Ts 272/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 grudnia 2016 r. Pozycja 530 POSTANOWIENIE z dnia 26 listopada 2015 r. Sygn. akt Ts 272/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.P.K. w sprawie zgodności: 1) art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707, ze zm.) w zw. z art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Ko-mitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 de-kretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (grun-towych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233, ze zm.) w zw. z art. 1 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji nie-mieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 25, poz. 151, ze zm.) z art. 2, art. 7 oraz art. 64, art. 10, art. 45 ust. 1, art. 77 i art. 177 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, a także art. 79 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.) z art. 2, art. 7 oraz art. 64, art. 10, art. 45 ust. 1, art. 77 i art. 177 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, a także art. 79 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 6 sierpnia 2015 r. M.P.K. (dalej: skarżący) zakwestiono-wał zgodność art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707, ze zm.; dalej: u.k.w.h.) w zw. z art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: dekret o reformie rolnej) w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233, ze zm.; dalej: dekret o wpisywaniu w księgach) w zw. z art. 1 dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mo-cy obowiązującej orzeczeń sądowych, wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 25, poz. 151, ze zm.; dalej: dekret o mocy obowiązują- OTK ZU B/2016 Ts 272/15 poz. 530 2 cej orzeczeń sądowych) z art. 2, art. 7 oraz art. 64, art. 10, art. 45 ust. 1, art. 77 i art. 177 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, a także art. 79 Konstytucji. Ponadto skarżący zarzucił niezgodność art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 2, art. 7 oraz art. 64, art. 10, art. 45 ust. 1, art. 77 i art. 177 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, a także art. 79 Konstytucji. Skargę konstytucyjną wniesiono na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący jest następcą prawnym właściciela nieruchomości rolnych położonych w K., opisanych pierwotnie w księdze gruntowej, o łącznej powierzchni 1251 ha. W 1943 r. jako właściciela tych nieru-chomości wpisano Rzeszę Niemiecką. W 1945 r. sporządzono protokół w sprawie opisu, in-wentaryzacji i przejęcia pod zarząd państwowy nieruchomości ziemskiej położonej w K., na-leżącej do poprzednika prawnego skarżącego. Następnie w 1946 r. na podstawie zaświadcze-nia i wniosku Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. wpisano jako właściciela Skarb Pań-stwa Polskiego na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, zaś poprzedni wpis własności został podkreślony na czerwono. Później sukcesywnie odłączano i przenoszono do nowo zakładanych ksiąg wieczystych kolejne działki. Skarżący wniósł przeciwko Agencji Nieruchomości Rolnych w Warszawie Oddziałowi Terenowemu w B., Skarbowi Państwa – Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu – Nadleśnic-twu w R. oraz Skarbowi Państwa – Starostwu Powiatowemu w S. pozew o usunięcie nie-zgodności treści wskazanych w pozwie ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie Skarbu Państwa jako właściciela i wpisanie w to miejsce powoda, ewentu-alnie jego poprzednika prawnego. Sąd Rejonowy w Ś. z siedzibą w T. wyrokiem z lutego 2014 r. oddalił częściowo powództwo, a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie ze względu na cofnięcie pozwu. Skarżący wniósł apelację. Wyrokiem z lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w B. oddalił apelację. Skarżący zarzucił, że art. 10 u.k.w.h. w zw. z art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu o wpisywaniu w księgach w zw. z art. 1 dekretu o mocy obowią-zującej orzeczeń sądowych są niezgodne z art. 2 Konstytucji (zasady demokratycznego pań-stwa prawnego i sprawiedliwości społecznej), art. 7 Konstytucji (zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa) oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji (prawo każdego do własności); art. 64 ust. 2 Konstytucji (równa ochrona prawna własności); art. 64 ust. 3 Konstytucji (dopuszczalność ograniczenia własności tylko ustawą i tylko nie naruszając istoty tego prawa), art. 10 ust. 1 Konstytucji (zasada trójpodziału władzy); art. 10 ust. 2 Kon-stytucji (organy sprawujące władzę), art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu), art. 77 ust. 1 Konstytucji (prawo każdego do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej); art. 77 ust. 2 Konstytucji (zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw) i art. 177 Konstytucji (zasada domniemania właściwości sądów powszechnych) w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji (ochrona własności; zasady, na jakich dopuszczalne jest wywłaszczenie), a także art. 79 Kon-stytucji (prawo wniesienia skargi konstytucyjnej) w zakresie, w jakim sądy powszechne nie mogą badać mocy obowiązującej aktów prawnych stanowiących podstawę wpisu w księgach wieczystych. Ponadto skarżący zarzucił niezgodność art. 5 k.c. z art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej), art. 7 Konstytucji (zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa) oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji (prawo każdego do własności); art. 64 ust. 2 Konstytucji (równa ochrona prawna własności); art. 64 ust. 3 Konstytucji (dopuszczalność ograniczenia własności tylko ustawą i tylko nie naruszając istoty tego prawa), art. 10 ust. 1 Konstytucji (zasada trójpodziału wła-dzy); art. 10 ust. 2 Konstytucji (organy sprawujące władzę), art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu), art. 77 ust. 1 Konstytucji (prawo każdego do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej); art. 77 ust. 2 Konstytucji (zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw) i art. 177 OTK ZU B/2016 Ts 272/15 poz. 530 3 Konstytucji (zasada domniemania właściwości sądów powszechnych) w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji (ochrona własności; zasady, na jakich dopuszczalne jest wywłaszczenie), a także art. 79 Konstytucji (prawo wniesienia skargi konstytucyjnej) w zakresie, w jakim nie może stanowić samodzielnej podstawy roszczenia o przywrócenie stosunków prawnych zgodnych z zasadami współżycia społecznego (społecznej sprawiedliwości) czy samoistnej podstawy praw podmiotowych. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z września 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie pięciu uwierzytelnionych kopii pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej. Wraz z pismem z 7 października 2015 r. skarżący nadesłał pełnomocnictwo. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybuna-le Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępo-waniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wnie-siona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. 2. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolno-ści i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Wskazany przedmiot skargi konsty-tucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie jest konieczne dla stwierdzenia jej dopuszczalności. 3. W myśl zakwestionowanego art. 10 u.k.w.h. „ [ust.] 1. W razie niezgodności mię-dzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym sta-nem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknię-te wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. [ust.] 2. Roszczenie o usunięcie niezgodności może być ujawnione przez ostrzeżenie. Podsta-wą wpisu ostrzeżenia jest nieprawomocne orzeczenie sądu lub postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia. Do udzielenia zabezpieczenia nie jest potrzebne wykazanie, że powód ma interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia”. Zgodnie z zaskarżonym art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej: „Na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie: [lit.] a) stanowiące własność Skarbu Państwa z jakiegokolwiek tytułu, [lit.] b) będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej, [lit.] c) będące własnością osób ska-zanych prawomocnie za zdradę stanu, za dezercję lub uchylanie się od służby wojskowej, za pomoc udzieloną okupantom ze szkodą dla Państwa lub miejscowej ludności, względnie za inne przestępstwa, przewidziane w dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 31 sierpnia 1944 r. (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 16) oraz w dekrecie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 30 października 1944 r. o ochronie Państwa (Dz. U. R. P. Nr 10, poz. 50), [lit.] d) skonfiskowane z jakichkolwiek innych prawnych przyczyn, [lit.] e) stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar OTK ZU B/2016 Ts 272/15 poz. 530 4 łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. O położeniu prawnym nieruchomości ziemskich, należących do kościoła katolickiego lub gmin wyznaniowych innych wyznań, orzeknie Sejm Ustawodawczy. Wszystkie nieruchomo-ści ziemskie, wymienione w punktach b, c, d i e, części pierwszej niniejszego artykułu prze-chodzą bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1, część druga”. Natomiast stosownie do zakwestionowanego art. 1 ust. 1 dekretu o wpisywaniu w księgach: „Tytułem do wpisania na rzecz Skarbu Państwa w księdze hipotecznej (grunto-wej) prawa własności nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. (1) lit. b), c), d) i e) dekretu z dnia 6-go września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), jest zaświadczenie starosty, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej według powołanych wyżej przepisów”. Zaskarżony art. 1 dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych przewiduje: „[ust.] 1. Wyroki i inne orzeczenia, wydane podczas okupacji przez sądy niemieckie, są nie-ważne i pozbawione skutków prawnych. [ust.] 2. Przepis ustępu poprzedzającego stosuje się do orzeczeń, nakazujących w postępowaniu hipotecznym i rejestrowym wniesienie wszelkie-go rodzaju wpisów w księgach hipotecznych, rejestrze handlowym i innych rejestrach pu-blicznych tylko wówczas, jeżeli orzeczenia te zostały oparte na przepisach, skierowanych przeciwko Państwu Polskiemu lub jego obywatelom albo na nieważnych orzeczeniach sądo-wych czy też na innych orzeczeniach lub zarządzeniach sprzecznych z zasadami obowiązują-cego w Polsce porządku publicznego. [ust.] 3. Jednak orzeczenia, nakazujące wpisy hipotek w celu zabezpieczenia należności z tytułu nakładów w nieruchomościach lub z tytułu poży-czek, przeznaczonych na tego rodzaju nakłady, utrzymuje się w mocy, chociażby dokonanie nakładów lub udzielenie pożyczek i wpis hipoteki nastąpiły wbrew woli właściciela nieru-chomości. [ust.] 4. Na obszarze mocy obowiązującej kodeksu cywilnego niemieckiego za orzeczenie nakazujące wniesienie wpisu w księdze gruntowej, uważa się sam wpis”. Z kolei zakwestionowany art. 5 k.c. stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. 4. W pierwszej kolejności Trybunał Konstytucyjny zbadał, czy orzeczenie wskazane przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 47 ustawy o TK – wyrok Sądu Okręgo-wego w B. z lutego 2015 r. – zostało oparte na zakwestionowanych przepisach. 5. Niewątpliwie podstawą wskazanego rozstrzygnięcia oddalającego apelację powoda od wyroku w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie były art. 10 ust. 2 u.k.w.h. (dotyczący możliwości ujawnienia, na podstawie nieprawo-mocnego orzeczenia sądu lub postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, roszczenia o usu-nięcie niezgodności), art. 2 ust. 1 lit. a–d dekretu o reformie rolnej (ponieważ nieruchomości, których dotyczyło postępowanie w sprawie skarżącego, zostały przeznaczone na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e tego dekretu) ani art. 1 ust. 1, 3 i 4 dekretu o mocy obo-wiązującej orzeczeń sądowych (gdyż w sprawie miał zastosowanie art. 1 ust. 2 tego dekretu, a przed wejściem w życie jego nowelizacji z dniem 16 kwietnia 1947 r. – art. 8 ust. 1, który utracił moc we wskazanej dacie). 6. Wobec niespełnienia przesłanki formalnej wynikającej z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, polegającej na konieczności uzyskania ostatecznego orzeczenia wydanego na podsta- OTK ZU B/2016 Ts 272/15 poz. 530 5 wie zaskarżonego przepisu, Trybunał odmówił nadania dalszego biegu niniejszej skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym art. 10 ust. 2 u.k.w.h., art. 2 ust. 1 lit. a-d dekretu o reformie rolnej oraz art. 1 ust. 1, 3 i 4 dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych. 7. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza, że powołane przez skarżącego art. 7 Konstytucji (zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa), art. 10 ust. 1 Konstytucji (zasada trójpodziału władzy); art. 10 ust. 2 Konstytucji (or-gany sprawujące władzę) ani art. 177 Konstytucji (zasada domniemania właściwości sądów powszechnych) nie mogą stanowić wzorców kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną. Przepisy te mają bowiem charakter ustrojowy i nie statuują żadnych praw ani wolności jednostki, innymi słowy, nie są źródłem praw podmiotowych. 7.1. Skoro skarżący skorzystał z prawa do sądu, jego sprawa została rozpatrzona w postępowaniu dwuinstancyjnym, zaś powództwo, a potem apelacja zostały oddalone, to należało uznać także za oczywiście bezzasadne zarzuty naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu) oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji (zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw). 7.2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza ponadto, że nie ma związku między zaskarżo-nymi normami a art. 77 ust. 1 Konstytucji (prawo każdego do wynagrodzenia szkody wyrzą-dzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej) i art. 79 Konstytucji (prawo wniesienia skargi konstytucyjnej), ponieważ żadna z nich nie dotyczy praw podmio-towych wynikających ze wskazanych przepisów ustawy zasadniczej. 8. Powołany art. 2 Konstytucji nie może w rozpatrywanej skardze stanowić samo-dzielnego wzorca kontroli zakwestionowanych przepisów. Wynikające z art. 2 Konstytucji zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej mogą zostać wyjąt-kowo przyjęte za samoistny konstytucyjny wzorzec kontroli, jednakże tylko wówczas, gdy „skarżący wskaże wynikające z tych zasad konkretne prawa lub wolności mające postać nor-matywnych praw podmiotowych. Normatywne prawa podmiotowe muszą precyzyjnie okre-ślać zarówno ich adresata, jak i jego sytuację prawną powiązaną z możnością wyboru sposobu zachowania się” (postanowienia TK z: 6 marca 2001 r., Ts 199/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 107 oraz 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). W rozpa-trywanej sprawie skarżący nie spełnił tego wymagania. 9. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia art. 64 ust. 1 Konstytucji (prawo każdego do własności); art. 64 ust. 2 Konstytucji (równa ochrona prawna własności); art. 64 ust. 3 Kon-stytucji (dopuszczalność ograniczenia własności tylko ustawą i tylko nie naruszając istoty tego prawa) oraz art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji (ochrona własności; zasady, na jakich dopusz-czalne jest wywłaszczenie), nie mogły podlegać rozpoznaniu merytorycznemu przez Trybunał Konstytucyjny z następujących powodów. 10. Skarżący upatruje naruszenie Konstytucji przez zakwestionowane art. 10 ust. 1 u.k.w.h. w zw. z art. 2 ust. 1 dekretu o reformie rolnej w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu o wpisy-waniu w księgach w zw. z art. 1 dekretu o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych w tym, że „sąd powszechny na ich podstawie odmówił badania podstaw prawnych wpisów w księdze wieczystej czy [badania] mocy obowiązującej przepisów źródłowych, na podstawie których dokonano takich wpisów, uniemożliwiając przywrócenie prawa własności” (s. 33 uzasadnie-nia skargi konstytucyjnej). Tak sformułowany zarzut dotyczy stosowania prawa. Tymczasem stosowanie prawa, choćby nawet błędne, nie podlega ocenie w postępowaniu przed Trybuna- OTK ZU B/2016 Ts 272/15 poz. 530 6 łem Konstytucyjnym, który jest „sądem prawa”, a nie „sądem faktów”, zatem nie bada aktów indywidualnego stosowania prawa. Sądy powszechne zaś, rozpoznając sprawę skarżącego uznały bowiem, że powinien on najpierw wzruszyć w trybie administracyjnym zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego Pomorskiego w B. stanowiące podstawę wpisu w 1946 r. Skarbu Państwa Polskiego jako właściciela, a następnie dochodzić swoich praw w postępowaniu cywilnym. 11. Natomiast niekonstytucyjność art. 5 k.c. polegać ma w opinii skarżącego na „nie-możności wytoczenia samoistnego powództwa na podstawie art. 5 k.c., mającego na celu przywrócenie prawa własności według stanu zgodnego z zasadami współżycia społecznego wobec uprzedniego pozbawienia prawa własności na podstawie przepisów dekretu o reformie rolnej (…) oraz [innych przepisów] wskazanych w petitum skargi” (s. 33 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Tak sformułowany zarzut abstrahuje od treści art. 5 k.c. Zakwestionowany przepis to klauzula generalna dotycząca nadużycia prawa podmiotowego. Zawiera dwa kryte-ria, które uzasadniają uznanie określonego działania lub zaniechania za nadużycie prawa: sprzeczność ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Skarżący chciałby, aby zakwestionowany przepis umożliwiał wyto-czenie powództwa, podczas gdy obecnie jego następstwem jest odmowa ochrony każdemu, kto wykonuje swe prawo sprzecznie z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego uzasadnie-nie zarzutu niekonstytucyjności art. 5 k.c. oparte zostało w rozpatrywanej skardze konstytu-cyjnej na postulacie de lege ferenda. Taki zarzut nie podlega kontroli w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, który jest „ustawodawcą negatywnym” i bada zgodność z Konstytucją przepisów uchwalonych przez uprawnione do tego organy. 12. Z wyżej przedstawionych powodów, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.