Ts 258/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 września 2022 r. Pozycja 173 POSTANOWIENIE z dnia 31 maja 2022 r. Sygn. akt Ts 258/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej I.M.S.N. i V.K.N. o zbadanie zgodności: art. 3989 § 1 oraz § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko-deks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.) „w zakresie, w jakim narusza konstytucyjnie gwarantowane powszechne prawo do dochodze-nia naruszonych praw i wolności na drodze sądowej przez to, że uzależnia dostępność merytorycznego rozpoznanie skargi kasacyjnej od spełnienia niedo-określonych i ocennych przesłanek w postępowaniu niejawnym uznawanym za formę merytorycznego badania skargi”, z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3, art. 30, art. 77 ust. 2 i art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 paździer-nika 2021 r. (data nadania) I.M.S.N. i V.K.N. (dalej: skarżący), reprezentowani przez pełno-mocników z wyboru, wystąpili z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego posta-nowienia, na tle następującego stanu faktycznego: Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt […]), wydanym w sprawie cywilnej o zapłatę, zasądził solidarnie od skarżących na rzecz innej osoby fizycz-nej kwotę 100 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz koszty procesu. Następnie Sąd Apelacyjny w W., wyrokiem z 19 listopada 2019 r. (sygn. akt […]), oddalił apelację skarżących od powyższego orzeczenia. Wyrok ten skarżący zaskarżyli skargą kasacyjną. Sąd Najwyższy, postanowieniem z 28 maja 2021 r. (sygn. akt […]), wydanym na posiedzeniu niejawnym, odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. W uzasadnieniu tego orzeczenia wyja-śnił, że wniosek o przyjęcie skargi nie został uzasadniony prawidłowo, tj. w sposób pozwala-jący na ustalenie, jakie wątpliwości prawne skarżący powzięli na gruncie sprawy. OTK ZU B/2022 Ts 258/21 poz. 173 2 2. Zdaniem skarżących za sprzeczne z Konstytucją należy uznać ukształtowanie po-stępowania kasacyjnego przewidujące możliwość odmówienia – w ramach przedsądu kasa-cyjnego – przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W ich ocenie uzależnienie merytorycz-nego rozpoznania skargi kasacyjnej od spełnienia nieokreślonych przesłanek w sposób nie-proporcjonalny ogranicza dostęp stron postępowania do Sądu Najwyższego (art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji). Skarżący zwracają uwagę na niewskazanie przez Sąd Najwyższy przyczyn, dla których uznano za niespełniony warunek wykazania przez nich istnienia w sprawie istotnego zagadnienia prawnego uzasadniającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Twierdzą, że ich sprawę potraktowano przedmio-towo, co – jak podają – narusza ich godność (art. 30 Konstytucji). Wskazują ponadto na brak możliwości odwołania się od rozstrzygnięcia zapadłego w ramach przedsądu kasacyjnego. 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 25 listopada 2021 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżących 6 grudnia 2021 r.), wydanym w trybie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu-cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) podanie adresu skarżących; 2) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego także do reprezentowa-nia skarżących przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami); 3) udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyj-nej jako ostateczne (doręczenie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej, w której doręczone zostało to orzeczenie lub po-świadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki) wraz z czterema kopiami; 4) doręczenie: a) odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wszystkich załączni-ków złożonych wraz ze skargą konstytucyjną, w tym kompletnej apelacji pozwanych z 31 sty-cznia 2019 r. (wraz z dwiema kompletnymi kopiami apelacji pozwanych), b) dwóch odpisów skargi konstytucyjnej wraz załącznikami. W piśmie z 13 grudnia 2021 r. (data nadania) skarżący wykonali wezwanie. 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 26 stycznia 2022 r. (doręczo-nym pełnomocnikowi skarżących 1 lutego 2022 r.), wydanym w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wyjaśnienie – w związku z treścią skargi kasacyjnej oraz uzasadnienia postanowie-nia Sądu Najwyższego z 28 maja 2021 r. (sygn. akt […]) – czy przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest cały § 1 art. 3989 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), czy też punkt 1 albo punkty 1 i 2 wska-zanego przepisu; 2) wyjaśnienie – w związku z treścią uzasadnienia skargi konstytucyjnej – czy § 2 art. 3989 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego jest również przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie; 3) wyjaśnienie, czy: a) powołany na s. 22 uzasadnienia skargi konstytucyjnej art. 30 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, OTK ZU B/2022 Ts 258/21 poz. 173 3 b) powołany na s. 19-20 uzasadnienia skargi konstytucyjnej art. 176 ust. 1 i 2 Konsty-tucji – mają zostać potraktowane przez Trybunał Konstytucyjny jako wzorce kontroli w ni-niejszej (obok wskazanych w petitum skargi). W piśmie z 7 lutego 2022 r. skarżący wykonali powyższe wezwanie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 3989 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.), zgodnie z którym Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyj-ną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący kwestionują ponadto art. 3989 § 2 zdanie pierwsze k.p.c., na podstawie którego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy orzeka na posiedzeniu niejawnym. Jako wzorce kontroli skarżący powołali art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 31 ust. 3, art. 30, art. 77 ust. 2 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warun-kujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż została sporządzona w imieniu skarżących przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), zaś skarżący: – wyczerpali przysługującą im drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ po-stanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2021 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Najwyższego), wskazane jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest prawomocne i nie przysługują od niego zwykłe środki zaskarżenia; – dochowali przepisanego, trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytu-cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), bowiem odpis postanowienia Sądu Najwyższego został do-ręczony skarżącym 14 lipca 2021 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 14 października 2021 r.; – prawidłowo określili przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazali, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – ich zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawili stosowne uzasadnienie sformułowanych przez nich zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 4. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi bra-kami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, zaś sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Istotą przedstawionego przez skarżących problemu jest uzależnienie dostępności me-rytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej od spełnienia niedookreślonych przesłanek, oce-nianych przez Sąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym (przedsąd kasacyjny). OTK ZU B/2022 Ts 258/21 poz. 173 4 Trybunał stwierdza, że zaskarżona regulacja była podstawą prawną postanowienia Są-du Najwyższego odmawiającego przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej skarżących od wydanego w ich sprawie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 28 maja 2021 r. (sygn. akt […]) i jest źródłem normy, wobec której skarżący sformułowali zarzut niekonstytucyjno-ści. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.