Ts 28/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 stycznia 2019 r. Pozycja 9 POSTANOWIENIE z dnia 13 listopada 2018 r. Sygn. akt Ts 28/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący i sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Grzegorz Jędrejek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyj-nego z 20 września 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej R.M., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 lutego 2017 r. (data nadania), R.M. wystąpił o stwierdzenie, że § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493; dalej: rozporządzenie) jest niezgodny z art. 45 i art. 77 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 49 w związku z art. 2 Kon-stytucji. Skarżący zakwestionował powyższy przepis w zakresie, w jakim ogranicza on prawo osadzonych, posiadających na własnym koncie środki pieniężne, do bezpłatnego wysyłania ko-respondencji o charakterze wyłącznie urzędowym przez zobligowanie ich do ponoszenia w tym zakresie opłat pocztowych, w sytuacji gdy przepis ten nie doprecyzowuje pojęcia ,,przesyłki listowe” (czy chodzi o przesyłki zarówno prywatne, jak i urzędowe czy tylko prywatne lub tylko urzędowe). Przepis ten został także zaskarżony w zakresie, w jakim ogranicza prawo osa-dzonych, nieposiadających na własnym koncie środków pieniężnych, do otrzymania od admi-nistracji zakładu karnego więcej niż dwóch znaczków pocztowych w ciągu miesiąca, w celu wysłania korespondencji o charakterze wyłącznie urzędowym, uzależniając tę decyzję od nie-jasnej przesłanki ,,zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku”, przy jednoczesnym nie-doprecyzowaniu pojęcia ,,przesyłki listowe”. Postanowieniem z 20 września 2017 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dal-szego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał ustalił, że adwokat występujący w sprawie nie legitymował się odpowiednim pełnomocnictwem, co na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyj-nym (Dz. U. poz. 2072) stanowiło samodzielną przesłankę odmowy nadania dalszego biegu OTK ZU B/2019 Ts 28/17 poz. 9 2 skardze konstytucyjnej. Trybunał zwrócił również uwagę na to, że zakwestionowany § 18 roz-porządzenia nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia w analizowanej sprawie, a skarga konstytucyjna w tym zakresie ma charakter actionis popularis. Jednocześnie podkreślił, że skarżący nie wykazał, aby w jego sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnych praw podmio-towych. Na powyższe postanowienie skarżący złożył – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym odniósł się do podstaw odmowy oraz wniósł o nadanie dalszego biegu skardze kon-stytucyjnej. Zdaniem skarżącego, ustanowiony z urzędu pełnomocnik miał mandat do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej w jego imieniu. Uzasadniając swoje twierdzenie, skarżący wskazał, że w treści wniosku o ustanowienie pełnomocnika do wniesienia skargi konstytucyjnej wystarczające jest poprzestanie na określeniu, że chodzi o skargę konstytucyjną ,,bez specyfi-kacji konkretnego prawa lub zaskarżonego przepisu”. Skarżący podniósł także, że wbrew twierdzeniom Trybunału § 18 rozporządzenia był podstawą wydania postanowienia Sądu Okręgowego w K. (dalej: Sąd Okręgowy) z 3 paździer-nika 2016 r. (sygn. akt […]). Odnosząc się do ustaleń dotyczących naruszenia praw podmiotowych, skarżący stwier-dził, że podnoszone w skardze konstytucyjnej naruszenia miały charakter faktyczny. W sytua-cji, gdy posiada on na koncie własne środki pieniężne, nadawana korespondencja jest mu zwra-cana przez administrację zakładu karnego w celu zakupienia znaczków pocztowych, co wy-dłuża procedurę wysyłki i powoduje problem dochowania terminów procesowych. Skarżący twierdzi również, że odmowa bezpłatnego wysyłania korespondencji urzędowej naraziła go na nieuzasadnione straty finansowe. Za sprzeczne z zasadą dostępności do sądu uważa on ustano-wienie obowiązku ponoszenia kosztów wysyłki wszystkich przesyłek, w tym także zawierają-cych tzw. pisma procesowe, w sytuacji posiadania przez niego na jego koncie do własnej dys-pozycji środków pieniężnych. Zdaniem skarżącego, działanie Sądu Okręgowego spowodo-wało, że orzeczenie naruszyło zasadę sprawiedliwości społecznej wywodzoną z zasady pań-stwa prawnego przez niesprawiedliwe zróżnicowanie sytuacji obywateli w ten sposób, że osoby przebywające na wolności mają nieograniczoną możliwość nieodpłatnego składania pism urzę-dowych za pośrednictwem biur podawczych w siedzibie adresata, do którego pismo jest kiero-wane. Skarżący podnosi również, że treść § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. poz. 2231) w żaden sposób nie czyni zadość żądaniom skarżącego, ponieważ – w razie posiadania środków – nadal musi ponosić koszty wysyłania korespondencji urzędowej, którą osoby przebywające na wolności mogą w sposób nieograni-czony i nieodpłatny składać do właściwych organów, np. za pośrednictwem biur podawczych. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarżą-cemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę-dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszyst-kim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy na-dania skardze dalszego biegu. OTK ZU B/2019 Ts 28/17 poz. 9 3 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformu-łowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej. 3. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał słusznie podniósł, że skarżący – jako orze-czenie naruszające jego prawa – wskazał postanowienie z 3 października 2016 r. (sygn. akt […]) Sądu Okręgowego w K. (dalej: Sąd Okręgowy). Analizowana skarga konstytucyjna zo-stała natomiast sporządzona i wniesiona przez pełnomocnika, wyznaczonego na podstawie wniosku złożonego przez skarżącego, już 1 sierpnia 2015 r., a więc ponad rok przed wydaniem tego orzeczenia. W związku z powyższym Trybunał trafnie uznał, że skarżący dopiero po do-ręczeniu mu postanowienia Sądu Okręgowego powinien był wystąpić do właściwego sądu re-jonowego w celu ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyj-nej w tej konkretnej sprawie. Nie można bowiem przyjąć, że pełnomocnik wyznaczony rok wcześniej ma nieograniczoną legitymację do występowania w sprawach skarżącego. Postano-wienie o wyznaczeniu pełnomocnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej dotyczy konkret-nego przypadku, z którym skarżący wiąże naruszenie swoich konstytucyjnych praw i wolności. Dotyczy to zawsze konkretnej sprawy, a wyznaczenie pełnomocnika ma charakter następczy względem orzeczenia, które doprowadziło do naruszenia praw lub wolności konstytucyjnych. Rację ma natomiast skarżący, że wystarczające jest poprzestanie na określeniu w treści wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, że chodzi o skargę konstytucyjną bez specyfikacji kon-kretnego prawa lub zaskarżonego przepisu. Niemniej jednak, każdy taki wniosek musi pozo-stawać w związku z konkretną sprawą, w ramach której – zdaniem skarżącego – doszło do naruszenia określonych praw lub wolności konstytucyjnych. Trafnie zatem Trybunał stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, z uwagi na wcześniejsze złożenie abstrakcyjnego wniosku o wy-znaczenie pełnomocnika, adwokat występujący w sprawie nie legitymował się odpowiednim pełnomocnictwem. Powyższa okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, stanowiła samo-dzielną przesłankę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 4. Skarżący nie podważył także ustaleń Trybunału dotyczących niespełnienia przez skarżącego przesłanki wykazania, że doszło w jego sprawie do naruszenia konstytucyjnych praw podmiotowych. Przedstawione w zażaleniu argumenty nie uprawdopodobniają, aby w sprawie skarżącego odmowa wysłania korespondencji bez uiszczenia opłaty faktycznie do-prowadziła do naruszenia przysługującego mu prawa do sądu. Skarżący skupia się jedynie na przedstawieniu potencjalnych (możliwych) naruszeń prawa do sądu, nie wskazując jednocze-śnie żadnego naruszenia, które faktycznie miało miejsce w jego sprawie (np. niemożność zło-żenia w terminie środka odwoławczego). Dopóki skarżący nie wykaże, że przysługujące mu prawo lub wolność konstytucyjna zostały naruszone konkretnie, jego zarzuty niezgodności ustawy lub innego aktu normatywnego z Konstytucją nie mogą być merytorycznie rozpoznane. Taki wymóg stanowi konsekwencję przyjętego przez ustrojodawcę modelu skargi konstytucyj-nej, którego istotą jest konkretna, a nie abstrakcyjna kontrola konstytucyjności prawa. 5. Jedną z podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu stanowiło zakwestionowa-nie przez skarżącego przepisu, który nie był podstawą rozstrzygnięcia wskazanego przez niego jako ostateczne. Zdaniem skarżącego, § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary po-zbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) był jednak podstawą wydania postanowienia Sądu Okręgowego i nie ma w tym aspekcie znaczenia posiadanie przez skarżącego środków pieniężnych. Skarżący podkreślił, że w jego sprawie zaskarżony przepis stał się bowiem a con-trario podstawą wydania decyzji negatywnej, co wprost wynika z uzasadnienia postanowienia. OTK ZU B/2019 Ts 28/17 poz. 9 4 Skarżący w zażaleniu stwierdził również, że treść § 22 rozporządzenia Ministra Spra-wiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wy-konywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. poz. 2231) w żaden sposób nie czyni zadość jego żądaniom, ponieważ – w razie posiadania środków – nadal musi ponosić koszty wysyłania korespondencji urzędowej, którą osoby przebywające na wolności mogą w sposób nieograni-czony i nieodpłatny składać do właściwych organów np. za pośrednictwem biur podawczych. W zakresie dwóch powyższych zarzutów Trybunał zgadza się z argumentacją skarżą-cego, mając jednak na uwadze wskazane wcześniej podstawy odmowy, stwierdza, że zasadność tych zarzutów nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia przyjętego w zaskarżonym posta-nowieniu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK postanawia jak w sentencji.