Ts 351/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 marca 2016 r. Pozycja 258 POSTANOWIENIE z dnia 16 marca 2016 r. Sygn. akt Ts 351/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Wróbel – przewodniczący i sprawozdawca Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz Stanisław Biernat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D. i K.P. oraz J.M. w sprawie zgodności: art. 7 pkt 1 i art. 12 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r. poz. 2013, ze zm.) z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol-skiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 października 2015 r. (data nadania) D.P. i jej małoletnie córki K.P. oraz J.P. (dalej: skarżące) wystąpiły o stwierdzenie, że art. 7 pkt 1 i art. 12 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozosta-jących w związku ze służbą wojskową (Dz.U.2014.2013, ze zm.; dalej: ustawa o świadcze-niach odszkodowawczych) są niezgodne z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Decyzją z marca 2010 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych oraz § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 września 2003 r. w sprawie postę-powania w razie wypadku lub ujawnienia choroby, pozostających w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (Dz.U.175.1707 i 2005.4.20), odmówił przyznania skarżącym jed-norazowego odszkodowania pieniężnego z tytułu śmierci męża/ojca/ojczyma, pozostającej w związku ze służbą wojskową. Zdaniem tego organu, skoro z analizy dokumentów zebra-nych w sprawie bezsprzecznie wynika, że przyczyną śmierci męża, ojca i ojczyma skarżących był spowodowany przez niego wypadek samochodowy, to zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych nie ma podstaw do przyznania skarżącym jednorazo-wego odszkodowania. Wyrokiem z lipca 2014 r. Sąd Rejonowy w W. (dalej: Sąd Rejonowy OTK ZU B/2016 Ts 351/15 poz. 258 2 w W.) oddalił odwołanie, które skarżące wniosły od decyzji z marca 2010 r. Z kolei wyro-kiem z czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił ich apelację. Orzeczenie to zostało, wraz z uzasadnieniem, doręczone skarżącym 27 lipca 2015 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2015 r. (doręczonym pełnomocnikowi 21 grudnia 2015 r.) pełnomocnik skarżących został wezwany do uzupełnie-nia braków formalnych skargi, przez doręczenie odpisu i czterech kopii: wyroków Sądu Rejo-nowego w W. z lipca 2014 r. oraz Sądu Okręgowego w W. z czerwca 2015 r., a także decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W.. Został on również zobowiązany do dorę-czenia pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia skargi konstytucyjnej i reprezentowa-nia skarżących w postępowaniu przed Trybunałem. Wraz z pismem przewodnim wniesionym do Trybunału 28 grudnia 2015 r. (data na-dania) pełnomocnik skarżących doręczył decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z marca 2010 r. oraz wyroki (bez ich uzasadnień), o których mowa w zarządzeniu. W tym samym dniu skarżące dostarczyły pełnomocnictwo. Zdaniem skarżących, zakwestionowane w skardze przepisy naruszają art. 32 Konsty-tucji, ponieważ inaczej regulują sytuację członków rodziny zmarłego żołnierza, a inaczej zmarłego pracownika. Zróżnicowanie to – jak zarzuciły – jest niesprawiedliwe. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Skarga konstytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wol-ności i praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia przesłanek wynika-jących zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 60 oraz art. 64-66 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK. Skargom konstytucyjnym niespełniającym tych warunków, a także skargom, co do których zaistniały okoliczności przewidziane w art. 77 ust. 3 ustawy o TK, Trybunał odmawia nada-nia dalszego biegu. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyjną może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. Oznacza to, że warunkiem złożenia skargi nie jest każde naruszenie Konstytucji, ale tylko to, które dotyczy wyrażonych w niej norm regulujących wolności lub prawa człowieka i obywatela. W skardze konstytucyjnej na-leży zatem wskazać, która konstytucyjna wolność lub które prawo skarżącego i w jaki sposób zostały naruszone (art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK). Wniesiona do Trybunału skarga nie spełnia tego warunku. Skarżące zarzucają bo-wiem, że zaskarżone art. 7 pkt 1 i art. 12 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach odszkodowaw-czych są niezgodne z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji. Nie powołują jednocześnie żadnych innych przepisów Konstytucji, które zostały – ich zdaniem – naruszone. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego ani art. 2, ani art. 32 ust. 1 Konsty-tucji nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu inicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Nie formułują one bowiem samodzielnych konstytucyj-nych wolności lub praw, których ochronie służy – zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji – skar-ga konstytucyjna. W odniesieniu do art. 2 Konstytucji Trybunał zauważa, że skarżące, wskazawszy ten przepis jako wzorzec kontroli zaskarżonych regulacji, powołały się jedynie na wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadę sprawiedliwości społecznej. W swoim orzecznictwie Trybunał wielokrotnie wskazywał, że ani zasada demokratycznego państwa prawnego (z której wynikają bardziej szczegółowe zasady ustrojowe), ani zasada sprawiedli-wości społecznej nie mają charakteru konstytucyjnej wolności lub prawa podmiotowego, któ-rych naruszenie może być treścią zarzutu sformułowanego w skardze konstytucyjnej (zob. np. postanowienia TK z 26 czerwca 2002 r. w sprawie SK 1/02, OTK ZU nr 4/A/2002, OTK ZU B/2016 Ts 351/15 poz. 258 3 poz. 53 oraz 15 grudnia 2009 r. w sprawie Ts 5/08, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 13, a także wyrok TK z dnia 3 kwietnia 2006 r. w sprawie SK 46/05, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 39). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego wynikające z art. 2 Konstytucji zasady mogą być w postępowaniu skargowym jedynie pomocniczym wzorcem kontroli, pod warunkiem jednoczesnego wskazania innej naruszonej normy konstytucyjnej statuującej wolność lub prawo (zob. wyrok TK z 26 kwietnia 2005 r. w sprawie SK 36/03, OTK ZU nr 4/A/2005, poz. 40). Zarzut niezgodności z tymi zasadami mógłby być więc roz-patrywany wyłącznie w ramach oceny sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności i praw (zob. postanowienie TK z 26 czerwca 2002 r. w sprawie SK 1/02 oraz wyrok TK z 13 stycz-nia 2004 r. w sprawie SK 10/03, OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2). Odnośnie do zarzutów naruszenia wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasady rów-ności wobec prawa Trybunał zwraca uwagę, że w swoim orzecznictwie wyraził pogląd, zgodnie z którym zasada ta każdorazowo wymaga odniesienia reguł z niej wynikających do praw podmiotowych jednostki. W wydanym w pełnym składzie postanowieniu z 24 paź-dziernika 2001 r. Trybunał stwierdził: „Uznając (…) prawo do równego traktowania za konstytucyjne prawo jednostki Trybunał Konstytucyjny podkreśla, iż ma ono charakter niejako prawa »drugiego stopnia« (…), tzn. przysługuje (…) w związku z konkretnymi nor-mami prawnymi lub innymi działaniami organów władzy publicznej, a nie w oderwaniu od nich – niejako »samoistnie«. Jeżeli te normy lub działania nie mają odniesienia do konkret-nych określonych w Konstytucji wolności i praw, prawo do równego traktowania nie ma w pełni charakteru prawa konstytucyjnego, a to sprawia, że nie może ono być chronione za pomocą skargi konstytucyjnej” (SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). W rozpatrywanej skardze skarżące nie wskazały naruszonego konstytucyjnego prawa podmiotowego, a w konsekwencji nie określiły sposobu jego naruszenia. Skarga nie spełnia więc podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Wydanie orzeczenia jest więc niedopuszczalne. Okoliczność ta stanowi – w myśl art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK – podstawę odmo-wy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji.