Ts 248/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 listopada 2017 r. Pozycja 229 POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2017 r. Sygn. akt Ts 248/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Henryk Cioch, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.B. w sprawie zgodności: art. 305 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r, poz. 1749, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić skardze konstytucyjnej nadania dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 listopada 2016 r. (data nadania) M.B. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 305 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.; dalej: kpk) – w zakresie, w jakim nie precyzuje terminu do wszczęcia lub odmowy wszczęcia śledztwa – z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w oparciu o następujący stan faktyczny. Skar-żący 12 stycznia 2016 r. wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania karnego w sprawie fałszowania dokumentów. Na podstawie złożonego zawiadomienia przeprowadzono postę-powanie sprawdzające. W konsekwencji Prokuratura Rejonowa w K. postanowieniem z mar-ca 2016 r. odmówiła wszczęcia śledztwa. Na orzeczenie to skarżący wniósł do sądu zażalenie. Po jego rozpoznaniu Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z lipca 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Zdaniem skarżącego wydanie wskazanego powyżej postanowienia Prokuratury Rejo-nowej w K. na podstawie zaskarżonego przepisu naruszyło przysługujące mu konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Jak podkreśla skarżący w uzasadnieniu skargi kon-stytucyjnej: „brak jednoznacznego wskazania terminu wydania postanowienia o wszczęciu bądź o odmowie wszczęcia śledztwa miał wpływ na długość postępowania sprawdzającego”. Źródłem naruszenia prawa do sądu, w ocenie skarżącego, jest zaskarżony przepis, a precyzyj-niej określony w nim termin do wszczęcia bądź odmowy wszczęcia śledztwa, oznaczony jako „niezwłocznie”. Zdaniem skarżącego brak doprecyzowania powyższego terminu „powoduje możliwość nieuzasadnionej zwłoki przez organ prowadzący postępowanie i tym samym ogra- OTK ZU B/2017 Ts 248/16 poz. 229 2 nicza możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem przez skarżącego”. W dalszej części uzasadnienia skargi konstytucyjnej skarżący odwołał się do przyjęte-go w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego rozumienia prawa do sądu, jak też opisał zakres dopuszczalnych ograniczeń tego prawa. In fine stwierdził, że dokładne określenie ter-minu do wszczęcia lub odmowy wszczęcia śledztwa, przez wskazanie np. terminu 30 dni (z możliwością jego przedłużenia) dyscyplinowałoby organ prowadzący postępowanie przy-gotowawcze i prowadziło do przyspieszenia postępowania przygotowawczego. Skarżący wskazał, że z powodu zwłoki organów prowadzących postępowanie przygotowawcze nie miał możliwości dochodzenia swoich konstytucyjnych praw i wolności, albowiem znajdował się w Areszcie Śledczym w S. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try-bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie w sprawie skargi konstytucyjnej nie zostało zakończone do 3 stycznia 2017 r., tzn. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p TK), to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p TK. Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony indywidualnych praw i wolności o cha-rakterze podmiotowym. Jej rozpoznanie zostało uzależnione od spełnienia licznych warun-ków wynikających bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w u.o.t.p TK. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi kon-stytucyjnej jest naruszenie przysługującego skarżącemu konstytucyjnego prawa podmiotowe-go lub konstytucyjnej wolności wskutek wydania rozstrzygnięcia na podstawie kwestionowa-nej regulacji. Podkreślić przy tym należy, że skarga konstytucyjna w polskim porządku nie ma charakteru actio popularis, umożliwiającej kwestionowanie konstytucyjności dowolnej normy generalno-abstrakcyjnej w porządku prawnym. Wydanie określonego orzeczenia od-noszącego się do praw lub wolności konstytucyjnych może więc stanowić podstawę do za-skarżenia do Trybunału Konstytucyjnego przepisu, na podstawie którego wydano to orzecze-nie, tylko w takim aspekcie jego konstytucyjności, w którym przepis ten miał znaczenie dla konkretnego rozstrzygnięcia o prawach lub wolnościach skarżącego. W swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny podnosi, że omawiana przesłanka oznacza konieczność uprawdopo-dobnienia przez skarżącego nie tylko tego, że na skutek wydania ostatecznego rozstrzygnięcia doszło do naruszenia przysługującego mu konstytucyjnego prawa podmiotowego lub konsty-tucyjnej wolności, ale także tego, że naruszenie to wynikało z niekonstytucyjnego brzmienia zaskarżonego przepisu. Skarżący naruszenie prawa do sądu upatruje w wydaniu przez Prokuraturę Rejonową w K. postanowienia odmawiającego wszczęcia śledztwa, przy czym – jak wynika z uzasad-nienia wniesionej skargi konstytucyjnej – naruszenie upatruje nie tyle w samym fakcie od-mowy wszczęcia śledztwa, ile w zbyt późnym rozstrzygnięciu sprawy. Zdaniem Trybunału wskazane przez skarżącego orzeczenie nie rozstrzygało o przy-sługującym mu prawie do sądu, a zatem jego wydanie nie może naruszać konstytucyjnego prawa wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji. O ile przy tym można by się zastanawiać, czy samo wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wszczęcia postępowania przygotowaw-czego może być już uznane za naruszające prawo do sądu, o tyle nie ma żadnych podstaw do upatrywania naruszenia tego prawa w zbyt późnym wydaniu tego rozstrzygnięcia. Także OTK ZU B/2017 Ts 248/16 poz. 229 3 skarżący w uzasadnieniu wniesionej skargi nie wykazał, dlaczego wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa po upływie 1,5 miesiąca od złożenia zawiadomienia przez skarżącego o popełnieniu przestępstwa (w trakcie którego to okresu przeprowadzono szereg czynności sprawdzających) naruszyło przysługujące mu prawo do sądu. Wskazana in fine wniesionej skargi konstytucyjnej okoliczność pobytu skarżącego w Areszcie Śledczym w momencie wydania orzeczenia przez organ II instancji utrzymującego w mocy postanowie-nie Prokuratury Rejonowej w K., który uniemożliwić miała skarżącemu dochodzenie swoich konstytucyjnych praw lub wolności, nie uzasadnia w żaden sposób naruszenia tego konstytu-cyjnego prawa skarżącego. Tym bardziej że fakt złożenia skargi konstytucyjnej w tej sprawie może stanowić argument przemawiający przeciwko prezentowanemu w skardze stanowisku. Niezależnie od powyższego wysunięty w skardze zarzut należy uznać za oczywiście bezzasadny. Jak sam skarżący wskazał w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej, z prawa do sądu wynika prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury sadowej, zgodnie z wymogami jaw-ności i sprawiedliwości. Sposób prowadzenia postępowania przygotowawczego, a w szcze-gólności sposób określenia w przepisach regulujących to postępowanie terminu na dokonanie określonych czynności procesowych nie mieści się w zakresie przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Ponadto należy podkreślić, że zaskarżony przepis stanowi, iż opisaną w nim czynność procesową należy wykonać niezwłocznie (czyli bez uzasadnionej zwłoki). Nie ma podstaw do twierdzenia – co czynił skarżący we wniesionej skardze konstytucyjnej – że takie oznaczenie terminu (albo jak ujął to skarżący – brak dokładnego określenia terminu) „powo-duje możliwość nieuzasadnionej zwłoki przez organ radzący postępowania przygotowawcze. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 61 ust. 4 u.o.t.p TK odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.