Ts 24/22

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 marca 2023 r. Pozycja 53 POSTANOWIENIE z dnia 21 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 24/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej G.D. o zbadanie zgodności: art. 3942 § 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil-nego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie wy-nagrodzenia kuratora”, z art. 32 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 64 ust. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 lutego 2022 r. (data nadania), działający we własnym imieniu radca prawny G.D. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następują-cego stanu faktycznego. Skarżący został ustanowiony kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej w sprawie o zapłatę. W wydanym w tej sprawie wyroku z 14 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w N. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 95 678,65 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 8 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty (punkt I) oraz kwotę 16 843 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt II). Przyznał skarżącemu kwotę 6 642 zł, w tym kwotę 1 242 zł podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia. Na skutek apelacji wniesionej przez skarżącego Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z 4 lu-tego 2021 r. (sygn. akt […]) zmienił orzeczenie sądu pierwszej instancji w ten sposób, że od-dalił powództwo, przyznał od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w N. na rzecz skarżącego wynagrodzenie w kwocie 6 642 zł, w tym kwotę 1 242 zł podatku od towarów i usług, oraz nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w N. kwotę 6 642 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych (punkt 1). Przyznał od Skarbu Państwa – Sądu OTK ZU B/2023 Ts 24/22 poz. 53 2 Okręgowego w N. na rzecz skarżącego wynagrodzenie w kwocie 1 620 zł (punkt 2) oraz naka-zał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w N. kwotę 2 620 zł tytu-łem nieuiszczonych kosztów sądowych (punkt 3). W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że wynagrodzenie kuratora strony nieznanej z miejsca pobytu nie może zostać powiększone o po-datek od towarów i usług z uwagi na brak podstawy prawnej. Sąd Apelacyjny w K. postanowieniem z 9 listopada 2021 r. (sygn. akt […]) odrzucił jako niedopuszczalne zażalenie skarżącego na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 powyż-szego wyroku. 2. Skarżący podniósł, że „na skutek braku (pominięcia) w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ([Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.]; dalej: k.p.c.) normy prawnej umożliwiającej zaskarżenie postanowienia sądu drugiej instancji w przedmio-cie wynagrodzenia kuratora, w odniesieniu do skarżącego naruszone zostały zasady: 1) równości wobec prawa w zakresie zapewnienia ochrony wynagrodzenia (art. 32 ust. 1 zd. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji) poprzez uniemożliwienie skarżącemu wniesienia zaża-lenia na postanowienie w przedmiocie przyznanego mu wynagrodzenia, w sytuacji gdy prawo takie posiada pełnomocnik ustanowiony z urzędu, a sytuacja kuratora procesowego jest do niego podobna; 2) równości wobec prawa w zakresie zapewnienia ochrony praw majątkowych (art. 32 ust. 1 zd. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji) poprzez uniemożliwienie skarżącemu wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie przyznanego mu wynagrodzenia, w sytuacji gdy jednocześnie do zakwestionowania tego orzeczenia – z mocy art. 3942 § 11 pkt 3 k.p.c. – upraw-niona była strona przeciwna sporu, która kosztami tymi została obciążona w ramach obowiązku zwrotu kosztów procesu; 3) prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) poprzez odmówienie skarżącemu prawa do poddania kontroli sądowej rozstrzygnięcia w przedmiocie jego wynagrodzenia, co doprowa-dziło do ostania się w obrocie prawnym błędnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w K.; 4) dwuinstancyjności postępowania (art. 176 ust. 1 Konstytucji) poprzez uniemożliwie-nie skarżącemu poddania kontroli instancyjnej postanowienia w przedmiocie jego wynagrodze-nia za postępowanie odwoławcze, w sytuacji gdy kwestia ta z oczywistych względów nie była wcześniej badana, co w kontekście norm określających wynagrodzenie kuratora procesowego, sprawia że rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji ma w tego typu przypadkach charakter uzna-niowy i jako takie powinno być poddane kontroli instancyjnej”. Wskazał, że do naruszenia powyższych praw doszło „przy braku przesłanek umożliwia-jących wprowadzenie ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw” (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczyniono art. 3942 § 11 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.), zgodnie z którym „[z]ażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje także na postanowienia tego sądu, których przedmiotem jest: 1) odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie, 2) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego, OTK ZU B/2023 Ts 24/22 poz. 53 3 3) zwrot kosztów procesu, o ile nie wniesiono skargi kasacyjnej, 4) zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę, 6) zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka, 7) odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia – z wyjątkiem postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowie-nie sądu pierwszej instancji”. Jako wzorce kontroli powołano art. 32 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 64 ust. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Skarga konstytucyjna została sporządzona przez występującego we własnym imieniu radcę prawnego (art. 44 ust. 1 in fine u.o.t.p.TK). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżący: – dochował terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż odpis postano-wienia Sądu Apelacyjnego w K. z 9 listopada 2021 r. (sygn. akt […]) wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 16 listopada 2021 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 1 lutego 2022 r.; – wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż wskazane wyżej orzeczenie jest niezaskarżalne w trybie zwykłych środków odwoławczych; – określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawił uzasadnienie sformułowanych przez niego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdza także, że analizowana skarga nie jest obarczona nieusuwalnymi bra-kami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a postawione w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.