Ts 253/15

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2015-12-11

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna może być wniesiona bez wcześniejszego zaskarżenia postanowienia sądu w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego, mimo braku możliwości wniesienia zażalenia na takie postanowienie?
Ratio decidendi
Skarga konstytucyjna podlega odmowie nadania dalszego biegu, jeśli skarżący nie wyczerpał drogi prawnej poprzez uzyskanie ostatecznego orzeczenia opartego na zaskarżonym przepisie. W przypadku postanowienia o odmowie wyłączenia sędziego, mimo że zażalenie jest niedopuszczalne, skarżący powinien zaskarżyć to postanowienie w inny przewidziany tryb (np. poprzez kontrolę prezesa sądu), aby uzyskać ostateczne rozstrzygnięcie, które stanowi podstawę do wniesienia skargi konstytucyjnej.
Stan faktyczny
Skarżący L.P. zakwestionował zgodność przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących wniosku o wyłączenie sędziego z Konstytucją RP. Sąd Rejonowy w kwietniu 2015 r. wydał postanowienie odmawiające wyłączenia sędziego, na które skarżący nie wniósł żadnego środka zaskarżenia, powołując się na brak możliwości wniesienia zażalenia. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną bezpośrednio do Trybunału Konstytucyjnego, twierdząc naruszenie prawa do sądu i zasady zaskarżalności orzeczeń.
Rozstrzygnięcie
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 maja 2016 r. Pozycja 378 POSTANOWIENIE z dnia 11 grudnia 2015 r. Sygn. akt Ts 253/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej L.P. w sprawie zgodności: art. 41 § 1, art. 42 § 1 i 4 w zw. z art. 459 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 78 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawia: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 lipca 2015 r. (data nadania) L.P. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 41 § 1, art. 42 § 1 i 4 w zw. z art. 459 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 78 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. W kwiet-niu 2015 r. Sąd Rejonowy w S. wydał postanowienie, w którym nie uwzględnił wniosku skar-żącego o wyłączenie sędziego referenta prowadzącego postępowanie karne. 3. Zdaniem skarżącego art. 41 § 1, art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zakresie, w jakim nie prze-widują dopuszczalności zaskarżenia do sądu wyższej instancji orzeczenia w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego, naruszają prawo do rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Jednocześnie – jak twierdzi skarżący – zakwestionowane przepisy naruszają zasadę przewidzianą w art. 78 Konstytucji, która przewiduje możliwość zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK OTK ZU B/2016 Ts 253/15 poz. 378 2 z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna zo-stała wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie o TK, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu nor-matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Zgod-nie z art. 36 ust. 1 w zw. z art. 49 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu roz-poznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga odpowiada określonym przez prawo wymogom. Procedura ta umożliwia, już w po-czątkowej fazie postępowania, wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem me-rytorycznego rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny. 3. W pierwszej kolejności Trybunał podkreśla, że skarżący nie spełnił podstawowego wymogu formalnego związanego z procedurą wniesienia skargi konstytucyjnej, tj. nie uzyskał ostatecznego orzeczenia opartego na zaskarżonym przepisie. W myśl art. 46 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, w ciągu 3 miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Od postanowienia Sądu Rejonowego w S. z kwietnia 2015 r. skarżący nie wniósł żadnego środka zaskarżenia. Wprawdzie na podstawie art. 459 § 1 k.p.k. procedura karna nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego, jednakże kontrola formalna środków odwoław-czych uregulowana w art. 429 § 1 k.p.k. dokonywana przez prezesa sądu pierwszej instancji dobitnie świadczy o istnieniu procedury postępowania ze środkami odwoławczymi, które są niedopuszczalne. Skarżący, chcąc zatem wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego ze skar-gą konstytucyjną, powinien był zaskarżyć postanowienie Sądu Rejonowego w S. i w ten spo-sób uzyskać ostateczne orzeczenia w przedmiotowej sprawie (szerzej zob. postanowienie TK z 10 marca 2015 r., SK 65/13). Niespełnienie powyższej przesłanki stanowi samodzielną pod-stawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 w zw. z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK – odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu.

Powołane przepisy

art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło