Ts 287/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 marca 2016 r. Pozycja 267 POSTANOWIENIE z dnia 30 października 2015 r. Sygn. akt Ts 287/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.B. w sprawie zgodności: 1) § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2169, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia 29 grudnia 2012 r., w zw. z art. 75 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, ze zm.), w brzmieniu obo-wiązującym od dnia 10 września 2005 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r., z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospo-litej Polskiej, 2) art. 35 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158, ze zm.); art. 40 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 14 lu-tego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, ze zm.) w zw. z § 1 ust. 2 uchwały Krajowej Rady Notarialnej nr VII/48/2009 z dnia 18 września 2009 r. w sprawie programu aplikacji no-tarialnej, stanowiącej załącznik do Zarządzenia Nr 9/2009 Prezesa Krajowej Rady Notarialnej z dnia 20 października 2009 r.; art. 73 ustawy z dnia 14 lu-tego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia 29 grudnia 2012 r.; § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2169, ze zm.) w zw. z art. 72 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 marca 2009 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r.; art. 217 § 2 i art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks po-stępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 17 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 2 Konstytucji, 3) § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1449) z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji, OTK ZU B/2016 Ts 287/15 poz. 267 2 p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 18 sierpnia 2015 r. A.B. (dalej: skarżąca) zakwestionowa-ła zgodność § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w spra-wie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2169, ze zm.; dalej: rozporządzenie z 2005 r.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia 29 grudnia 2012 r., w zw. z art. 75 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158, ze zm.; dalej: Prawo o notariacie), w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 września 2005 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r., z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 92 ust. 1 Konstytucji. Ponadto skarżąca zarzuciła niezgodność art. 35 pkt 3 Prawa o notariacie; art. 40 § 1 pkt 9 Prawa o notariacie w zw. z § 1 ust. 2 uchwały Krajowej Rady Notarialnej nr VII/48/2009 z 18 września 2009 r. w sprawie programu aplikacji notarialnej, stanowiącej załącznik do Zarządzenia Nr 9/2009 Prezesa Krajowej Rady Notarialnej z 20 października 2009 r. (dalej: uchwała KRN z 18 września 2009 r.); art. 73 Prawa o notariacie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia 29 grudnia 2012 r.; § 2 pkt 3 rozporządze-nia z 2005 r. w zw. z art. 72 § 1 i 2 Prawa o notariacie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 marca 2009 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r.; a także art. 217 § 2 i art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.) z art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 17 ust. 1, art. 87 ust. 1 i art. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącej również § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1449; dalej: rozporządzenie z 2012 r.) narusza art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skargę konstytucyjną wniesiono na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca wy-stąpiła do Izby Notarialnej w W. z wnioskiem o wydanie jej zaświadczenia o odbyciu aplika-cji notarialnej. Rada Izby Notarialnej uchwałą z 4 lipca 2012 r. odmówiła wydania zaświad-czenia. W uzasadnieniu tej uchwały wyjaśniono, iż pierwszym etapem oceny przesłanek wy-dania żądanego w sprawie zaświadczenia było sprawdzenie, czy skarżąca została wpisana na listę aplikantów notarialnych oraz czy od daty rozpoczęcia przez nią aplikacji, z uwzględnie-niem art. 72 § 1 Prawa o notariacie w części normującej datę rozpoczęcia terminu aplikacji, upłynęły 2 lata i 6 miesięcy. Kolejnym etapem ich oceny jest zaś badanie spełnienia przewi-dzianych przepisami rozporządzenia z 2005 r. formalnych kryteriów oceny odbywania aplika-cji notarialnej, to jest: odbycia praktycznej nauki zawodu pod kierunkiem notariusza (§ 6); odbycia we wskazanym okresie aplikacji w wydziale ksiąg wieczystych i wydziale cywilnym sądu rejonowego, a także w sądzie gospodarczym prowadzącym Krajowy Rejestr Sądowy (§ 9) oraz uczestniczenia w zajęciach seminaryjnych (§ 9–11). W uzasadnieniu uchwały wskazano ponadto, że zaświadczenie nie jest jedynie potwierdzeniem faktów, iż skarżąca zo-stała wpisana na listę aplikantów notarialnych i pozostawała na niej przez okres 2 lat i 6 mie-sięcy, posiadała notariusza-patrona, odbyła praktyki sądowe oraz uczestniczyła w szkole-niach. Zaświadczenie to jest także potwierdzeniem pewnego stanu prawnego, tj. odbycia apli-kacji notarialnej, co uprawnia daną osobę do ubiegania się o wydanie zaświadczenia upraw-niającego do przystąpienia do egzaminu notarialnego. Zdaniem Rady Izby Notarialnej ocena, czy podjęta przez skarżącą próba zaznajomienia się z całokształtem materiału aplikacyjnego zakończyła się sukcesem, wiąże się z koniecznością zweryfikowania jej wiedzy za pomocą kolokwiów i sprawdzianów. Badając powyższą kwestię ustalono, że skarżąca nie uzyskała pozytywnej oceny z kolokwium. Skoro więc nie zaliczyła ona kolokwium, to zdaniem Rady OTK ZU B/2016 Ts 287/15 poz. 267 3 Izby Notarialnej nie zrealizowała programu aplikacji notarialnej, a w konsekwencji nie spełni-ła warunku uzyskania żądanego przez nią zaświadczenia. Skarżąca wniosła zażalenie na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. z 4 lipca 2012 r. Krajowa Rada Notarialna uchwałą nr VIII/122/2012 z 10 sierpnia 2012 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Organ podniósł, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia „odbycie apli-kacji”, ale pojęcie to w kontekście wykładni gramatycznej w powszechnym jego odbiorze, zwłaszcza środowiska prawniczego, zawiera w sobie obowiązek zdania przewidzianych pro-gramem aplikacji kolokwiów. Krajowa Rada Notarialna uznała, że w sytuacji gdy wyznaczo-no terminy kolokwiów, poinformowano o tym fakcie aplikantów, a ci przystąpili do tychże kolokwiów, ale ich nie zdali, bądź też w ogóle do nich nie przystąpili, to nie można uznać, że owi aplikanci odbyli aplikację. W takim wypadku należałoby raczej wydać zaświadczenie o braniu udziału w aplikacji, a nie o jej odbyciu. W skardze na powyższą uchwałę skarżąca wniosła o uchylenie obu uchwał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem ze stycznia 2013 r. oddalił skargę, uznając, że tylko wówczas gdy aplikant notarialny złożył z wynikiem pozytywnym dwa kolo-kwia, można uznać, iż opanował wiedzę z dziedzin prawa, z których prowadzone było szko-lenie. Zdaniem sądu odbycie aplikacji jest tożsame ze spełnieniem wszystkich warunków stawianych aplikantowi w trakcie aplikacji, w tym złożenia wszystkich kolokwiów z wyni-kiem pozytywnym. Skoro skarżąca nie złożyła z wynikiem pozytywnym jednego kolokwium, to oznacza to, że nie odbyła aplikacji notarialnej w rozumieniu art. 72 § 1 i 2 Prawa o notaria-cie, a więc nie mogła otrzymać zaświadczenia o jej odbyciu. Skarżąca zakwestionowała orzeczenie Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjne-mu w W. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z października 2014 r. oddalił skargę kasa-cyjną. W uzasadnieniu orzeczenia sąd II instancji podkreślił, że nie sposób twierdzić, iż apli-kacja polega na zaznajomieniu się z całokształtem pracy notariusza wyłącznie w drodze szko-lenia u notariusza i w sądach, bądź też że aplikacja obejmuje co prawda szkolenie teoretycz-ne, ale nie ma ono znaczenia dla „zaliczenia” aplikacji, a więc oceny, czy aplikant odbył apli-kację. Z przepisów prawnych dotyczących aplikacji notarialnej wynika również, że odbycie aplikacji notarialnej nie oznacza samego „bycia” na aplikacji, tj. obecności na zajęciach obję-tych programem przez wyznaczony ustawą okres 2 lat i 6 miesięcy. Aplikacja nie sprowadza się do wypełnienia obowiązków przez organizatora aplikacji, polegających na zapewnieniu aplikantowi możliwości zaznajomienia się z całokształtem pracy notariusza. Skarżąca zarzuciła, że § 13 rozporządzenia z 2005 r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia 29 grudnia 2012 r., w zw. z art. 75 Prawa o notariacie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 września 2005 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r., w za-kresie, w jakim zezwalają organom samorządu zawodowego na przeprowadzanie w ramach aplikacji notarialnej kolokwiów i sprawdzianów, z których uzyskanie ocen negatywnych uniemożliwia otrzymanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej stanowią niepropor-cjonalną ingerencję w wolność wyboru i wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz naruszają zasady wydawania rozporządzeń (art. 92 ust. 1 Konstytu-cji). Ponadto skarżąca zarzuciła niezgodność art. 35 pkt 3 Prawa o notariacie; art. 40 § 1 pkt 9 Prawa o notariacie w zw. z § 1 ust. 2 uchwały KRN z 18 września 2009 r., a także art. 73 Prawa o notariacie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia 29 grudnia 2012 r.; § 2 pkt 3 rozporządzenia z 2005 r. w zw. z art. 72 § 1 i 2 Prawa o notaria-cie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 marca 2009 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r., jak również art. 217 § 2 i art. 219 k.p.a. w zakresie, w jakim przepisy te uzależniają możliwość uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej od zdania kolokwiów i sprawdzia- OTK ZU B/2016 Ts 287/15 poz. 267 4 nów, których zasadnicze elementy regulowane są dowolnie aktami prawa wewnętrznego sa-morządu zawodowego, i w efekcie dopuszczają dowolność w ograniczaniu konstytucyjnej wolności wyboru i wykonywania zawodu z art. 65 ust. 1 Konstytucji (wolność wyboru i wy-konywania zawodu) w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zasada proporcjonalności), art. 17 ust. 1 Konstytucji (piecza wykonywana przez samorządy zawodowe nad należytym wykony-waniem tych zawodów), art. 87 ust. 1 Konstytucji (katalog źródeł prawa powszechnie obo-wiązującego) i art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego). Natomiast zdaniem skarżącej § 3 rozporządzenia z 2012 r. w zakresie, w jakim pomija szkolenie w ramach aplikacji notarialnej, które zakończyło się przed dniem 29 grudnia 2012 r., narusza art. 65 ust. 1 Konstytucji (wolność wyboru i wykonywania zawodu) w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zasada proporcjonalności), art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada rów-ności). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępo-waniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wnie-siona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konsty-tucyjnej jest wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia o prawach skarżącego. Wskazany przedmiot skargi konstytucyjnej determinuje wymogi formalne, których spełnienie jest konieczne dla stwierdzenia jej dopusz-czalności. Zgodnie z zaskarżonym § 1 ust. 2 uchwały KRN z 18 września 2009 r., aplikacja nota-rialna trwa 2 lata i 6 miesięcy, rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku i polega na zaznajo-mieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. Aplikant odbywa aplikację u notariusza oraz w wydziałach sądu rejonowego: cywilnym, ksiąg wieczystych i w sądzie gospodarczym prowadzącym Krajowy Rejestr Sądowy. Łączny okres trwania aplikacji w sądzie rejonowym wynosi 6 miesięcy. Aplikanci zdobywają wykształcenie uczestnicząc w organizowanym dla nich szkoleniu. Wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych niniejszym programem uprawnia go do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. W myśl zakwestionowanego art. 35 pkt 3 Prawa o notariacie do zakresu działania rady izby notarialnej należy organizowanie szkolenia aplikantów notarialnych. Zgodnie z zaskarżonym art. 40 § 1 pkt 9 Prawa o notariacie do zakresu działania Kra-jowej Rady Notarialnej należy w szczególności ustalanie programu aplikacji notarialnej oraz nadzór nad szkoleniem aplikantów. Natomiast zakwestionowany art. 72 § 1 Prawa o notariacie, w brzmieniu obowiązują-cym od dnia 25 marca 2009 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r., przewidywał, że aplikacja notarial-na rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku, trwa 2 lata i 6 miesięcy i polega na zaznajomieniu się aplikanta z całokształtem pracy notariusza. W ramach szkolenia aplikant jest obowiązany do zaznajomienia się z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczy-stoksięgowych. OTK ZU B/2016 Ts 287/15 poz. 267 5 Stosownie zaś do art. 72 § 2 Prawa o notariacie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 25 marca 2009 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r., aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplika-cji notarialnej. Z kolei zaskarżony art. 73 Prawa o notariacie stanowi, że aplikację notarialną organi-zuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną. Stosownie do art. 75 Prawa o notariacie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 września 2005 r. do dnia 23 sierpnia 2013 r. Minister Sprawiedliwości, po uzgodnieniu z Krajową Radą Notarialną, określi, w drodze rozporządzenia, organizację aplikacji notarial-nej. Zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia z 2005 r. aplikant jest obowiązany stale podnosić poziom swojej wiedzy zawodowej. Natomiast § 13 rozporządzenia z 2005 r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 grudnia 2005 r. do dnia 29 grudnia 2012 r., przewidywał, że rada izby notarialnej może dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. W myśl § 3 rozporządzenia z 2012 r. rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia. Zakwestionowany art. 217 § 2 k.p.a. stanowi, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1); osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Stosownie do art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W pierwszej kolejności Trybunał Konstytucyjny zbadał, czy orzeczenie wskazane przez skarżącą jako ostateczne w rozumieniu art. 47 ustawy o TK – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2014 r. – zostało oparte na zakwestionowanych przepi-sach. Niewątpliwie podstawą wskazanego rozstrzygnięcia nie był art. 35 pkt 3 Prawa o nota-riacie, określający kompetencje rady izby notarialnej w zakresie szkolenia aplikantów nota-rialnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie oparł go również na § 3 rozporządzenia z 2012 r., określającym datę jego wejścia w życie, do skarżącej bowiem miały zastosowanie przepisy poprzedniego aktu wykonawczego – rozporządzenia z 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieusprawiedliwione zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 40 § 1 pkt 9 w zw. z art. 75 oraz art. 72 § 1 i 2 w zw. z art. 73, a także art. 74 § 2 Prawa o notariacie i to przesądziło o oddaleniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu swojego orzeczenia sąd II instancji powołał się też na § 2 pkt 3 i § 13 rozporządzenia z 2005 r. oraz art. 217 § 2 i art. 219 k.p.a., jak rów-nież na § 1 ust. 2 uchwały KRN z 18 września 2009 r. Wobec niespełnienia przesłanki formalnej wynikającej z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, polegającej na konieczności uzyskania ostatecznego orzeczenia wydanego na podsta-wie zaskarżonego przepisu, Trybunał odmówił nadania dalszego biegu niniejszej skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym art. 35 pkt 3 Prawa o notariacie, a także § 3 rozporzą-dzenia z 2012 r. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza, że powołane przez skarżącą art. 17 ust. 1 Konstytucji (dotyczący pieczy wykonywanej przez samorządy zawodowe nad należy-tym wykonywaniem tych zawodów) i art. 87 ust. 1 Konstytucji (zawierający katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego) nie mogą stanowić wzorców kontroli w postępowaniu OTK ZU B/2016 Ts 287/15 poz. 267 6 inicjowanym skargą konstytucyjną. Przepisy te nie statuują bowiem żadnych praw ani wolno-ści jednostki, innymi słowy, nie są źródłem praw podmiotowych. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej (s. 12) skarżąca wyjaśnia, że kwestionuje w istocie możliwość organizowania kolokwiów i sprawdzianów o „skutku eliminującym”, polegającym na tym, że aplikant, który – tak jak skarżąca – nie zaliczy kolokwium ani kolo-kwium poprawkowego, nie będzie mógł uzyskać zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarial-nej, a w konsekwencji nie będzie mógł przystąpić do egzaminu zawodowego. Zdaniem skar-żącej dopuszczalne są jedynie kolokwia i sprawdziany o charakterze weryfikującym, czyli „bez wyciągania w stosunku do uczestników szkolenia sankcji wykluczających”. Tak sformułowany zasadniczy zarzut skargi konstytucyjnej jest oczywiście bezzasad-ny, ponieważ nie ma związku z treścią zaskarżonych regulacji. Z zakwestionowanych przepi-sów nie wynika, jakie kolokwia i sprawdziany oraz o jakim skutku mogą być przeprowadzane przez rady izb notarialnych lub Krajową Izbę Notarialną ani czy wynik kolokwium warunkuje wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Ponadto Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarga dotyczy w istocie stosowania prawa w konkretnej sprawie: w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącą, która nie przystąpiła do kolokwium na II roku aplikacji w pierw-szym możliwym terminie, a z kolokwium na II roku aplikacji w drugim terminie (tzw. po-prawkowym) otrzymała ocenę negatywną i nie miała już szansy jej poprawy. Tymczasem stosowanie prawa, choćby nawet błędne, nie podlega ocenie w postępowaniu przed Trybuna-łem Konstytucyjnym, który jest „sądem prawa”, a nie „sądem faktów”. Z wyżej przedstawionych powodów na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o TK Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.