Ts 32/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 lutego 2021 r. Pozycja 10 POSTANOWIENIE z dnia 16 października 2020 r. Sygn. akt Ts 37/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] Sp. z o.o. z siedzibą w P. w sprawie zgodności: § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1141) z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 lutego 2020 r. (data nadania) […] Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełno-mocnika ustanowionego z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 25 marca 2019 r. K.S., działając w imieniu skarżącej zwrócił się do Sądu Okręgowego w O. z wnioskiem o udostępnienie akt sprawy o separację, prowadzonej w tym Sądzie pod sygn. akt […]. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że uprawnienie do zapoznania się z aktami wywodzi z faktu, iż skarżąca jest wierzycielem jednej ze stron postępowania. Pismem z 26 kwietnia 2019 r. Prezes Sądu Okręgowego w O. odmówił udostępnienia skarżącej akt tej sprawy. Na powyższe pismo skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyj-nego w O., którą Sąd odrzucił postanowieniem z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt […]) wskazując, że skarga nie dotyczy sprawy objętej właściwością sądów administracyjnych. Postanowieniem z 14 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) oddalił skargę kasacyjną skarżącej na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu przytoczył m.in. § 103 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2316; dalej: rozporzą-dzenie z 2015 r.), zgodnie z którym „udostępnienie akt i zawartych w nich dokumentów w celu przejrzenia lub samodzielnego utrwalenia ich obrazu, a także wydanie przedmiotów lub dokumentów złożonych w sprawie albo wydanie dokumentów na podstawie akt stronie lub OTK ZU B/2021 Ts 37/20 poz. 10 2 uczestnikowi postępowania nieprocesowego może nastąpić po wykazaniu przez nich tożsamo-ści, a co do innych osób – po wykazaniu ponadto istnienia uprawnienia wynikającego z prze-pisów prawa”. NSA stwierdził, że przewodniczący wydziału decydując, czy dana osoba wy-kazała w dostateczny sposób istnienie uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, wydaje zarządzenie w trybie postępowania regulowanego przez przepisy procedury cywilnej, a sąd administracyjny nie może być uznany za właściwy do kontrolowania prawidłowości stosowa-nia przez sąd powszechny przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. ‒ Kodeks postępowa-nia cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), jak i rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. ‒ Prawo o ustroju sądów powszechnych (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 365, ze zm.). Jak wskazała skarżąca, zakwestionowany przepis został uznany w jej sprawie za prze-szkodę w dostępie do sądu administracyjnego, co skutkowało naruszeniem prawa do sprawie-dliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależ-ny, bezstronny i niezawisły sąd. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 29 kwietnia 2020 r. skarżąca zo-stała wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie jednego jej odpisu z załącznikami; 2) wskazanie ostatecznego orzeczenia o wolnościach lub prawach skarżącej określonych w art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, które zostało wydane na podstawie zaskarżo-nego § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regu-lamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1141; dalej: rozporządzenie z 2019 r.); 3) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej orzeczenia wymienionego w pkt 2; 4) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącej, wynikające z przywołanych we wniesionej skardze przepisów Konstytucji, zostały naruszone przez zaskarżony przepis oraz dokładne określenie sposobu ich naruszenia; 5) uzasadnienie zarzutów niekonstytucyjno-ści kwestionowanego przepisu z powołaniem argumentów na ich poparcie. W piśmie z 15 maja 2020 r. (data nadania) skarżąca ustosunkowała się do powyższego wezwania wyjaśniając, że wnosi o uznanie za niekonstytucyjny § 129 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r., który jest tożsamy treściowo z § 103 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r., obowiązujące-go w dacie wydania w jej sprawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z 18 lipca 2019 r. (sygn. akt jw.). Zaskarżony przepis narusza, jej zdaniem, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Podała, że „z powołaniem się na zaskarżony przepis sąd administracyjny «zamknął», jak to określa postanowienie art. 77 ust. 2 Konstytu-cji, skarżącej drogę do ochrony swojej wierzytelności”. Orzeczeniem, z którym skarżąca łączy naruszenie jej konstytucyjnych praw jest postanowienie NSA z 14 listopada 2019 r., sygn. akt […]. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Wstępne rozpoznanie skargi służy wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postano-wienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań i usunięcie braków, które zawiera, nie jest możliwe, bądź braki nie zostały usunięte w terminie lub skarga konstytucyjna jest oczywiście bezzasadna. Jak wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna jest szczególnym środ-kiem indywidualnej ochrony praw i wolności naruszonych w wyniku oparcia ostatecznego orzeczenia na przepisie niezgodnym z Konstytucją. Art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK nakłada na skarżącego obowiązek: określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu nor- OTK ZU B/2021 Ts 37/20 poz. 10 3 matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o konstytucyjnych prawach (lub wolnościach albo obowiązkach) skarżącego (pkt 1), wskaza-nia, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób zostały naruszone (pkt 2), a także – uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną przez skarżącego konstytucyjną wolnością lub prawem. Przepis (akt normatywny) kwestiono-wany za pomocą skargi konstytucyjnej wskazywać powinien zatem złożoną kwalifikację. Po pierwsze ma być podstawą prawną orzeczenia w sprawie indywidualnej, które prowadzi do naruszenia gwarantowanych konstytucyjnie praw skarżącego, po drugie – ma być niezgodny z unormowaniami konstytucyjnymi, wyrażającymi naruszone prawa skarżącego. 2. Powodem odmowy nadania biegu niniejszej skardze konstytucyjnej jest stwierdze-nie, że skarżąca, choć określiła kwestionowany przepis oraz wskazała ostateczne orzeczenie w jej indywidualnej sprawie, to jednak nie wykazała, że między zakwestionowaną regulacją, ostatecznym rozstrzygnięciem oraz opisanym przez nią naruszenie praw konstytucyjnych, zachodzi wyżej opisany związek. Unormowanie wyrażone w § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1141; dalej: rozporządzenie z 2019 r.; tożsamą treść wyrażał wcześniej § 103 ust. 1 roz-porządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23 grudnia 2015 r. _ Regulamin urzędowania sądów powszechnych, Dz. U. poz. 2316; dalej: rozporządzenie z 2015 r.) zostało wprawdzie przywo-łane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2019 r. (sygn. akt […]; dalej: NSA), lecz nie determinuje ono treści tego rozstrzygnięcia oraz nie pozostaje w merytorycznym związku ze sformułowanym przez skarżącego zarzutem uniemożliwienia dostępu do sądu administracyjnego. Art. § 129 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r. reguluje bo-wiem warunki i zasady udostępnianiami akt i zawartych w nim dokumentów, nie rozstrzyga natomiast o braku właściwości sądu administracyjnego do kontrolowani zarządzeń wydanych w trybie postępowania regulowanego przez przepisy procedury cywilnej. NSA w przywoła-nym wcześniej postanowieniu kategorycznie stwierdził, że sąd administracyjny nie jest wła-ściwy do kontrolowania prawidłowości stosowania przez sąd powszechny przepisów rozpo-rządzeń wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 365, ze zm.). Z tego względu Trybunał stwierdza, że kwestionowana norma (wysłowiona w § 129 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r., a wcześniej w § 103 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r., obowią-zującego w czasie rozpoznawania wniosku skarżącej o udostępnienie akt) nie została w spra-wie skarżącej zastosowana w sposób prowadzący do wydania orzeczenia naruszającego wska-zane w skardze prawa i wolności. Takie zaś jej zastosowanie jest podstawowym, w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, warunkiem dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Mając to na uwadze Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – odmówił nadania skardze dalszego biegu. 3. Niezależnie od powyższej okoliczności, samoistnie przesądzającej o niedopuszczal-ności merytorycznego zbadania analizowanej skargi konstytucyjnej, Trybunał wyjaśnił dodat-kowo, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż po upływie trzech miesięcy od daty doręcze-nia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia, nie jest dopuszczalne rozszerzenie skargi o no-wy wzorzec (zob. np. postanowienie TK z 20 lutego 2008 r., SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22). Z tych powodów wskazanie nowego wzorca kontroli (art. 77 Konstytucji) dopiero w piśmie usuwającym braki formalne skargi należało uznać za bezskuteczne. OTK ZU B/2021 Ts 37/20 poz. 10 4 Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.