Ts 288/22

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2024-06-20

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie dyrektora zakładu karnego regulujące porządek wewnętrzny jednostki penitencjarnej (w tym zakresie, w jakim określa dopuszczalne przedmioty w celi) stanowi akt normatywny podlegający kontroli w skardze konstytucyjnej?
Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny uznał, że zarządzenie dyrektora zakładu karnego regulujące porządek wewnętrzny jednostki penitencjarnej nie ma samodzielnego charakteru normatywnego. Zgodnie z materialną koncepcją aktu normatywnego, akt ten musi ustanawiać normy prawne o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Zarządzenia zakładowe, będące aktami wykonawczymi lub organizacyjnymi, nie podlegają bezpośredniej kontroli w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w trybie skargi konstytucyjnej, chyba że powiązane są z normami wyższego rzędu, których dopełnienie stanowią.
Stan faktyczny
Skarżący, odbywający karę pozbawienia wolności, zaskarżył zarządzenie Dyrektora Zakładu Karnego w R., które uniemożliwiało mu posiadanie w celi czajnika elektrycznego o mocy 500 W, dopuszczając jedynie grzałkę o mocy do 300 W. Skarżący twierdził, że ograniczenie to narusza jego prawo do własności oraz zakaz dyskryminacji, wskazując, że w innych zakładach karnych posiadał taki sprzęt. Sprawa przed Trybunałem dotarła po odrzuceniu skargi przez Sąd Okręgowy i usunięciu braków formalnych skargi konstytucyjnej.
Rozstrzygnięcie
odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 lutego 2026 r. Pozycja 18 POSTANOWIENIE z dnia 20 czerwca 2024 r. Sygn. akt Ts 288/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.S. o zbadanie zgodności: § 9 ust. 5 pkt 11 zarządzenia nr 87/2021 Dyrektora Zakładu Karnego w R. w zakresie, w jakim „uniemożliwił skarżącemu (…) posiadani[e] w Zakładzie Karnym w R. czajnika elektrycznego (o mocy 500 W), a jedynie umożliwił skazanemu posiadanie grzałki elektrycznej z uziemieniem o mocy maksymalnej do 300 W”, z art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w związku z art. 110a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 127, ze zm.), p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 grudnia 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją z 2 czerwca 2022 r. Dyrektor Zakładu Karnego w R. odmówił udzielenia skarżącemu, odbywającemu karę pozbawienia wolności, zgody na wydanie i użytkowanie w celi mieszkalnej czajnika elektrycznego. Po rozpoznaniu skargi skarżącego na powyższą decyzję Sąd Okręgowy w R. postanowieniem z 20 września 2022 r. (sygn. akt […]) utrzymał ją w mocy. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 7 lutego 2023 r. (doręczonym 17 lutego 2023 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) udokumentowanie dat: a) złożenia przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi konstytucyjnej, b) doręczenia adwokat K.P. rozstrzygnięcia Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu jej pełnomocnikiem dla skarżącego; 2) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia; 3) doręczenie odpisów lub kopii poświa- OTK ZU B/2026 Ts 288/22 poz. 18 2 dczonych za zgodność z oryginałem: a) decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w R. z 2 czerwca 2022 r. poprzedzającej wydanie postanowienia Sądu Okręgowego w R. z 20 września 2022 r. (wraz z czterema kopiami), b) orzeczenia sądu o ustanowieniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej (wraz z czterema kopiami), c) załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną; 4) trzech odpisów skargi konstytu-cyjnej wraz z załącznikami. Do wezwania skarżący odniósł się w piśmie z 24 lutego 2023 r. (data nadania). Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 2023 r. (dorę-czonym 4 października 2023 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) podanie adresu zamieszkania skarżącego; 2) wskazanie, w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zaskarżony przepis narusza jego konstytucyjne prawa lub wolności wynikające z art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1 Kon-stytucji, a także uzasadnienie zarzutu niezgodności tego przepisu z wymienionymi zasadami Konstytucji; 3) wyjaśnienie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Do wezwania skarżący odniósł się w piśmie z 11 października 2023 r. (data nadania). Skarżący twierdzi, że pozbawiając go możliwości posiadania w celi mieszkalnej w Zakładzie Karnym w R. czajnika elektrycznego o mocy 500 W naruszono jego prawo do własności. Mając na uwadze, że podczas pobytu w innej jednostce penitencjarnej wydano mu do celi taki czajnik, odmowę Dyrektora Zakładu Karnego w R. postrzega jako naruszenie za-kazu dyskryminacji, o którym mowa w art. 32 Konstytucji. Skarżący wskazuje, że zakwe-stionowany przepis, wykluczający możliwość posiadania w celi czajnika elektrycznego o mocy 500 W, nie jest zawarty w akcie rangi ustawowej, a ograniczenie, które statuuje, nie jest konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Weryfikacja ich spełnienia następuje na etapie wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK). Jak wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji, przedmiotem oceny w postępowaniu wszczętym na skutek wniesienia skargi konstytucyjnej może być zgodność z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyj-muje się tzw. materialną koncepcję aktu normatywnego, zgodnie z którą „akt normatywny jest aktem ustanawiającym normy prawne o charakterze generalnym (a więc skierowane do pewnej klasy adresatów wyróżnionych z uwagi na jakąś ich wspólną cechę) i abstrakcyjnym (to znaczy ustanawiającym pewne wzory zachowań)” – postanowienie TK z 6 grudnia 1994 r., sygn. U 5/94, OTK 1994 r., poz. 41. Znaczenie rozstrzygające dla możliwości uznania aktu prawotwórczego za akt normatywny ma przy tym charakter norm zawartych w danym akcie. 2. Trybunał stwierdza, że zawierające kwestionowany § 9 ust. 5 pkt 11 zarządzenie nr 87/2021 Dyrektora Zakładu Karnego w R. jest zarządzeniem zakładowym, regulującym porządek wewnętrzny zakładu karnego. Nie ma ono samodzielnego charakteru normatywnego OTK ZU B/2026 Ts 288/22 poz. 18 3 i tym samym nie podlega – bez powiązania z normami wyższego rzędu, których dopełnienie stanowi – kontroli w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Powołane przepisy

art. 31 ust. 3 Konstytucji RPart. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RPart. 64 ust. 1 Konstytucji RPart. 110a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło