Ts 243/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 listopada 2017 r. Pozycja 236 POSTANOWIENIE z dnia 14 września 2017 r. Sygn. akt Ts 243/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Tuleja Leon Kieres, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 16 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 listopada 2016 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; da-lej: k.p.c. lub kodeks postępowania cywilnego) z art. 2, art. 10 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 79 ust. 1 Konstytucji, art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 176 ust. 1 Konstytucji oraz art. 117 § 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Postanowieniem z 16 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 1 czerwca 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Po-wodem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że choć rozpatrywana skarga jest podpisana przez adwokata, to istniały podstawy do uznania, że nie została sporządzona i wniesiona przez tego adwokata, a tylko przez samego skarżącego. Tym samym skarga ta nie spełniła wymagania określonego w art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK). Natomiast prawi-dłowo sformułowane pełnomocnictwo do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej zosta-ło przedstawione dopiero w odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków for-malnych skargi, jednak skarżący udzielił go dopiero 2 lutego 2017 r. Ponadto, mimo wezwania do udokumentowania daty doręczenia ostatecznego orzecze-nia (postanowienia Sądu Okręgowego w K. z lutego 2016 r.), skarżący nie udowodnił, że to właśnie 25 października 2016 r., tj. po prawie 8 miesiącach od wydania postanowienia, zostało OTK ZU B/2017 Ts 234/16 poz. 236 2 mu ono doręczone. Brak ten uniemożliwił sprawdzenie, czy skarżący wniósł skargę w terminie określonym w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Trybunał stwierdził również, że w części, w której skarga dotyczy art. 118 § 5 i art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c., nie odpowiadała ona warunkowi określonemu w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, ponieważ zakwestionowane przepisy k.p.c. nie były podstawą ostatecznego orze-czenia w sprawie skarżącego. Natomiast w części, w której skarga dotyczyła art. 117 § 2 k.p.c., Trybunał uznał ją za oczywiście bezzasadną z następujących powodów. Po pierwsze, skarżący nie wykazał naru-szenia swojego prawa do sądu, w szczególności prawa do rzetelnej procedury sądowej, wyni-kającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji, a po drugie – zarzut skierowany przeciwko art. 117 § 2 k.p.c. jest faktycznie wyrazem niezadowolenia skarżącego z rozstrzygnięcia jego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na postanowienie z 16 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej skarżący złożył – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zaskarżył to roz-strzygnięcie w całości oraz wniósł o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzecze-nia, pozostający w związku z naruszeniem art. 44 ust. 1 oraz art. 53 u.o.t.p. TK w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Ponadto, jak podkreślił w zażaleniu, został naruszony art. 37 tej ustawy w zw. z art. 190 ust. 5 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzają-ce ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo-pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowa-ne rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. W myśl art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpozna-nia zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do merytorycznej oceny skargi w skła-dzie jednoosobowym. Zakwestionowane postanowienie zawiera uzasadnienie odmowy nada-nia badanej skardze dalszego biegu ze względu na niespełnienie wymagań formalnych okre-ślonych w art. 44 ust. 1 oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 i 5 u.o.t.p. TK. Słusznie wskazał Trybunał w zaskarżonym postanowieniu, że nie została spełniona przesłanka formalna wynikająca z art. 44 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wniesiona skarga została bowiem opatrzona jedynie parafą zamiast podpisu, dlatego skarżący został wezwany do nadesłania skargi podpisanej przez pełnomocnika. Co istotne, zachodziły poważne wątpliwości, czy skar-gę konstytucyjną sporządził pełnomocnik, a nie samodzielnie skarżący. Ponadto, jak trafnie podkreślił Trybunał w postanowieniu z 16 maja 2017 r., do skargi zostało dołączone początko-wo jedynie „pełnomocnictwo w sprawie cywilnej” z 3 listopada 2016 r., również opatrzone parafą, a nie podpisem. Po wezwaniu skarżącego do przedstawienia właściwego pełnomocnic- OTK ZU B/2017 Ts 234/16 poz. 236 3 twa szczególnego, skarżący nadesłał pełnomocnictwo prawidłowo sformułowane, lecz udzielo-ne dopiero 2 lutego 2017 r., czyli już po wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Prawidłowo Trybunał ustalił w zaskarżonym orzeczeniu, że nie zostały spełnione wymagania formalne określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 i 5 u.o.t.p. TK. Zakwestionowane prze-pisy art. 118 § 5 i art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. nie były bowiem podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, a ponadto mimo wezwania do udowodnienia daty doręczenia ostatecz-nego orzeczenia (postanowienia Sądu Okręgowego w K. z lutego 2016 r.), skarżący nie udo-kumentował, że to właśnie 25 października 2016 r., tj. po prawie 8 miesiącach od wydania postanowienia, zostało mu ono doręczone. Trybunał Konstytucyjny w składzie rozpoznającym zażalenie podziela pogląd wyra-żony w zaskarżonym orzeczeniu o oczywistej bezzasadności zarzutów skargi w zakresie do-tyczącym art. 117 § 2 k.p.c. Stwierdzenie, że zachodzi przesłanka określona w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK jest samodzielną podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu. Nie-zrozumiałe są zawarte w zażaleniu wywody skarżącego na temat rozumienia pojęcia oczywi-stej bezzasadności roszczenia w orzecznictwie sądów powszechnych. Skarga konstytucyjna jest bowiem nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym kontroli konstytucyjności przepi-sów, na podstawie których sąd lub organ ostatecznie orzekł o prawach lub wolnościach jed-nostki. Trybunał uznaje za prawidłowe stanowisko wyrażone w zakwestionowanym postanowie-niu, zgodnie z którym w analizowanej sprawie skarżący nie wykazał naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji, w szczególności prawa do rzetelnej procedury sądowej, zaś zarzut skierowany prze-ciwko art. 117 § 2 k.p.c. jest faktycznie wyrazem niezadowolenia skarżącego z rozstrzygnięcia jego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK postanawia jak w sentencji.