Ts 295/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 kwietnia 2016 r. Pozycja 311 POSTANOWIENIE z dnia 7 kwietnia 2016 r. Sygn. akt Ts 295/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz – przewodnicząca Stanisław Rymar – sprawozdawca Andrzej Wróbel, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 9 grudnia 2015 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 sierpnia 2015 r. (data nadania) J.S. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025, ze zm.; dalej: uksc), art. 130 § 11 i art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2014.101, ze zm.; dalej: kpc) są niezgodne z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej na-stępnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U.1993.61.284, ze zm.; dalej: Konwencja) oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Poli-tycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U.1977.38.167; dalej: MPPOiP). Skarżący zarzucił, że art. 112 ust. 3 uksc, w zakresie, w jakim wyklucza zastosowanie art. 112 ust. 2 uksc i przewiduje, że termin do opłacenia pism biegnie od doręczenia stronie postanowienia oddalającego zażalenie na rozstrzygnięcie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, narusza art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości), art. 32 ust. 2 Konstytucji (zasada niedyskryminacji), art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu) oraz art. 78 Konstytucji (prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji), a ponadto jest sprzeczny z art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 14 ust. 1 MPPOiP. Skarżący sformułował także zarzut niezgodności art. 130 § 11 kpc w zakresie, w jakim dotyczy pisma osoby zamieszkałej za granicą, która ma przed-stawiciela w kraju, z art. 2 Konstytucji (zasada demokratycznego państwa prawnego), art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości), art. 32 ust. 2 Konstytucji (zasada niedyskryminacji), art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu) oraz art. 78 Konstytucji (prawo do zaskarżenia OTK ZU B/2016 Ts 295/15 poz. 311 2 orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji), a ponadto jego sprzeczności z art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 14 ust. 1 MPPOiP. Ponadto, zdaniem skarżącego, art. 370 kpc w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie apelacji nieopłaconej, narusza art. 2 Konstytucji (zasada de-mokratycznego państwa prawnego), art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości), art. 32 ust. 2 Konstytucji (zasada niedyskryminacji), art. 45 ust. 1 Konstytucji (prawo do sądu) oraz art. 78 Konstytucji (prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji), a po-nadto jest sprzeczny z art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 14 ust. 1 MPPOiP. Postanowieniem z 9 grudnia 2015 r. (doręczonym pełnomocnikowi 14 grudnia 2015 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Stwier-dził, że wydanie orzeczenia jest niedopuszczalne. Zakwestionowany w skardze art. 130 § 11 kpc nie był bowiem podstawą postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z kwietnia 2015 r., tj. orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne. W odniesieniu do art. 2 i art. 32 Konstytucji skarżący nie wskazał naruszonych praw podmiotowych, a powołane również jako podstawa skargi umowy międzynarodowe, w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji, nie mogą być wzorcami kontroli zakwestionowanych w skardze przepisów. Ponadto Trybunał stwierdził, że zarzuty niezgodności art. 112 ust. 3 uksc i art. 370 kpc z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji cechuje oczywista bezzasadność. W tym zakresie Trybunał wskazał, że w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę do Trybunału, skarżący skorzystał z prawa do sądu i prawa do za-skarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. W zażaleniu z 21 grudnia 2015 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postano-wienie Trybunału z 9 grudnia 2015 r. „w całości”. Zarzucił Trybunałowi to, że naruszył art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.) ponieważ przyjął, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Zdaniem skarżącego Trybunał w rzeczywistości dokonał merytorycznej oceny skargi, co jest niedopuszczalne na etapie wstępnej kontroli. Skarżący podkreślił przy tym, że „stawianie wyższych wymagań stronie reprezentowanej przez profesjonalistę wbrew stanowisku Trybu-nału nie spełnia standardów konstytucyjnych”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w związku z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa o TK z 1997 r. Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywana skarga konstytu-cyjna została wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli, a zatem i do rozpoznania zażalenia zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r. W myśl art. 36 ust. 4 w związku z art. 49 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysłu-guje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpa-truje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6-7 i w związku z art. 49 ustawy o TK z 1997 r.). Bada przede wszystkim, czy w zaskar-żonym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje w szcze-gólności te zarzuty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżo-nego rozstrzygnięcia. OTK ZU B/2016 Ts 295/15 poz. 311 3 Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformu-łowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej. W złożonym środku odwoławczym skarżący nie uwzględnił przede wszystkim tego, że odmowa nadania skardze dalszego biegu z powodu jej oczywistej bezzasadności dotyczy tylko zarzutów niezgodności art. 112 ust. 3 uksc i art. 370 kpc z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konsty-tucji. W pozostałym zakresie Trybunał – z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu – stwierdził, że wydanie orzeczenia jest niedopuszczalne. Skarżący nie odniósł się do tej podstawy odmo-wy. Nie wziął pod uwagę także tego, że stanowisko Trybunału o dopuszczalności stosowania surowszego rygoru w odniesieniu do pism procesowych, obarczonych brakami formalnymi, wnoszonych przez pełnomocników procesowych będących profesjonalistami jest wynikiem dotychczasowej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego. Należy zatem przypomnieć, że w wyroku z 17 listopada 2008 r. Trybunał podkreślił m.in.: „Nie można (…) mówić o nadmiernym rygoryzmie, jeżeli strona postępowania zastąpiona jest w postępowaniu przed sądem powszechnym przez adwokata, radcę prawnego czy rzecznika patentowego. Z samej bowiem istoty zastępstwa procesowego wypełnianego przez profesjonalnego pełnomocnika wynika uprawnione założenie, że pełnomocnik ten będzie działał fachowo, zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą oraz należytą starannością” (SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 54 oraz powołane tam orzeczenia). W związku z tym sformułowany w zażaleniu zarzut, zgodnie z którym „stawianie wyższych wymagań stronie reprezentowanej przez profesjonalistę (…) nie spełnia standardów konstytucyjnych”, w rzeczywistości skierowany jest przeciwko ostatecznym i powszechnie obowiązujących orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego. W postanowieniu z 9 grudnia 2015 r. Trybunał zasadnie zatem przyjął, że zarzuty nie-zgodności art. 112 ust. 3 uksc i art. 370 kpc z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji cechuje oczy-wista bezzasadność i dlatego – na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o TK z 1997 r. – prawidłowo odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, więc Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK z 1997 r. – postanowił jak w sentencji.