Ts 255/21
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2024-07-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna podlega umorzeniu, gdy skarżący nie dopełni obowiązku reprezentowania procesowego (przymus adwokacko-radcowski) po zwolnieniu pełnomocnika z urzędu i niewywiązaniu się z wezwania Trybunału do przedstawienia aktualnego pełnomocnictwa lub postanowienia o ustanowieniu nowego pełnomocnika?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie skargi konstytucyjnej podlega umorzeniu, gdy skarżący nie reprezentuje się w postępowaniu przez pełnomocnika procesowego, mimo nałożonego obowiązku przymusu adwokacko-radczego. Obowiązek ten wynika z art. 44 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Jeśli pełnomocnik z urzędu zostanie zwolniony, a skarżący nie przedstawi nowego pełnomocnictwa ani nie wniesie wniosku o ustanowienie nowego pełnomocnika z urzędu w wyznaczonym terminie, Trybunał umarza postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK.Stan faktyczny
Skarżący J.S. wniósł skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność art. 417 k.p.k. z Konstytucją RP w kontekście nienaliczenia okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary pozbawienia wolności. Początkowo skargę prowadził pełnomocnik z urzędu, który jednak został zwolniony z tej funkcji. Trybunał wezwał skarżącego do przedstawienia aktualnego pełnomocnictwa lub postanowienia o ustanowieniu nowego pełnomocnika z urzędu, pod rygorem umorzenia postępowania. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających reprezentację procesową.Rozstrzygnięcie
umorzyć postępowaniePełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 listopada 2024 r. Pozycja 250 POSTANOWIENIE z dnia 23 lipca 2024 r. Sygn. akt Ts 255/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.S. o zbadanie zgodności: art. 417 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534) z art. 31 ust. 1-3, art. 41 ust. 1, art. 2 i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 października 2021 r. J. S. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. Sąd Okręgowy w K. XXI Wydział Karny postanowieniem z 3 sierpnia 2020 r. (sygn. akt […]) nie uwzględnił wniosku skarżącego oraz nie zaliczył na poczet kary 2 lat i 8 miesię-cy pozbawienia wolności – orzeczonej wobec niego wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z 12 grudnia 2016 r. (sygn. akt […]), częściowo zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 21 lutego 2018 r. (sygn. akt […]) – okresu tymczasowego aresztowania od 2 paździer-nika 2008 r. do 23 września 2009 r. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w K. II Wy-dział Karny postanowieniem z 22 września 2020 r. (sygn. akt […]) i wskazane zostało przez skarżącego jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 77 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 października 2021 r. (dorę-czonym 10 listopada 2021 r.) skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) podanie i udokumentowanie dat (wraz z czterema kopiami): a) dorę-czenia skarżącemu orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne (dorę-czenie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej, w której doręczone zostało to orzeczenie lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki), b) złożenia przez skarżą-cego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej; 2) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia
OTK ZU B/2024 Ts 255/21 poz. 250 2 został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 3) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: a) postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w K. z 27 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]), b) zarządzenia o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu wydanego przez Okręgową Radę Adwokacką w K. z 30 czerwca 2021 r. (znak […]), c) e-maila z 6 lipca 2021 r. przesłanego przez Okręgową Radę Adwokacką w K. z zawiadomieniem o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu; 4) dorę-czenie czterech odpisów skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami. W piśmie z 17 listopada 2021 r. (data nadania) skarżący usunął wskazane braki formalne. Postanowieniem referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym K. w K. z 5 sierpnia 2022 r. (sygn. akt […]) – na podstawie wniosku adwokat I.Z. z 24 stycznia 2022 r. – zwolnio-no ją z pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed Trybunałem Konsty-tucyjnym. W piśmie z 19 maja 2023 r. stanowiącym wykonanie zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 18 maja 2023 r. (doręczonym 25 maja 2023 r.) zwrócono się do skarżące-go o przesłanie aktualnego pełnomocnictwa albo rozstrzygnięcia właściwego organu wyzna-czającego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącego w niniejszym postepowa-niu. Skarżący w żaden sposób nie ustosunkował się do powyższego wezwania. Zarządzeniem z 5 grudnia 2023 r. (doręczonym 13 grudnia 2023 r.) wezwano skarżą-cego – pod rygorem umorzenia postępowania – do doręczenia: 1) aktualnego pełnomocnic-twa, udzielonego adwokatowi albo radcy prawnemu do reprezentowania skarżącego w postę-powaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym albo 2) postanowienia właściwego sądu rejono-wego o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz rozstrzygnięcia właściwego organu samorządu zawodowego adwokatów albo radców prawnych wyznaczającego pełnomocnika z urzędu, albo 3) informacji o złożeniu przez skarżącego wniosku do właściwego sądu rejo-nowego w przedmiocie ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym wraz z kopią potwierdzenia złożenia tego wniosku. Skarżący także i na to wezwanie nie udzielił odpowiedzi. W ocenie skarżącego „art. 417 Kodeksu postępowania karnego (…) narusza zasadę ochrony wolności człowieka, zasadę proporcjonalności, zasadę dobrej legislacji, oraz zasadę demokratycznego państwa prawa” (s. 1 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia licznych przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Weryfikacja tych przesłanek następuje na etapie wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK). Stosownie zaś do art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną przysługuje tzw. przymus adwokacko-radcowski, chyba że skarżący jest sędzią, prokuratorem, adwokatem, radcą prawnym, notariuszem, profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych. 2. W niniejszej sprawie skarżący wniósł wprawdzie skargę konstytucyjną za pośrednictwem adwokata z urzędu, niemniej jednak ten w toku postępowania został zwolniony z funkcji pełnomocnika. W związku z powyższym, zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2023 r. wezwano skarżącego – w terminie 7 dni od dnia doręczenia – do przedłożenia aktualnego pełnomocnictwa, udzielonego adwokatowi albo
OTK ZU B/2024 Ts 255/21 poz. 250 3 radcy prawnemu do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym albo postanowienia właściwego sądu rejonowego o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania go w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz rozstrzygnięcia właściwego organu samorządu zawodowego adwokatów albo radców prawnych wyznaczającego pełnomocnika z urzędu. W zarządzeniu tym zastrzeżono, że niewykonanie wezwania w powyżej zakreślonym terminie spowoduje wydanie postanowienia o umorzeniu niniejszego postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Jak wynika z akt sprawy, zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu 13 grudnia 2023 r. i do dnia wydania niniejszego postanowienia do Trybunału nie wpłynęło żadne pismo (ani od skarżącego, ani tym bardziej od ewentualnego nowego pełnomocnika) informujące, czy skarżący ustanowił nowego pełnomocnika, czy też zwrócił się o wyznaczenie mu nowego pełnomocnika z urzędu. Nie wykazał także, iż jest jedną z osób uprawnionych do osobistego działania w sprawie zainicjowanej wniesioną skargą. 3. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny z powodu niespełnienia przez skarżącego wymogu z art. 44 ust. 1 in medio u.o.t.p.TK na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK postanowił jak w sentencji. Na niniejsze postanowienie nie przysługuje zażalenie.
Powołane przepisy
art. 31 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 41 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło