywilnego skarga kasacyjna jest nadzwy-czajnym środkiem zaskarżenia, a nie instancyjnym środkiem odwoławczym. Szczególny cha-rakter tego środka prawnego wynika z systematyki ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.), tj. umieszczenia tego środka w tytule VI księgi I części I tej ustawy w dziale Va – „Skarga kasacyjna” za dzia-łem V – „Środki odwoławcze” oraz z treści art. 3983 k.p.c. (zawężenie podstaw kasacyjnych do OTK ZU B/2017 Ts 234/16 poz. 224 3 wyliczonych tam wad postępowania) i art. 3989 § 1 k.p.c. (dalszych ograniczeń jej dopuszczal-ności). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 65 ust. 8 u.o.t.p. TK postanawia jak w sentencji.