Ts 266/21

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2023-01-18

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna dotycząca niezaskarżalności postanowienia o wstrzymaniu wykonalności wyroku jest dopuszczalna, jeśli skarżący nie wyczerpał drogi odwoławczej (zażalenia) przewidzianej dla tego typu rozstrzygnięć?
Ratio decidendi
Skarga konstytucyjna nie może być rozpatrzona merytorycznie w zakresie zarzutu niezaskarżalności postanowienia, jeśli skarżący nie uzyskał orzeczenia o odrzuceniu zażalenia na to postanowienie. Wyczerpanie drogi prawnej wymaga skorzystania ze wszystkich przysługujących zwykłych środków odwoławczych, nawet jeśli ich skuteczność jest wątpliwa, aby ujawnić przedmiot skargi i spełnić wymóg art. 79 ust. 1 Konstytucji.
Stan faktyczny
Spółka skarżąca złożyła skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność z Konstytucją przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących wstrzymania wykonalności wyroku Sądu Apelacyjnego, braku uzasadnienia takiego postanowienia oraz jego niezaskarżalności. Skarżąca nie wniosła zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego oddalające wniosek o wstrzymanie wykonalności, uznając je za niezaskarżalne, co Trybunał uznał za niewyczerpanie drogi prawnej w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej w części dotyczącej badania zgodności art. 388 § 1 i 4 k.p.c. z art. 2, 31 ust. 3, 32 ust. 1, 45 ust. 1 i 64 ust. 2 Konstytucji oraz art. 388 § 1, 4, 357 § 21, 328 § 4, 3942 § 1 i 11, 3941 § 1 k.p.c. z art. 2, 31 ust. 3, 32 ust. 1, 45 ust. 1, 64 ust. 2 i 78 Konstytucji. Odmowa nadania dalszego biegu skardze w pozostałej części.

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 czerwca 2023 r. Pozycja 210 POSTANOWIENIE z dnia 18 stycznia 2023 r. Sygn. akt Ts 266/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej spółki […] Sp. z o.o. z siedzibą w S. o zbadanie zgodności: 1) art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko-deks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) „w zakre-sie, w jakim pozostawia swobodę rozstrzygnięcia o wstrzymaniu bądź nie wykonania zaskarżonego orzeczenia nawet w przypadku ustalenia, że jego wykonanie spowoduje wyrządzenie stronie niepowetowanej szkody”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypo-spolitej Polskiej, 2) art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 357 § 21 w związku z art. 328 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego „w zakresie, w jakim postanowienie wydane na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. nie podlega uzasad-nieniu”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, 3) art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego „w zakresie, w jakim rozstrzy-gnięcie sądu wydane [na] podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. jest niezaskarżalne”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, 4) art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 ustawy – Kodeks postępowania cywil-nego z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w części dotyczącej badania zgodności: a) art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko-deks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) „w zakresie, w jakim pozostawia swobodę rozstrzygnięcia o wstrzymaniu bądź nie wykonania zaskarżonego orzeczenia nawet w przypadku ustalenia, że jego wykonanie spowoduje wyrządzenie OTK ZU B/2023 Ts 266/21 poz. 210 2 stronie niepowetowanej szkody”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 357 § 21 w związku z art. 328 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego „w zakresie, w jakim postanowienie wydane na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. nie podlega uzasadnieniu”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, c) art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 78 Konstytucji; 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w pozostałej części. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 listopada 2021 r. (data nadania), spółka […] sp. z o.o. z siedzibą w S. – zastępowana przez pełnomoc-nika z wyboru – wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: 1.1. Wyrokiem z 31 lipca 2019 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w S.: – w punkcie 1 zasądził na rzecz skarżącej od stron pozwanych odpowiednio: kwotę 1 003 620,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 5 grudnia 2012 r. do 31 gru-dnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 2 634 502,85 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 5 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia za-płaty, z zastrzeżeniem, że zaspokojenie zasądzonych należności przez jednego z pozwanych zwalnia w tym zakresie odpowiedzialności wobec skarżącej pozostałych pozwanych; – w punkcie 2 oddalił powództwo skarżącej wobec pozwanych w pozostałym zakre-sie); – w punkcie 3 zasądził od skarżącej na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 43 217,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Na skutek apelacji skarżącej oraz pozwanych Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z 29 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]): – w punkcie I: zmienił wyrok sądu pierwszej instancji w ten sposób, że zasądził na rzecz skarżącej od pozwanych kwotę 1 003 620,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóź-nienie od 5 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty z zastrzeżeniem, że zaspokojenie zasądzonych należności przez jednego z pozwanych zwalnia w tym zakresie odpowiedzialności wobec skarżącej pozostałych pozwanych (podpunkt 1); zasądził na rzecz skarżącej od pozwanych kwotę 1 630 882,72 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 5 grudnia 2012 r. do 31 gru-dnia 2015 r. i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że zaspokojenie zasądzonych należności przez jednego z pozwanych zwalnia w tym zakresie odpowiedzialności wobec skarżącej pozostałych pozwanych (podpunkt 2); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (podpunkt 3); zasądził od skarżącej na rzecz po-zwanych solidarnie kwotę 43 217,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (podpunkt 4); – w punkcie II oddalił apelację skarżącej oraz pozwanych w pozostałym zakresie; – w punkcie III zniósł między stronami koszty postępowania apelacyjnego. 1.2. Sąd Apelacyjny w G. w sprawie o sygn. akt […]: – postanowieniem z 27 lipca 2021 r. oddalił wniosek skarżącej o wstrzymanie sku-teczności wyroku tego Sądu z 29 czerwca 2021 r. w zakresie punktu I podpunkt 3; OTK ZU B/2023 Ts 266/21 poz. 210 3 – postanowieniem z 5 sierpnia 2021 r. odrzucił wniosek skarżącej o sporządzenie uza-sadnienia postanowienia z 27 lipca 2021 r.; – postanowieniem z 13 września 2021 r. odrzucił wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 5 sierpnia 2021 r.; – postanowieniem z 7 października 2021 r. m.in. stwierdził upadek zabezpieczenia udzielonego skarżącej postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z 17 stycznia 2017 r. (sygn. akt […]). 2. Zdaniem skarżącej kwestionowane przepisy naruszają powołane przez nią normy konstytucyjne, gdyż: pozostawiają sądowi swobodę w zakresie rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonalności orzeczenia sądu powszechnego co do którego możliwe jest wniesienie skargi kasacyjnej, zwalniają sąd z obowiązku uzasadnienia takiej decyzji procesowej nawet na wnio-sek strony, a także wyłączają jego kontrolę instancyjną. 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 grudnia 2021 r. (którego odpis został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 5 stycznia 2022 r.) – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna-łem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie: a) odpisu lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem (wraz z czterema ko-piami) wyroków Sądu Okręgowego w S. z 31 lipca 2019 r. (sygn. akt […]) oraz Sądu Apela-cyjnego w G. z 29 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]), b) poświadczonych za zgodność z oryginałem kopert, w których przesłane zostały postanowienia Sądu Apelacyjnego w G. z 27 lipca 2021 r., 5 sierpnia 2021 r. i 13 września 2021 r. w sprawie o sygn. akt […]. Skarżąca wykonała powyższe zarządzenie w piśmie procesowym, wniesionym do Try-bunału 12 stycznia 2022 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczyniono następujące grupy prze-pisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.): – art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 „w zakresie, w jakim pozostawia swobodę roz-strzygnięcia o wstrzymaniu bądź nie wykonania zaskarżonego orzeczenia nawet w przypadku ustalenia, że jego wykonanie spowoduje wyrządzenie stronie niepowetowanej szkody”; – art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 357 § 21 w związku z art. 328 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 „w zakresie, w jakim postanowienie wydane na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. nie podlega uzasadnieniu”; – art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 „w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie sądu wydane [na] podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. jest