Ts 27/19

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 października 2019 r. Pozycja 182 POSTANOWIENIE z dnia 22 maja 2019 r. Sygn. akt Ts 27/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.R., D.U. i E.D. w sprawie zgodności: 1) art. 87 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 302 § 3 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim „nie przewi-duje możliwości zainicjowania kontroli sądowej rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 87 § 3 [ustawy powołanej w punkcie 1] w postępowaniu przy-gotowawczym” z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 lutego 2019 r. (data nadania) E.R., D.U. i E.D. (dalej: skarżące), wystąpiły z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. Stan faktyczny, leżący u podstaw skargi konstytucyjnej, przedstawia się następująco. Zarządzeniami z 23 października 2018 r. (znak: […]) Naczelnik Urzędu Celno-Skar-bowego w O., m.in. na podstawie art. 87 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postę-powania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) odmówił dopuszczenia do udziału w postępowaniu pełnomocnika skarżących, z uwagi na to, że skarżące – występujące w charakterze świadków – nie wykazały, iż ich interesy wymagają ustanowienia zastępstwa procesowego. Na powyższe zarządzenia skarżące wniosły zażalenia. Postanowieniami z 29 li-stopada i 12 grudnia 2018 r. (znak: […]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O., m.in. na podstawie art. 302 § 1 i 3 k.p.k. zaskarżone zarządzenia utrzymał w mocy. Postanowienie z 29 listopada 2018 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących 6 grudnia 2018 r., na-tomiast rozstrzygnięcia z 12 grudnia 2018 r. – 14 grudnia 2018 r. OTK ZU B/2019 Ts 27/19 poz. 182 2 Orzeczenia te skarżące wskazały jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konsty-tucji. Skarżące twierdzą, że zaskarżony przez nie art. 87 § 3 k.p.k. narusza prawo do rzetel-nego procesu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) i zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naru-szonych wolności lub praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji), ponieważ przyznaje organowi prowa-dzącemu postępowanie prawo do arbitralnej oceny, czy obrona interesów osoby niebędącej stroną wymaga ustanowienia pełnomocnika procesowego. Z kolei drugi z zakwestionowa-nych w skardze przepisów jest niezgodny z Konstytucją dlatego, że pozbawia taką osobę ju-rysdykcyjnej kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ niesądowy. Zarządzeniem z 18 marca 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżących 27 marca 2019 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżące do uzupełnienia braków formal-nych skargi, przez: doręczenie oryginałów (albo kopii poświadczonych przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem) i trzech kopii zarządzeń Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w O. z 23 października 2018 r., odmawiających dopuszczenia pełnomocnika skarżących do udziału w przesłuchaniach w charakterze świadka w sprawach […]. Skarżące zostały też we-zwane do doręczenia oryginału (albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem) postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z 12 grudnia 2018 r. o nieuwzględnieniu zażalenia na odmowę dopuszczenia pełnomocnika świadka do udziału w czynnościach przesłuchania ([…]). 1 kwietnia 2019 r. (data nadania) skarżące złożyły dokumenty, o których mowa w za-rządzeniu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wol-ności lub praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia warunków wy-nikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK). Skargom konstytucyjnym niespełniającym tych warun-ków oraz oczywiście bezzasadnym Trybunał Konstytucyjny odmawia nadania dalszego bie-gu. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji „[k]ażdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna-łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne-go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. Z powyższego przepisu wynika, że skarga konstytucyjna ma charakter indywidualny – może ją wnieść ten podmiot, wobec którego wydano ostateczne rozstrzygnięcie na podsta-wie przepisów, które mogły naruszyć jego konstytucyjne wolności lub prawa. Musi zatem istnieć spójność między podmiotem wnoszącym skargę, a ostatecznym rozstrzygnięciem, któ-re musi dotyczyć jego sytuacji prawnej. Analizowana skarga nie spełnia tego warunku. Sporządzający ją pełnomocnik połączył bowiem niezależne sprawy zakończone trzema ostatecznymi rozstrzygnięciami (w których nie ma tożsamości podmiotowej) i na ich podstawie sporządził jedną wspólną skargę konstytu-cyjną. Tymczasem, jak stwierdził Trybunał w postanowieniu z 6 czerwca 2018 r., „[j]eśli (…) wobec więcej niż jednego podmiotu wydano ostateczne orzeczenia, wprawdzie na tej samej podstawie prawnej i o tej samej treści, nie daje to prawa tym osobom do wniesienia jednej wspólnej skargi konstytucyjnej. W takim wypadku nie jest bowiem możliwe wskazanie osta-tecznego rozstrzygnięcia wspólnego dla wszystkich wnoszących skargę konstytucyjną” (sygn. OTK ZU B/2019 Ts 27/19 poz. 182 3 SK 44/15, OTK ZU A/2018, poz. 37). Takie działanie – jak podkreślił Trybunał – „nie mieści się w konstytucyjnych wymogach wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji”. Wskazana okoliczność jest, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, Trybunał postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącym przysługuje prawo wniesienia zaża-lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.