Ts 24/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 listopada 2019 r. Pozycja 224 POSTANOWIENIE z dnia 20 sierpnia 2019 r. Sygn. akt Ts 24/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący i sprawozdawca Leon Kieres Julia Przyłębska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 31 października 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T.K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 lutego 2017 r. (data nadania) T.K. (poprzednio T.W., dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 163 § 2 w związku z art. 158 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.; dalej: u.s.p.) w zakresie, w jakim przewidując obowiązek sporzą-dzenia przez Radę Miasta opinii o kandydacie na ławnika, pomija obowiązek sporządzenia jej uzasadnienia, jest niezgodny z art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 51 ust. 3 i 4, art. 60 oraz art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Postanowieniem z 31 października 2018 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżące-go 8 listopada 2018 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu. Podstawą wydania tego orzeczenia było ustalenie, że skarga pozostaje poza ko-gnicją Trybunału Konstytucyjnego, gdyż istota zarzutów niekonstytucyjności zakwestiono-wanej normy sprowadza się do stwierdzenia istnienia luki prawnej. Ponadto, Trybunał zwró-cił uwagę na wadliwość wzorców kontroli powołanych w skardze i na brak możliwości po-wiązania upatrywanego naruszenia praw wynikających z tych przepisów z orzeczeniem wskazanym jako ostateczne. 3. W zażaleniu z 15 listopada 2018 r. (data nadania) skarżący zarzucił błędne zastoso-wanie art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2072, OTK ZU B/2019 Ts 24/17 poz. 224 2 ze zm.). Stwierdził bowiem, iż Trybunał błędnie przyjął, że wyrok Sądu Okręgowego w W. z 14 września 2016 r. (sygn. akt […]) nie stanowił ostatecznego orzeczenia naruszającego prawa i wolności konstytucyjne skarżącego, nie wynikał on bezpośrednio z zakwestionowa-nych przepisów u.s.p., a kwestionowane przepisy nie stanowiły normatywnej podstawy osta-tecznego orzeczenia o prawach i wolnościach konstytucyjnych skarżącego. Zarzucił też błęd-ną wykładnię art. 188 ust. 1-5 Konstytucji, polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że jego skarga konstytucyjna pozostaje poza zakresem kognicji Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Zmierzając do zakwestionowania pierwszej z podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, skarżący stwierdził, że wydając zaskarżone postanowienie Try-bunał nie uwzględnił tego, że w niektórych sytuacjach pominięcia ustawodawcze pozostają w obrębie jego kognicji. Zaznaczył, że w skardze nie powołał się wyłącznie na zaniechanie legislacyjne, lecz zakwestionował całokształt uregulowania trybu powoływania ławników sądowych. Wskazał, że w treści zaskarżonych przepisów posłużono się niejasnym i mającym charakter klauzuli generalnej sformułowaniem „nieskazitelny charakter”, oraz nie sprecyzo-wano przesłanek, na podstawie których stwierdza się, czy kandydat na ławnika go posiada. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że całkowity brak regulacji danej kwestii (jej ja-kościowa odmienność od materii unormowanych w zaskarżonym przepisie) traktowany jest jako zaniechanie ustawodawcze, niepodlegające kontroli Trybunału. Natomiast uregulowanie niepełne (przy jakościowej tożsamości elementów brakujących i elementów ujętych w za-skarżonym przepisie) stanowi pominięcie prawodawcze. Może ono być badane przez Trybu-nał, jednak tylko wówczas, gdy w Konstytucji istnieje norma o treści odpowiadającej normie pominiętej w ustawie kontrolowanej. Kryterium pomocniczym, stosowanym do odróżnienia zaniechania od pominięcia ustawodawczego, jest przesłanka celowego i świadomego działa-nia ustawodawcy. Jeżeli dane rozwiązanie zostało pozostawione przez ustawodawcę poza zakresem regulacji w sposób zamierzony, należy je kwalifikować jako zaniechanie ustawo-dawcze (postanowienia z: 26 lutego 2016 r., sygn. Ts 292/15, OTK ZU B/2016, poz. 164; 1 marca 2010 r., sygn. SK 29/08, OTK ZU nr 3/A/2010, poz. 29 oraz wyrok z 8 września 2005 r., sygn. P 17/04, OTK ZU nr 8/A/2005, poz. 90). Zgodnie z art. 160 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 2062, obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 52; dalej: u.s.p.), rady gmin samodzielnie wybierają ławników (samodzielnie oceniają spełnienie przez kandydatów przesłanek określonych w art. 158 i 159 u.s.p.). Skarżący twierdzi, że do procedury powoły-wania ławników sądowych powinna być wprowadzona instytucja uzasadnienia opinii o kan-dydacie, wydawanej w trybie art. 163 § 2 u.s.p. Sformułowany przez skarżącego zakresowy zarzut niekonstytucyjności art. 163 § 2 w związku z art. 158 § 1 pkt 2 u.s.p. nie dotyczy jed-nak niepełnego uregulowania kwestii uzasadniania opinii o kandydatach na ławników, po-nieważ materię tę pozostawiono całkowicie poza regulacją normatywną. W zaskarżonym po-stanowieniu Trybunał prawidłowo zatem stwierdził, że rozpoznawana skarga konstytucyjna jest skargą na zaniechanie prawodawcze. OTK ZU B/2019 Ts 24/17 poz. 224 3 3. Trybunał stwierdza, że nawet gdyby przyjąć, iż niniejsza skarga dotyczy regulacji niepełnej (fragmentarycznej) i podlega rozpoznaniu, to nadanie jej dalszego biegu nie byłoby możliwe z przyczyn, o których mowa w punkcie 3.2 zaskarżonego postanowienia. W zażaleniu skarżący zarzucił Trybunałowi nieuzasadnione przyjęcie, że wyrok Sądu Okręgowego w W. z 14 września 2016 r. (sygn. akt […]) nie stanowi ostatecznego orzeczenia naruszającego jego konstytucyjne prawa i wolności. Skarżący nie odniósł się jednak do wy-punktowanych przez Trybunał uchybień formalnych podstawy skargi i uzasadnienia części postawionych w skardze zarzutów, które stanowią drugą (samodzielną) podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu (podpunkty 3.2.1.-3.2.5). Trybunał w niniejszym składzie podtrzymuje stanowisko, że skarżący nie uprawdopo-dobnił istnienia związku między treścią kwestionowanych przepisów a powołanymi w skar-dze art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Konstytucji, ani związku między treścią orzeczenia wskaza-nego jako ostateczne a upatrywanym naruszeniem jego konstytucyjnych praw, wywodzonych z art. 51 ust. 3 i 4 oraz art. 60 Konstytucji. Natomiast pozostałe ze wskazanych przepisów Konstytucji (art. 2, art. 30, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2) nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Jedynie uzupełniająco Trybunał zwraca uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze – na niezasadność powoływania się w uzasadnieniu skargi na naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji i wynikającego z niego prawa do sądowej kontroli zawartych w omawianej opinii zarzutów dotyczących braku nieskazitelnego charakteru. Skarżący wiąże naruszenie prawa do sądu z wyrokiem sądu okręgowego wydanego w sprawie o ochronę dóbr osobistych. Zarzut ten jest w kontekście wskazanego orzeczenia bezzasadny, bowiem skarżą-cy nie został pozbawiony prawa do sądu ani w wyroku oddalającym powództwo o zadośću-czynienie za naruszenie dóbr osobistych, ani w wyroku oddalającym apelację. Dodatkowo na uwagę zasługuje fakt, że skarżący nie zakwestionował zgodności z Konstytucją przepisów regulujących zakres kognicji sądów powszechnych w sprawach o naruszenie dóbr osobistych. Niezgodność z Konstytucją zarzucił jedynie uregulowaniu samej procedury opiniowania kan-dydata na ławnika w zakresie, w jakim nie przewiduje ono wymogu sporządzenia uzasadnie-nia i uniemożliwia poddanie kontroli sądowej opinii pod kątem jej legalności, słuszności oraz prawdziwości przesłanek, na których została oparta. Skarżący nie wskazał zatem przepisu, którego treścią byłoby wyłączenie drogi sądowej w jego sprawie i z którym można by wiązać naruszenie prawa do sądu. Po drugie – w zaskarżonym postanowieniu Trybunał trafnie zauważył, że skarżący nie sprecyzował, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naruszają zagwarantowane w art. 77 ust. 1 Konstytucji prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Powołany przepis ustawy zasadniczej gwarantuje m.in. istnienie procedur umożliwiających ocenę zgodności działań organów władzy publicznej z prawem i wydanie rozstrzygnięcia w tej kwestii (wyrok z 1 kwietnia 2008 r., sygn. SK 77/06, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 39). Stwierdzić należy, że w sprawie skarżącego pro-cedura dochodzenia ochrony prawa z art. 77 ust. 1 Konstytucji została wyczerpana. 4. Skarżący podniósł w zażaleniu, że „całkowicie błędne” zastosowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1-3 u.o.t.p. TK [art. 51 nie zawiera ustępów ani punktów i dotyczy stwierdzenia przeszkody w sprawowaniu urzędu przez Prezydenta] było wynikiem m.in. nieuzasadnionego przyjęcia przez Trybunał, iż „wyrok Sądu Okręgowego nie wynikał bezpośrednio z obowiązywania zakwestionowanych przepisów ustawy o ustroju są-dów powszechnych” i że przepisy te „nie stanowiły normatywnej podstawy ostatecznego orzeczenia o prawach i wolnościach konstytucyjnych skarżącego”. Stwierdzić należy jednak, że w zaskarżonym postanowieniu Trybunał nie odniósł się do kwestii podstawy prawnej orze-czenia wskazanego jako ostateczne, a w tej sytuacji zarzut skarżącego jest bezzasadny. OTK ZU B/2019 Ts 24/17 poz. 224 4 Biorąc pod uwagę powyższe Trybunał stwierdził, że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a sformułowane w zażaleniu zarzuty nie podważają podstaw odmowy nada-nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu i postanowił, jak w sentencji.