niezaskarżalne”; – art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4. Jako orzeczenia uprawniające do wniesienia skargi konstytucyjnej skarżąca wskazała: – doręczone pełnomocnikowi skarżącej 2 sierpnia 2021 r. postanowienie Sądu Apela-cyjnego w G. z 27 lipca 2021 r. (sygn. akt […]) o oddaleniu wniosku skarżącej o wstrzymanie OTK ZU B/2023 Ts 266/21 poz. 210 4 skuteczności wyroku tego Sądu z 29 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) w zakresie punktu I podpunkt 3; – doręczone pełnomocnikowi skarżącej 18 sierpnia 2021 r. postanowienie Sądu Ape-lacyjnego w G. z 5 sierpnia 2021 r. (sygn. akt […]) o odrzuceniu wniosku skarżącej o sporzą-dzenie uzasadnienia wskazanego wyżej postanowienia tego Sądu z 27 lipca 2021 r. (sygn. akt […]). 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia wymagania for-malne do jej merytorycznego rozpoznania w części dotyczącej badania konstytucyjności: – art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 k.p.c. „w zakresie, w jakim pozostawia swobo-dę rozstrzygnięcia o wstrzymaniu bądź nie wykonania zaskarżonego orzeczenia nawet w przypadku ustalenia, że jego wykonanie spowoduje wyrządzenie stronie niepowetowanej szkody”; – art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 357 § 21 w związku z art. 328 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 k.p.c. „w zakresie, w jakim postanowienie wydane na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. nie podlega uzasadnieniu”; – art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 k.p.c. 3.1. Skarga została sporządzona we imieniu skarżącej przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK), a skarżąca: – dochowała terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż odpisy posta-nowień Sądu Apelacyjnego w G. z 27 lipca 2021 r. oraz 5 sierpnia 2021 r. w sprawie o sygn. akt […] zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej odpowiednio 2 i 18 sierpnia 2021 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 2 listopada 2021 r.; – wyczerpała przysługującą jej drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż wskaza-ne wyżej orzeczenia są niezaskarżalne w trybie zwykłych środków odwoławczych; – określiła przedmioty kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazała, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiła uzasadnienie sformułowanych przez nią zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 3.2. Trybunał stwierdza także, że analizowana skarga we wskazanej części nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a postawione w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 3.3. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało po-stanowić jak w punkcie 1 sentencji. 4. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie kwalifikuje się do rozpoznania merytorycznego w części dotyczącej zarzutu niekonstytucyjności art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 k.p.c. „w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie sądu wydane [na] podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. jest niezaskarżalne”. 4.1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji prawo do wniesienia skargi konstytucyjnej przysługuje każdemu, czyje konstytucyjne prawa lub wolności zostały naruszone w wyniku wydania w jego sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia, opartego na niezgodnym z Konstytucją przepisie ustawy lub innego aktu normatywnego. Przesłanki dopuszczalności rozpoznania OTK ZU B/2023 Ts 266/21 poz. 210 5 zarzutów przedstawionych w skardze konstytucyjnej zostały doprecyzowane w art. 44, art. 53 i art. 77 u.o.t.p.TK. W myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesio-na po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Skarga – poza wymaganiami dotyczącymi pisma procesowego – powinna zawierać m.in. dokładne określenie przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na pod-stawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący do-maga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie wydane na podstawie zakwestionowanego aktu normatywnego załącza się do skargi (art. 53 ust. 2 u.o.t.p.TK). 4.2. Wyczerpanie drogi prawnej jest warunkiem koniecznym z punktu widzenia sub-sydiarności skargi konstytucyjnej. Tradycyjnie rozumiane jest ono w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jako skorzystanie przez skarżącego z przysługujących zwyczajnych środ-ków odwoławczych. Innymi słowy, skarżący musi w toku instancji wykorzystać dostępne mu zwykłe środki prawne, zapobiegające uzyskaniu przez orzeczenie waloru prawomocności. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2009 r., sygn. Ts 68/08 (OTK ZU nr 6/B/2009, poz. 449) „oznacza to, z jednej strony, że skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, jeżeli orzeczenie stało się prawomocne wskutek zaniechania wniesienia zwykłego środka zaskarżenia lub nie został on rozpoznany z przyczyn formalnych leżących po stronie skarżącego; z drugiej zaś – że prawo wniesienia skargi konstytucyjnej powstaje z chwilą doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku lub postanowienia, nawet jeżeli – w danych okolicznościach – możliwe byłoby jego wzruszenie przy pomocy środków nad-zwyczajnych: skargi kasacyjnej czy skargi o wznowienie postępowania”. Uprawomocnienie nadaje rozstrzygnięciu walor ostateczności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Należy przy tym przypomnieć, że wystąpienie ze środkami o charakterze nadzwyczaj-nym nie zawiesza biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Podjęcie dalszych kro-ków zmierzających do wzruszenia prawomocnego orzeczenia, także wówczas, gdy towarzy-szy im wydanie w sprawie dalszych rozstrzygnięć, nie mieści się w zakresie pojęcia „wyczer-panie drogi prawnej”. Stanowisko to Trybunał prezentuje konsekwentnie, bez względu na to, w jakim postępowaniu (cywilnym, sądowoadministracyjnym, czy karnym) zapadło konkretne rozstrzygnięcie (por. m.in. postanowienia TK: z 7 lutego 2006 r., sygn. Ts 63/05, OTK ZU nr 1/B/2006, poz. 36; 25 lipca 2006 r., sygn. Ts 143/06, OTK ZU nr 1/B/2007, poz. 55; 16 maja 2007 r., sygn. Ts 105/06, OTK ZU nr 3/B/2007, poz. 123; 16 maja 2007 r., sygn. Ts 99/06, OTK ZU nr 3/B/2007, poz. 119; 16 maja 2007 r., sygn. Ts 144/06, OTK ZU nr 3/B/2007, poz. 130; 4 października 2007 r., sygn. Ts 47/07, OTK ZU nr 2/B/2008, poz. 67; 27 listopada 2007 r., sygn. Ts 107/07, OTK ZU nr 1/B/2008, poz. 39; 8 stycznia 2008 r., sygn. Ts 162/06, OTK ZU nr 1/B/2008, poz. 16 oraz 19 stycznia 2011 r., sygn. Ts 268/10, OTK ZU nr 3/B/2011, poz. 266; zob. także: Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komen-tarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999, s. 165). Skarżący powinien zatem wskazać prawomocne rozstrzygnięcie, które zostało wydane w oparciu o zaskarżony akt normatywny. Tylko regulacja prawna, będąca podstawą ostatecz-nego orzeczenia odnoszącego się do praw lub wolności skarżącego, może być przedmiotem skargi, która – w przeciwnym wypadku – nabrałaby charakteru actio popularis (por. m.in. postanowienia TK: z 10 marca 2010 r., sygn. Ts 221/08, OTK ZU nr 3/B/2010, poz. 171; 14 czerwca 2010 r., sygn. Ts 123/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 442; 27 lipca 2010 r., sygn. Ts 115/09, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 39 oraz 29 stycznia 2013 r., sygn. SK 36/12, OTK ZU nr 1/A/2013, poz. 15). Wskazanie takiego przepisu nie jest bowiem czysto „techniczną czyn-nością”. Jak zauważył Trybunał w postanowieniu z 14 maja 2003 r., sygn. Ts 56/02 (OTK ZU OTK ZU B/2023 Ts 266/21 poz. 210 6 nr 2/B/2003, poz. 91): „nie chodzi (…) o wskazanie jakiegokolwiek – podjętego w toku postępowania – orzeczenia sądu, ale takiego, które nadać mogło ostateczny charakter meryto-rycznemu rozstrzygnięciu o konstytucyjnych prawach lub wolnościach skarżącego, wydane-mu na podstawie zakwestionowanych w skardze przepisów”. Innymi słowy, chodzi o władcze rozstrzygnięcie, które ostatecznie – i choćby pośrednio – określa sytuację prawną skarżącego i ma znaczenie dla realizacji jego uprawnień. Modyfikację położenia prawnego jednostki Trybunał Konstytucyjny tradycyjnie ujmuje w kategoriach „pogorszenia” (por. m.in. posta-nowienia TK: z 17 grudnia 1997 r., sygn. Ts 22/97, OTK ZU nr 1/1998, poz. 10; 12 sierpnia 1998 r., sygn. Ts 62/98, OTK ZU nr 5/1998, poz. 71; 13 października 1998 r., sygn. Ts 117/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 43; 4 grudnia 2000 r., sygn. SK 10/99, OTK ZU nr 8/2000, poz. 300; 7 sierpnia 2001 r., sygn. Ts 68/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 296; 26 maja 2008 r., sygn. SK 8/08, OTK ZU nr 4/A/2008, poz. 72). 4.3. W kontekście powyższych uwag analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazuje, że skarżąca w części, w której zarzuca niekonstytucyjność art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 k.p.c. „w zakresie, w jakim roz-strzygnięcie sądu wydane na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. jest nie-zaskarżalne”, nie legitymuje się ostatecznym orzeczeniem wydanym na podstawie zaskarżo-nej regulacji. Zaniechanie to wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania niniejszej skargi konstytucyjnej. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego dla zbadania zgodności z Konstytucją przepisów zamykających drogę sądową bądź wykluczają-cych dopuszczalność wniesienia do sądu określonego środka prawnego konieczne jest uprzednie uzyskanie orzeczenia w przedmiocie odrzucenia niedopuszczalnego z mocy prawa środka. Dopiero dysponując takim orzeczeniem, skarżący mógłby dochodzić stwierdzenia naruszenia prawa do sądu (por. w szczególności postanowienia TK: z 15 grudnia 2009 r., sygn. Ts 173/08, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 25; 19 marca 2010 r. sygn. Ts 157/09, OTK ZU nr 4/B/2010, poz. 290; 21 czerwca 2010 r., sygn. Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; 6 lipca 2011 r., sygn. Ts 154/10, OTK ZU nr 4/B/2011, poz. 318; 2 lutego 2016 r., sygn. Ts 184/15, OTK ZU B/2016, poz. 159 oraz 5 kwietnia 2017 r., sygn. Ts 222/16, OTK ZU B/2017, poz. 81, a także postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35; z najnowszego orzecznictwa zob. m.in. postano-wienia TK z: 5 kwietnia 2017 r., sygn. Ts 222/16, OTK ZU B/2017, poz. 81; 21 czerwca 2017 r., sygn. Ts 148/16, OTK ZU B/2017, poz. 271; 20 marca 2018 r., sygn. Ts 216/17, OTK ZU B/2018, poz. 109; 8 kwietnia 2019 r., sygn. Ts 147/17, OTK ZU B/2019, poz. 136; 23 lipca 2019 r., sygn. Ts 74/19, OTK ZU B/2020, poz. 17; 16 września 2019 r., sygn. Ts 93/19, OTK ZU B/2020, poz. 22; 15 stycznia 2020 r., sygn. Ts 90/18, OTK ZU B/2020, poz. 261; 19 stycznia 2021 r., sygn. SK 47/19, OTK ZU A/2021, poz. 9; 12 maja 2021 r., sygn. SK 114/20, OTK ZU A/2021, poz. 26; 12 maja 2021 r., sygn. SK 115/20, OTK ZU A/2021, poz. 27 oraz 12 maja 2021 r., sygn. SK 116/20, OTK ZU A/2021, poz. 28). Dla merytorycznej oceny zarzutów skarżącej konieczne było zatem wniesienie zażale-nia na postanowienie Sądu Apelacyjnego w G. z 27 lipca 2021 r. (sygn. akt […]) o oddaleniu wniosku skarżącej o wstrzymanie skuteczności wyroku tego Sądu z 29 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) w zakresie punktu I podpunkt 3 – w terminie tygodnia (argumentum ex art. 394 § 2 k.p.c.) od daty doręczenia tego orzeczenia, które miało miejsce 2 sierpnia 2021 r. Choć w analizowanym stanie faktycznym i prawnym nie budziło wątpliwości, że skarżącej nie przysługiwało zażalenie, nie powinna była – mając w perspektywie postępowanie przed Try-bunałem Konstytucyjnym – zrezygnować z tego środka zaskarżenia. Tylko w ten sposób mo-gła bowiem doprowadzić do wydania, w oparciu o kwestionowaną regulację, postanowienia o odrzuceniu zażalenia, a tym samym do „ujawnienia” przedmiotu skargi konstytucyjnej (tak – na gruncie procedury cywilnej – powołane postanowienie TK z 29 stycznia 2013 r., sygn. OTK ZU B/2023 Ts 266/21 poz. 210 7 SK 36/12; por. także – na gruncie procedury karnej – powołane postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13 oraz powołane postanowienia TK z 12 maja 2021 r., sygn. SK 114/20, SK 115/20 i SK 116/20). Zachowanie skarżącej w tym zakresie zasadniczo różniło się od opisanego wyżej mo-delowego modus procedendi. Na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy Trybunał stwierdza, że kwestionowany w skardze art. 388 § 1 w związku z art. 388 § 4 w związku z art. 3942 § 1 i 11 i art. 3941 § 1 k.p.c. „w zakresie, w jakim rozstrzygnięcie sądu wydane na podstawie art. 388 § 1 k.p.c. w zw. z art. 388 § 4 k.p.c. jest niezaskarżalne”, nie były podsta-wą wskazanych przez skarżącego jako orzeczenia uprawniające do wystąpienia ze skargą konstytucyjną ani postanowienia Sądu Apelacyjnego w G. z 27 lipca 2021 r., ani postanowie-nia tego Sądu z 5 sierpnia 2021 r. Przepisy te nie determinowały treści obu wskazanych roz-strzygnięć. Nieuzyskanie przez skarżącą ostatecznego orzeczenia opartego na normie nie-przewidującej „procedury odwoławczej” odnośnie do postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego wniosek strony postępowania o wstrzymanie wykonalności jego orzeczenia w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej sprawia, że analizowana skarga konstytucyjna we wskazanym wyżej zakresie nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 79 ust. 1 Konsty-tucji oraz w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. 4.4. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało postanowić jak w punkcie 2 sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt 2 niniejszego postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.

Powołane przepisy

art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło