Ts 278/23

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2025-07-30

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucjna może być badana pod kątem zgodności z aktami prawa międzynarodowego (Konwencja o ochronie praw człowieka i Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych) jako wzorzec kontroli?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP wzorcami kontroli w skardze konstytucyjnej mogą być wyłącznie przepisy Konstytucji wyrażające prawa lub wolności skarżącego. Badanie aktów normatywnych pod kątem ich zgodności z aktami prawa międzynarodowego jest niedopuszczalne w tym trybie, co stanowi podstawę do odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie dotyczącym tych aktów.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19 z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Sprawa dotyczyła orzekania w składzie jednoosobowym przez sąd drugiej instancji w okresie stanu epidemii. Skarżący powoływali się na naruszenie prawa do rzetelnego procesu.
Rozstrzygnięcie
1) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym zbadania zgodności z Konstytucją; 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 lutego 2026 r. Pozycja 17 POSTANOWIENIE z dnia 30 lipca 2025 r. Sygn. akt Ts 278/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.B., M.B., A.B., M.B. o zbadanie zgodności: art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiąza-niach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzy-sowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.) w zakresie, w jakim „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszo-nego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego [Dz.U. 1964 nr 43, poz. 296, ze zm.] nakazuje rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawo-wych wolności i art. 14 ust. 1 zdanie 2 Międzynarodowego Paktu Praw Oby-watelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 gru-dnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167), p o s t a n a w i a: 1) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym zbadania zgodności art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych roz-wiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.) w zakresie, w jakim „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego nakazuje rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego” z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji; OTK ZU B/2026 Ts 278/23 poz. 17 2 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2023 r. (data nadania) M.B., M.B., A.B., M.B. (dalej: skarżący), reprezentowani przez pełnomocnika z wyboru, wystąpili z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący pozwali S.A. z siedzibą w Ł. z udziałem […] S.A., jako interwenienta ubocz-nego po stronie pozwanej, o odszkodowanie za utratę bagażu. Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z 19 października 2021 r. (sygn. akt […]) częściowo uwzględnił powództwo i zasądził na rzecz skarżących odszkodowanie. Od powyższego wyroku apelację wniosła pozwana spółka. Sąd Okręgowy w Ł. orze-czeniem z 19 grudnia 2022 r. (sygn. akt […]) zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 12 stycznia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżących 24 stycznia 2024 r.) wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisów lub kopii prawidłowo poświad-czonych za zgodność z oryginałem (na każdej stronie poświadczanego dokumentu) wszyst-kich dołączonych do skargi załączników (z wyjątkiem pełnomocnictwa i elektronicznego po-twierdzenia odbioru korespondencji) oraz poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami) pod rygorem ujemnych skutków procesowych. W piśmie z 30 stycznia 2024 r. (data nadania) skarżący wykonali zarządzenie, dorę-czając wskazane dokumenty. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 6 listopada 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżących 25 listopada 2024 r.) wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżących przed Trybunałem Kon-stytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyj-na (wraz z czterema kopiami); 2) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżą-cych wyrażone w art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, i w jaki sposób, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapo-bieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.); 3) uzasadnienie zarzutu niezgodności art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19 z wolnościami lub prawami wyrażonymi w postanowieniach Konstytucji wskazanych w punkcie 2 zarządzenia, z powoła-niem argumentów lub dowodów na jego poparcie, pod rygorem wydania postanowienia o od-mowie nadania skardze dalszego biegu. W piśmie z 2 grudnia 2024 r. (data nadania) skarżący ustosunkowali się do zarządze-nia. Skarżący wnoszą o uznanie, że niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest orzekanie przez sąd II instancji w składzie jednoosobowym. Jest to naruszenie nie tylko zasa-dy rzetelnego procesu, ale także rzetelności postępowania instancyjnego – odwoławczego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wol-ności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie uzależnione zostało od spełnienia przez skarżące- OTK ZU B/2026 Ts 278/23 poz. 17 3 go szeregu przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i przepisów ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). W ocenie Trybunału w części, w jakiej skarżący kwestionują zgodność art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapo-bieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm.; dalej: ustawa o COVID) w zakresie, w jakim „w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, w sprawach rozpoznawanych według przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego [Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, ze zm.] nakazuje rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w skła-dzie jednego sędziego”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, skarga spełnia przesłanki nadania jej dalszego biegu (art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdza, że w zakresie, w jakim skarżący kwestionują zgodność art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podsta-wowych wolności i art. 14 ust. 1 zd. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Poli-tycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) skarga nie spełnia przesłanek nadania jej dalszego biegu. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji wzorcami kontroli skargi konstytucyjnej mogą być jedynie przepisy Konstytucji wyrażające prawa lub wolności skarżącego. Badanie przez Try-bunał aktów normatywnych pod kątem ich zgodności z aktami prawa międzynarodowego (w tym europejskiego) jest niedopuszczalne. Zarzut niezgodności z powyższymi przepisami musi więc pozostać bez rozpoznania (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 17 maja 2004 r., sygn. SK 32/03, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 44 oraz 6 października 2009 r., sygn. SK 46/07, OTK ZU nr 9/A/2009, poz. 132, jak również postanowienie TK z 17 grudnia 2018 r., sygn. Ts 173/17, OTK ZU B/2019, poz. 59). W konsekwencji Trybunał stwierdza, że art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw czło-wieka i podstawowych wolności i art. 14 ust. 1 zd. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywa-telskich i Politycznych nie mogą stanowić wzorców w postępowaniu przed Trybunałem, co zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK stanowi przesłankę odmowy nadania skardze konsty-tucyjnej dalszego biegu we wskazanym zakresie. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji. POOUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącym przysługuje prawo wniesienia zażalenia na pkt 2 powyższego postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Powołane przepisy

art. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 2 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RPart. 176 ust. 1 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło