Ts 236/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 maja 2023 r. Pozycja 200 POSTANOWIENIE z dnia 21 marca 2023 r. Sygn. akt Ts 236/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej spółki […] Sp. z o.o. z siedzibą w T. o zbadanie zgodności: 1) art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. poz. 770, ze zm.) w zakresie, w jakim „przepis ten w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, skutkuje obciążeniem wierzyciela opłatą stosunkową w wyso-kości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 52 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim „przepis ten przewiduje stosowanie przepisów art. 29 do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie [tej] ustawy”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 września 2021 r. (data nadania) spółka […] sp. z. o.o. z siedzibą w T. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. 2. Skarga konstytucyjna została sformułowana na tle następującego stanu faktycznego: Skarżąca, w dwóch postępowaniach przeciwko temu samemu dłużnikowi, złożyła wniosek o wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości, która była objęta wspól-nością majątkową dłużnika i jego małżonki. Organ egzekucyjny wezwał skarżącą do uzupeł-nienia wniosku poprzez przedłożenie tytułów egzekucyjnych z klauzulą wykonalności także przeciwko małżonce dłużnika. Skarżąca nie wykonała tego zobowiązania, ponieważ warun-kiem uzyskania takiej klauzuli było wykazanie dokumentem urzędowym lub prywatnym, że OTK ZU B/2023 Ts 236/21 poz. 200 2 stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika (por. art. 787 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo-wania cywilnego, Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.). Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w W. postanowieniami z 8 września 2020 r. (sygn. akt […]) umorzył z urzędu postępowania egzekucyjne z uwagi na bezczynność skarżącej oraz ustalił koszty postępowania egzekucyjnego. Skargi skarżącej na te postanowienia zostały oddalone przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. postanowieniami z 19 października 2020 r. (sygn. akt […]) i 26 lutego 2021 r. (sygn. akt […]). Po rozpoznaniu skarg skarżącej, rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy w W. postanowieniami z 11 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) oraz 18 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]). 3. Zdaniem skarżącej, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komor-niczych (Dz. U. poz. 770, ze zm.; dalej: ustawa o kosztach komorniczych) jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ wierzyciel w sy-tuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego jest obciążany kosztami komorniczymi, po-mimo że to dłużnik swoim zachowaniem spowodował konieczność przymusowej egzekucji roszczenia. Opłata naliczana od niewyegzekwowanego roszczenia jest w takiej sytuacji do-tkliwą sankcją finansową dla wierzyciela, który nie odzyskał swojej należności i dodatkowo poniósł koszty postępowania, umorzonego z powodów formalnych (a nie merytorycznych). Skarżąca zwróciła uwagę, że we wcześniejszym stanie prawnym opłata w sytuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego była pobierana od dłużnika. Podkreśliła również, że nie mogła uzyskać klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika, a nawet gdyby złożyła taki wniosek, nie miałaby żadnego wpływu na sposób i termin jego rozpoznania przez sąd. Uzasadniając zarzut niezgodności art. 52 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, skarżąca wskazała, że przepis ten jest przykładem zbędnej (niecelowej) regulacji intertemporalnej. W jej opinii, zmiany le-gislacyjne nie powinny prowadzić do pogorszenia sytuacji wierzyciela i obciążenia go odpo-wiedzialnością za bezskuteczność prowadzonej egzekucji. 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 lipca 2022 r. skarżąca zo-stała wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez złożenie do akt sprawy pięciu egzemplarzy kompletnego uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. z 19 października 2020 r. (sygn. akt […]). Skarżąca wykonała powyższe zarządzenie w piśmie z 25 lipca 2022 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W skardze konstytucyjnej jako przedmiot zaskarżenia wskazano: – art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. poz. 770, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 210, ze zm.; dalej: ustawa o kosztach komor-niczych) w zakresie, w jakim „przepis ten w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. OTK ZU B/2023 Ts 236/21 poz. 200 3 – Kodeks postępowania cywilnego, skutkuje obciążeniem wierzyciela opłatą stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania”; – art. 52 ust. 2 ustawy o kosztach komorniczych w zakresie, w jakim „przepis ten przewiduje stosowanie przepisów art. 29 do postępowań egzekucyjnych wszczętych i nieza-kończonych przed dniem wejścia w życie ustawy”. Wymienione przepisy ustawy o kosztach komorniczych mają następujące brzmienie: – art. 29 ust. 1: „W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzy-ciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego, wierzyciela obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości świad-czenia pozostałego do wyegzekwowania. Jeżeli jednak wierzyciel wykaże, że przyczyna umo-rzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia między wierzycielem a dłużnikiem dotyczą-cego sposobu lub terminu spełnienia świadczenia, opłata ta obciąża dłużnika. Jeżeli spełnienie świadczenia lub zawarcie porozumienia z wierzycielem nastąpiło po upływie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, obciąża go opłata w wy-sokości 10% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania”; – art. 52 ust. 2: „Do postępowań, o których mowa w ust. 1 [tj. postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych], przepisy art. 29 i art. 30 stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy”. Jako wzorce kontroli skarżąca wskazała art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle spraw zakończonych postanowieniami Sądu Rejonowego w W. z 11 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) i 18 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienia Sądu Rejonowego), wskazanymi przez skarżącą jako ostateczne orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga spełnia wymogi formalne, albowiem: – została sporządzona w imieniu skarżącej przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); – skarżąca wyczerpała drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ postanowie-nia Sądu Rejonowego są prawomocne i nie przysługują od nich żadne zwykłe środki zaskar-żenia; – dochowano ustawowego terminu wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż odpis wymienionych postanowień został doręczony pełnomocnikowi skar-żącej 18 i 24 czerwca 2021 r., a skarga została wniesiona 16 września 2021 r.; – określony został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazano, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – zdaniem skar-żącej – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiono uzasadnienie sformułowanych przez skarżącą zarzutów oraz stan fak-tyczny (art. 53 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.t.p.TK); – poinformowano o niewniesieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK); – dołączono wymagane załączniki (art. 53 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 2 u.o.t.p.TK); – sformułowane przez skarżącą zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji.