Ts 35/18

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 7 kwietnia 2021 r. Pozycja 61 POSTANOWIENIE z dnia 31 października 2018 r. Sygn. akt Ts 35/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej H.P. w sprawie zgodności: art. 199 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) w związku z art. 78 ust. 2-4 oraz art. 79-80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 lutego 2018 r. (data nadania) pełnomocnik radca prawny, w imieniu H.P. (dalej: skarżąca), zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 199 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm., dalej: k.p.c.) w związku z art. 78 ust. 2-4 oraz art. 79-80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121, ze zm.; dalej: u.g.n.). Skarżąca zarzuciła w skardze, że zakwestio-nowany przepis jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została sformułowana przez skarżącą w związku z następującą sprawą. Postanowieniem z 30 lipca 2017 r. Sąd Rejonowy w W. odrzucił pozew H.P., uznając, że pozew w sprawie o aktualizację wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczyste-go może zostać złożony jedynie w ramach procedury wskazanej w art. 78-80 u.g.n. Postanowieniem z 15 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił zażalenie H.P. na postanowienie o odrzuceniu pozwu. Skarżąca, uzasadniając zasadność skargi, wskazała na naruszenie prawa do rozpatrze-nia sprawy przez sąd przez skomplikowaną, administracyjno-cywilną procedurę kwestiono-wania opłaty rocznej. Zdaniem skarżącej procedura ta została „ukształtowana w przepisach u.g.n. w sposób, który ogranicza dostęp użytkownika wieczystego do sądu”. Ponadto w zarzu- OTK ZU B/2021 Ts 35/18 poz. 61 2 tach alternatywnie wskazała również na „niekonstytucyjną interpretację” zaskarżonego prze-pisu. W zarządzeniu z 9 kwietnia 2018 r. (doręczonym skarżącej 13 kwietnia 2018 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, tj. do: podania nr PESEL, wskazania, które prawa lub wolności skarżącej wyrażone w Kon-stytucji i w jaki sposób zostały naruszone oraz uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestio-nowanego przepisu ustawy ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącej. W piśmie procesowym złożonym 20 kwietnia 2018 r. skarżąca odniosła się do zarzą-dzenia, wskazując nr PESEL. Pismo zostało złożone bez czterech odpisów, jedynie zostały załączone niepodpisane wydruki komputerowe pisma. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącej określonych w Konsty-tucji. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia przesłan-ki, o których mowa w przywołanym przepisie Konstytucji oraz wymagania wskazane w art. 44, art. 53 i art. 77 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa-nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), a także, czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia tych warunków. 2. Trybunał stwierdza, że skarga nie zawiera wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącej i w jaki sposób – jej zdaniem –zastało naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK). 3. Skarżąca kwestionuje zgodność z konstytucyjną zasadą prawa do sądu art. 199 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postepowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm., dalej: k.p.c.), który stanowi, że sąd odrzuci pozew, jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna. Zgodność tego przepisu została zakwestionowana z ww. zasadą konstytu-cyjną, w związku z przepisami dotyczącymi procedury administracyjnej w sprawie aktualiza-cji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, tj. art. 78 ust. 2- 4 oraz art. 79-80 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121, ze zm.; dalej: u.g.n.). 4. W ocenie Trybunału nie można uznać, iż wskazane prawo do sądu skarżącej, gwa-rantowane mocą Konstytucji, zostało naruszone; można by bowiem mówić jedynie o poten-cjalnym, a nie aktualnym naruszeniu przysługującego skarżącej prawa do sądu. Należy wyraźnie podkreślić, że skarżącej przysługiwała i wciąż przysługuje możliwość złożenia wniosku do właściwego organu w celu aktualizacji opłaty rocznej użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej na podstawie przepisów u.g.n., z której to możliwości skarżąca po-stanowiła w sposób świadomy nie korzystać. Zgodnie z art. 77 ust. 3 u.g.n. „Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomo-ści gruntowej, (…)”. Następnie zgodnie z art. 78 ust. 1 u.g.n. „Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, (…)”, a art. 4 pkt 9 u.g.n. definiuje pojęcie właściwego organu – „należy przez to rozumieć starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wyko-nawczy gminy, powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących od-powiednio własność gminy, powiatu i województwa”. OTK ZU B/2021 Ts 35/18 poz. 61 3 Skarżąca nie skorzystała z możliwości ponownego wniesienia wniosku w celu aktuali-zacji opłaty, składając pozew cywilny w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytu-łu użytkowania wieczystego, pomijając procedurę administracyjną przed samorządowym ko-legium odwoławczym. Trybunał podkreślał wielokrotnie, że konstytucyjna zasada prawa do sądu nie ma bezwzględnego i absolutnego charakteru, a gwarancje konstytucyjne związane z tym prawem nie mogą być w konsekwencji traktowane jako nakaz urzeczywistnienia, w każdym trybie i w każdym rodzaju procedury, tego samego zestawu instrumentów procesowych, jednolicie określających pozycję stron postępowania i zakres przysługujących im środków procesowych (wyrok TK z 23 października 2006 r., sygn. SK 42/04, nr OTK ZU 10/A/2006, poz. 157). W świetle opisanych okoliczności Trybunał Konstytucyjny nie może uznać, że w chwili wniesienia skargi konstytucyjnej zostały spełnione wszystkie przesłanki dopuszczal-ności skargi konstytucyjnej, wynikające z treści art. 79 ust. 1 Konstytucji. Wskazanie konkretnego i aktualnego, a nie jedynie potencjalnego, naruszenia praw lub wolności konstytucyjnych przysługujących skarżącej jest warunkiem merytorycznego rozpo-znania skargi konstytucyjnej, niezależnie od procesowych wymagań sformułowania w skar-dze zarzutu niezgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, który do tego naruszenia doprowadził (art. 79 ust.1 Konstytucji). Owo konkretne naruszenie praw lub wol-ności konstytucyjnych uzasadnia dopiero interes prawny skarżącej w żądaniu zbadania przez Trybunał konstytucyjności określonej ustawy lub innego aktu normatywnego. O naruszeniu praw lub wolności można mówić wówczas, gdy organ władzy publicznej, przez wydanie konkretnego orzeczenia w sposób nieusprawiedliwiony, wkroczył w sferę przysługujących temu podmiotowi praw lub wolności konstytucyjnych albo prawom tym lub wolnościom odmówił ochrony bądź też ich urzeczywistnienia. Do naruszenia w przedstawionym rozumie-niu nie dochodzi natomiast wtedy, gdy niemożność realizacji praw czy wolności wynika z zaniechań samej skarżącej – dobrowolnej rezygnacji z dochodzenia aktualizacji opłaty na drodze administracyjnej po dokonanym zwrocie pozwu (zob. postanowienie TK z 14 wrze-śnia 2009 r., sygn. SK 51/08, nr OTK ZU 8/A/2009, poz. 127). Trybunał stwierdza, że skarżąca nie wskazała naruszenia prawa podmiotowego, zatem badana skarga nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK , co stanowi podstawę do odmowy nada-nia skardze konstytucyjnej biegu. 5. W skardze konstytucyjnej został sformułowany ponadto alternatywny zarzut co do niekonstytucyjnej interpretacji zaskarżonego przepisu. Argumentacja skarżącej zasadniczo zmierza do wykazania, że „prawo skarżącej do sądu zostało naruszone przez niekonstytucyjną interpretację” przedstawionych przepisów. Skarżąca stwierdza wprost, że „z uwagi na niejed-noznaczne przepisy u.g.n. (…) sprawa powinna była zostać dopuszczona do rozpoznania” na drodze sądowej. Trybunał Konstytucyjny, jako sąd prawa, nie jest władny kontrolować aktów stosowa-nia prawa, nawet jeżeli in concreto prowadziłyby one do niekonstytucyjnych skutków. Tym-czasem tak sformułowany zarzut nie może być rozpoznany przez Trybunał Konstytucyjny (zob. postanowienia TK z: 28 lutego 2012 r., sygn. SK 27/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 20; 13 października 2008 r., sygn. SK 20/08, OTK ZU nr 8/A/2008, poz. 146; a także wyrok TK z 1 lipca 2008 r., sygn. SK 40/07, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 101). Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżąca kwestionuje w istocie nie treść art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 78 ust. 2-4 oraz art. 79-80 u.g.n., lecz sposób ich zastosowania w indywidualnej sprawie, co również sta-nowi podstawę do odmowy nadania skardze biegu. OTK ZU B/2021 Ts 35/18 poz. 61 4 6. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK w związku z art. 79 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1-2 u.o.t.p. TK, Trybunał postanowił odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.