Ts 235/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 lutego 2016 r. Pozycja 92 POSTANOWIENIE z dnia 8 października 2015 r. Sygn. akt Ts 235/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej C.W. w sprawie zgodności: art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) z art. 45 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 30 czerwca 2015 r. (data nadania) C.W. (dalej: skarżą-ca) zakwestionowała zgodność art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępo-waniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zabezpieczenia roszczeń o zwrot wywłasz-czonych nieruchomości poprzez wpisanie w dziale III księgi wieczystej ostrzeżenia o toczą-cym się postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z art. 45 ust. 2 Kon-stytucji („prawo do procesu”). Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Prezydent Miasta L. w decyzji z sierpnia 2013 r. odmówił skarżącej oraz trzem innym osobom zwrotu nieruchomości położonej w L., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa ‒ Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., na mocy orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z listopada 1954 r. Wojewoda L., w decyzji z grudnia 2013 r., utrzymał de-cyzję organu pierwszej instancji w mocy. Następnie skarżąca od decyzji organu drugiej instancji wniosła skargę do Woje-wódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Na rozprawie w grudniu 2014 r. pełnomocnik skar-żącej (radca prawny) złożył wniosek o „zabezpieczenie postępowania” przez wpisanie ostrze-żenia w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości. Sąd w protokole rozprawy zawarł postanowienie, w którym nie uwzględnił wniosku „z uwagi na brak podsta-wy prawnej”. W wyroku z grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę skarżącej. Skarżąca wywiodła od tego wyroku skargę kasacyjną, która nie została jeszcze rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. OTK ZU B/2016 Ts 235/15 poz. 92 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępo-waniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wnie-siona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady korzy-stania z tego środka ochrony wolności i praw sprecyzowane są w przepisach ustawy o TK. Jak stanowi art. 46 ust. 1 ustawy o TK, skarżący może wnieść skargę konstytucyjną po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia mu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzy-gnięcia. Skarżąca w skardze wskazała, że „decyzja” o odmowie zabezpieczenia zawarta została w treści protokołu rozprawy z grudnia 2014 r. i ma ostateczny charakter, ponieważ nie podle-ga zaskarżeniu. Na tej podstawie skarżąca stwierdziła, że wyczerpała przysługujące jej środki prawne. Następnie podała jednak, że jej zdaniem to od daty doręczenia wyroku Wojewódz-kiego Sądu Administracyjnego w L. z grudnia 2014 r., co nastąpiło 30 marca 2015 r., biegnie termin do złożenia skargi konstytucyjnej. Trybunał nie podziela tego stanowiska. Ostatecznym orzeczeniem o prawach skarżą-cej, których ochrony domaga się ona w skardze konstytucyjnej, czyli o prawie do zabezpie-czenia roszczenia, było postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z grud-nia 2014 r. (a nie, jak błędnie wskazała skarżąca ‒ decyzja) zawarte w protokole rozprawy. To w tym postanowieniu sąd oddalił wniosek o „zabezpieczenie postępowania” z powodu braku podstawy prawnej. Choć więc skarżąca prawidłowo jako ostateczne orzeczenie o prawie do zabezpieczenia roszczenia wskazała postanowienie z grudnia 2014 r., to błędnie przyjęła, że termin do wniesienia skargi konstytucyjnej należy liczyć od daty doręczenia jej wyroku sądu pierwszej instancji. Zdaniem Trybunału nie ma podstawy prawnej wywiedziony w skardze konstytucyjnej wniosek, zgodnie z którym, skoro: „W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Admini-stracyjnego w L. (...) pominięto zgłoszony na posiedzeniu (…) 12.2014 r. wniosek o zabez-pieczenie roszczenia skarżącej”, to: „Sąd uznał (...), że zapisy w protokole rozprawy dotyczą-ce tego wniosku były wystarczające, co uzasadniało pominięcie tej sprawy w uzasadnieniu wyroku” (s. 2 skargi). Postanowienia wydawane przez sąd na rozprawie są odrębnymi orzeczeniami. Zgod-nie z art. 162 p.p.s.a.: „Rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących postępo-wania w sprawie, wydanych na posiedzeniach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisy-wania odrębnej sentencji, jeżeli nie przysługuje na nie zażalenie”. Natomiast art. 101 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że protokół rozprawy zawiera wymienienie orzeczeń wydanych na posiedze-niu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone; jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzecze-nia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia. OTK ZU B/2016 Ts 235/15 poz. 92 3 To właśnie dlatego, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z grudnia 2014 r. było odrębnym orzeczeniem zawierającym ostateczne rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu roszczenia, sąd ten nie odniósł się już do tego zagadnienia w uzasadnieniu wyroku z grudnia 2014 r. Zabezpieczenie roszczenia nie było przedmiotem orzekania w tym wyroku. Dla uzyskania merytorycznej oceny zarzutów skarżącej konieczne było zatem wnie-sienie skargi do Trybunału Konstytucyjnego w terminie trzech miesięcy od ogłoszenia na rozprawie w grudniu 2014 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowienia oddalającego wniosek skarżącej o zabezpieczenie, ponieważ nie podlegało ono doręczeniu (czyli do 18 marca 2015 r.). Nie miało natomiast wpływu na bieg terminu do wniesienia ana-lizowanej skargi konstytucyjnej doręczenie skarżącej 30 marca 2015 r. wyroku Wojewódz-kiego Sądu Administracyjnego w L. Zatem ponieważ analizowana skarga została wniesiona 30 czerwca 2015 r., Trybunał uznaje ją za spóźnioną. Okoliczność ta jest samoistną podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej na podstawie art. 49 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Trybunał stwierdza ponadto, że wskazanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administra-cyjnego w L. z grudnia 2014 r. jako ostatecznego orzeczenia w sprawie uniemożliwiło skar-żącej spełnienie innej przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten pozwala bowiem na objęcie skargą konstytucyjną tylko tych przepisów ustawy lub innego aktu norma-tywnego, które były podstawą prawną ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej wydanego w indywidualnej sprawie skarżącego. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. w wyroku z grudnia 2014 r. nie stosował art. 61 p.p.s.a. Stwierdzenie zaistnienia wyżej wskazanych dwóch przesłanek odmowy nadania skar-dze konstytucyjnej dalszego biegu zwalnia Trybunał od dalszego jej badania pod względem formalnym. Na marginesie jedynie Trybunał stwierdza, że skarżąca jako wzorzec kontroli wskaza-ła w petitum skargi art. 45 ust. 2 Konstytucji, wywodząc z niego prawo do sądu. Tymczasem przepis ten stanowi, że: „Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na moral-ność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia pry-watnego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie”. Skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób art. 61 p.p.s.a. narusza ten przepis Konstytucji. Jeśli by nawet przyjąć, że skarżąca jako wzorzec kontroli art. 61 p.p.s.a. wskazała tak-że art. 45 ust. 1 Konstytucji (wspomniany w uzasadnieniu skargi), to nie zmieniłoby to istoty rzeczy, ponieważ nie wykazała ona wbrew wymogowi wynikającemu z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, by kwestionowany przepis naruszał prawo do sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest bowiem stanowisko, zgodnie z którym zbycie wywłasz-czonej nieruchomości przez organ administracji po dniu 1 stycznia 1998 r. z naruszeniem wymogów wynikających z art. 136 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospo-darce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) ‒ a więc w istocie bez zgody poprzednie-go właściciela bądź jego spadkobiercy ‒ nie stanowi przesłanki negatywnej do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Na organie administracji ciąży wtedy obowiązek do-prowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego wła-dać będzie nieruchomością podlegającą zwrotowi, a postępowanie dotyczące zwrotu wy-właszczonej nieruchomości podlega zawieszeniu (por. np. wyroki NSA z: 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2485/11; 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 410/12; 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 879/05; 26 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 491/07; dostępne na stronie interneto-wej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma więc podstawy prawnej twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym ewentualna (hipotetyczna) sprzedaż spornej nieruchomości przez Wojsko-wą Agencję Mieszkaniową pozbawiłaby skarżącą możliwości dochodzenia jej zwrotu. OTK ZU B/2016 Ts 235/15 poz. 92 4 Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 79 ust. 1 Konsty-tucji, art. 49 w zw. z art. 46 ust. 1 oraz art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, postanowił jak w sen-tencji.