Ts 372/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 4 września 2018 r. Pozycja 141 POSTANOWIENIE z dnia 7 lutego 2017 r. Sygn. akt Ts 372/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.T. w sprawie zgodności: art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, ze zm.) w związku z § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.) z art. 2 w związku z art. 45 w związku z art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) podjąć zawieszone postępowanie, 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W sporządzonej przez adwokata skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 listopada 2015 r. (data nadania), R.T. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, ze zm.; dalej: ustawa emerytalno-rentowa) w związku z § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 4 ust. 1 rozpo-rządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43, ze zm.; dalej: rozporządzenie z 1983 r.) z art. 2 w związku z art. 45 w związku z art. 67 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. 2.1. Decyzją z 4 grudnia 2014 r. (…) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: organ rentowy) odmówił skarżącemu prawa do emerytury na podstawie art. 184 i art. 32 ustawy emerytalno-rentowej w związku z § 4 rozporządzenia z 1983 r., gdyż nie udo- OTK ZU B/2018 Ts 372/15 poz. 141 2 wodnił (do 1 stycznia 1999 r.) wymaganego piętnastoletniego okresu pracy w szczególnych warunkach. 2.2. Wyrokiem z 17 lutego 2015 r. (…) Sąd Okręgowy w P. III Wydział Pracy i Ubez-pieczeń Społecznych uwzględnił odwołanie skarżącego od wskazanej wyżej decyzji organu rentowego i przyznał prawo do emerytury od 1 listopada 2014 r. Sąd uznał, że wykonywana przez skarżącego w okresie od 20 czerwca 1972 r. do 27 lutego 1993 r. praca na stanowisku „geodeta w rolnictwie zatrudniony w terenie”, o którym mowa w punkcie 13 poz. 4 działu I wykazu B załącznika nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywieniowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. Urz. MRLiGŻ Nr 2, poz. 4; dalej: zarządzenie z 1988 r.). 2.3. Po rozpoznaniu apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w R. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 30 lipca 2015 r. (…) zmienił orzeczenie sądu pierwszej instancji w ten sposób, że odwołanie skarżącego oddalił. 3. Zdaniem skarżącego kwestionowane przepisy naruszają zasadę demokratycznego państwa prawnego w powiązaniu z prawem do sądu oraz prawem do zabezpieczenia społecznego w ten sposób, że wyłączają możliwość uzyskania prawa do emerytury w wieku obniżonym przez pracowników wykonujących pracę na stanowisku „geodeta w rolnictwie zatrudniony w terenie”, które zostało ujęte w punkcie 14 poz. 4 działu I wykazu B załącznika nr 1 do zarządzenia z 1988 r. 4. W piśmie procesowym, wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 7 grudnia 2015 r. (data nadania), pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący 13 października 2015 r. wniósł od wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z 30 lipca 2015 r. skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Działając na podstawie art. 51 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konsty-tucyjnym (Dz. U. poz. 1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 2015 r.), w 16 grudnia 2015 r. Trybunał Konstytucyjny ustalił, że 20 listopada 2015 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła skarga kasacyjna skarżącego, która została zarejestrowana pod sygn. (…). Postanowieniem z 12 stycznia 2016 r. Trybunał Konstytucyjny zawiesił postępowanie w przedmiocie wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej do czasu zakończenia postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym na podstawie art. 67 ustawy o TK z 2015 r. Pismem z 13 października 2016 r. Przewodniczący III Wydziału Izby Pracy, Ubezpie-czeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego poinformował Trybunał Konstytucyjny, że Sąd Najwyższy postanowieniem z 5 lipca 2016 r. w sprawie III UK 249/15 odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku Sądu Apela-cyjnego w R. z 30 lipca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W dniu 3 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o orga-nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p.TK). Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowa-dzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074; dalej: przepisy wprowadzające) do postępowań przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie u.o.t.p.TK stosuje się przepisy tej ustawy. OTK ZU B/2018 Ts 372/15 poz. 141 3 2. Stosownie do art. 180 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.), który ma odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym na zasadzie art. 36 u.o.t.p.TK, zwieszo-ne postępowanie podejmuje się z urzędu, gdy toczące się równolegle inne postępowanie są-dowe (które może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy) zostanie prawomocnie zakończo-ne. Postanowieniem z 5 lipca 2016 r. (…) Sąd Najwyższy – Izba Pracy, Ubezpieczeń Spo-łecznych i Spraw Publicznych odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej skarżące-go od wyroku Sądu Apelacyjnego w R. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 30 lipca 2015 r. (…). Tym samym wskazane orzeczenie sądu drugiej instancji utrzymało walor prawomocności i stanowi w dalszym ciągu ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK (po-przednio: art. 64 w związku z art. 65 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o TK z 2015 r.). 3. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo-znaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona okre-ślonym przez prawo wymaganiom, a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. 4. W niniejszej sprawie skarżący zakwestionował art. 184 i art. 32 ustawy emerytalno-rentowej (tj. przepisy dotyczące świadczeń emerytalnych w obniżonym wieku) w związku z § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r. (regulujące materię zawodów, których wykonywanie uprawniało do wcześniejszego przejścia na emeryturę). Jako wzorce kontroli skarżący powołał art. 2 w związku z art. 45 w związku z art. 67 Konstytucji. 5. Trybunał stwierdza, że merytoryczne rozpoznanie analizowanej skargi konsty-tucyjnej byłoby niedopuszczalne. 6. Na wstępie Trybunał uznał za celowe przypomnieć, że w judykaturze utrwalone jest stanowisko, że tzw. regulacje resortowe, o których mowa w – niezaskarżonym w niniejszej sprawie – § 1 ust. 2 rozporządzenia z 1983 r., nie stanowią źródła prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji, a określenie stanowisk w tych aktach ma znaczenie techniczne i nie jest rezultatem tworzenia, tylko stosowania prawa. Zarządzeniom resortowym przypisuje się charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający. Mogą one więc być pomocne przy dokonywaniu wykładni oraz kwalifikacji stanowisk pracy określonych w załączniku do rozporządzenia z 1983 r. (zob. postanowienia SN z: 22 marca 2012 r., sygn. akt I UK 403/11, „Legalis”; 14 lutego 2008 r., sygn. akt I UK 313/07, „Legalis” oraz 26 maja 2011 r., sygn. akt II UK 356/10 „Legalis”, a także wyrok SA w Gdańsku, sygn. akt III AUA 573/09, OSA w Gdańsku 2010, nr 1, poz. 5). Oznacza to, że wykonywanie pracy na stanowisku określonym w zarządzeniu resortowym, której nie wymieniono w wykazie A załącznika do rozporządze-nia z 1983 r. nie uprawnia do uzyskania emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalno-rentowej. Jednakże w przypadku, gdy rozporządzenie określa stanowisko pracy w sposób ogólny, a zarządzenie resortowe uściśla charakter pracy lub obsługiwane urządze-nie, to wówczas nie dochodzi do przekroczenia granic regulacji wskutek ustalenia, że ubez-pieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowisku wskazanym w roz-porządzeniu, a stypizowanym w przepisach resortowych. Odmiennie ocenia się wykraczanie w wykazach resortowych poza materię rozporządzenia Rady Ministrów i ustanawianie zupełnie nowych stanowisk pracy. Natomiast brak w zarządzeniu danego stanowiska pracy, wymienionego w rozporządzeniu, w żadnym razie nie pozbawia możliwości przyznania prawa do emerytury. Podsumowując, zarządzenia resortowe nie stanowią źródła prawa, OTK ZU B/2018 Ts 372/15 poz. 141 4 a więc nie można z nich wywodzić uprawnień emerytalnych, ale na etapie stosowania prawa dopuszcza się posiłkowanie ich treścią dla wykładni i właściwej kwalifikacji stanowisk pracy określonych w załączniku do rozporządzenia z 1983 r. (por. wyrok SA w Łodzi z 10 lipca 2014 r., sygn. akt III AUa 1541/13, „Legalis”). Jeżeli zatem, jak miało to miejsce w przypadku skarżącego, w wykazie A załącznika do rozporządzenia z 1983 r. wskazuje się w odpowiednim dziale ogólnie jakiś rodzaj prac, to uprawnione jest poszukiwanie we właściwym wykazie resortowym, jakie konkretnie stanowiska pracy wypełniają pojęcia użyte w tym wykazie; niedopuszczalne jest natomiast kreowanie na poziomie tzw. zarządzeń resortowych stanowisk, które wykraczają poza ramy określone w przywołanym rozporządzeniu (por. przywołany wyrok SA w Łodzi w sprawie III AUa 1541/13). 7. Odnosząc się do zarzutu niezgodności zaskarżonych w niniejszej sprawie przepisów z art. 67 ust. 1 Konstytucji, Trybunał zwraca uwagę na to, że regulacja ta (stanowiąca w niniejszej sprawie jeden z „wzorców podstawowych”) ma przede wszystkim znaczenie odsyłające, gdyż „zakres i formy zabezpieczenia społecznego” określić ma ustawa. Zatem poza wskazaniem podstawowych sytuacji, w których obywatelowi musi przysługiwać prawo do zabezpieczenia społecznego (określenie poziomego zakresu tego zabezpieczenia), ustalenie spraw pozostałych zostało powierzone ustawodawcy zwykłemu (por. L. Garlicki, uwaga 8 do art. 67 Konstytucji, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1999-2007). Oznacza to, że rzeczywisty zakres oraz formy zabezpieczenia społecznego – z woli ustrojodawcy – określane są dopiero na poziomie ustawy zwykłej, a tym samym, że to ustawodawcy zostaje pozostawiona daleko idąca swoboda regulacyjna. Wynika to ze złożoności problemu zabezpieczenia społecznego, powodującej, że nie da się konstytucyjnie zadekretować żadnego precyzyjnego modelu zabezpieczenia społecznego. W wyroku z 6 lutego 2002 r. w sprawie SK 11/01 (OTK ZU nr 1/2002, poz. 2) Trybunał wskazał, że „z art. 67 ust. 1 [Konstytucji] nie da się wyprowadzić konstytucyjnego prawa do jakiejkolwiek konkretnej postaci świadczenia”. W orzecznictwie wielokrotnie też podkreślano, że w kognicji Trybunału Konstytucyjnego nie leży ocena trafności bądź celowości rozstrzygnięć parlamentu w zakresie spraw związanych z zabezpie-czeniem socjalnym (zob. np. wyroki TK z: 22 czerwca 1999 r., K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100; 20 grudnia 1999 r., K 4/99, OTK ZU nr 7, poz. 165; 12 września 2000 r., K 1/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 185 oraz 4 grudnia 2000 r. w sprawie K 9/00, OTK ZU nr 8/2000, poz. 294). Swoboda regulacyjna ustawodawcy zwykłego ma więc szeroki charakter. Rzutuje to na sposób pojmowania dopuszczalnego zakresu ograniczeń prawa do zabezpieczenia społecz-nego. Ustawodawca musi szanować normatywną treść art. 67 Konstytucji, ale ma ona bardzo ogólny charakter, ponieważ szczegółowe unormowanie „form i zakresu” zabezpieczenia spo-łecznego (w tym emerytalnego) należy do ustawy zwykłej (por.: L. Garlicki, op.cit.; postano-wienie TK z 25 lipca 2013 r., Ts 199/10, OTK ZU nr 4/B/2013, poz. 300). Inna sytuacja występuje natomiast w razie naruszenia „istoty” zabezpieczenia spo-łecznego przez prawodawcę. W wyroku z 8 maja 2000 r. w sprawie SK 22/99 (OTK ZU nr 4/2000, poz. 7) Trybunał stwierdził, że „[ś]wiadczenia emerytalno-rentowe stanowią z całą pewnością formę realizacji gwarantowanego w art. 67 ust. 1 Konstytucji prawa do zabezpie-czenia społecznego. Przy kształtowaniu zakresu tego prawa ustawodawca musi uwzględnić wynikający bezpośrednio z zasady sprawiedliwości społecznej postulat zachowania słusz-nych, sprawiedliwych proporcji pomiędzy wielkością emerytury, będącej z samej nazwy świadczeniem »zasłużonym«, a rozmiarami »zasługi« wyznaczonymi przede wszystkim przez długość okresu aktywności zawodowej prowadzącej do nabycia prawa do emerytury oraz do-chody osiągane w ramach tej aktywności. Ustawodawca związany jest także wynikającym OTK ZU B/2018 Ts 372/15 poz. 141 5 z zasady równości obowiązkiem jednakowego traktowania świadczeniobiorców charakteryzu-jących się jednakową cechą istotną”. Natomiast w niniejszej sprawie nie doszło do ingerencji w „istotę” prawa skarżącego do zabezpieczenia społecznego. Skarżący ma prawo do emerytury w powszechnym systemie emerytalnym po osiągnięciu wieku, o którym mowa w art. 24 ust. 1b pkt 13 ustawy emerytal-no-rentowej. W świetle wyżej przedstawionych okoliczności zarzut skarżącego co do naruszenia art. 67 ust. 1 Konstytucji przez art. 184 i art. 32 ustawy emerytalno-rentowej w związku z § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia jest oczywiście bezzasadny. Po pierwsze bowiem – istotą systemu zabezpieczenia emerytalnego jest zasada wza-jemności, zgodnie z którą „wysokość świadczenia emerytalnego (rentowego) zależy od udzia-łu ubezpieczonego w jego tworzeniu” (wyrok SN z 29 marca 2006 r., sygn. akt II UK 115/05, „Lex” nr 243979; zob. też postanowienia TK z: 9 stycznia 2012 r., SK 9/11, OTK ZU nr 1/A/2012, poz. 6 oraz 25 lipca 2013 r. w sprawie Ts 199/10). Po drugie – jak podkreślał Trybunał Konstytucyjny w swoim dotychczasowym orze-cznictwie, przy tworzeniu przepisów dotyczących świadczeń emerytalnych „ustawodawca musi uwzględnić wynikający bezpośrednio z zasady sprawiedliwości społecznej postulat za-chowania słusznych, sprawiedliwych proporcji pomiędzy wielkością emerytury, będącej z samej nazwy świadczeniem »zasłużonym« a rozmiarami »zasługi« wyznaczonymi przede wszystkim przez długość okresu aktywności zawodowej prowadzącej do nabycia prawa do emerytury oraz dochody osiągane w ramach tej aktywności” (powołany wyrok TK w sprawie SK 22/99; zob. także wyroki TK z: 6 grudnia 2005 r., SK 33/04, OTK ZU nr 11/A/2005, poz. 130; 11 grudnia 2006 r., SK 15/06, OTK ZU nr 11/A/2006, poz. 170; 13 grudnia 2007 r., SK 37/06, OTK ZU nr 11/A/2007, poz. 157 oraz 12 lutego 2008 r., SK 82/06, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 3). Co do zasady nie jest wykluczone ograniczanie „rozpiętości wysokości świadczeń w porównaniu z rozpiętością wysokości zarobków i składek”, pod warunkiem że wysokość emerytury nie będzie „nadmiernie” odbiegała od wkładu ubezpieczonego w two-rzenie krajowego funduszu ubezpieczeń społecznych (przywołane postanowienie TK w spra-wie SK 9/11; zob. też wyroki TK z: 22 czerwca 1999 r., K 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100; 7 lutego 2006 r., SK 45/04, OTK ZU nr 2/A/2006, poz. 15 oraz 24 kwietnia 2006 r., P 9/05, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 46). Po trzecie – należy przypomnieć, że Konstytucja nie gwarantuje tego, by zasady przy-znawania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (a w szczególności – świadczeń przyzna-wanych w ramach odstępstwa od regulacji powszechnych) pozostawały niezmienne (zob. po-stanowienie TK z 12 kwietnia 2016 r., Ts 2/15, OTK ZU poz. 322/B/2016). Po czwarte – Konstytucja nie kreuje „bezwzględnego” prawa do świadczeń emerytal-nych, które stanowiłyby odstępstwo od regulacji powszechnych. Po piąte – wydane rozstrzygnięcia organu rentowego oraz sądu ubezpieczeń społecz-nych drugiej instancji wprawdzie nie przyznały skarżącemu prawa do szczególnego świad-czenia w postaci wcześniejszej emerytury (na podstawie art. 184 ustawy emerytalno-rentowej), niemniej jednak nie pozbawiły go prawa do zabezpieczenia społecznego na ogól-nych zasadach, tj. nie uniemożliwiają mu uzyskanie powszechnego świadczenia emerytalne-go, obliczonego na podstawie przepisów rozdziału 4 działu I oraz rozdziału 1 działu II ustawy emerytalno-rentowej. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK w związku z art. 9 ust. 1 przepisów wprowadzających – należało odmówić nadania dalszego biegu anali-zowanej skardze konstytucyjnej w zakresie badania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 67 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2018 Ts 372/15 poz. 141 6 8. Odnośnie do zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z art. 45 Konstytucji Trybunał przypomina, że jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności skargi konstytu-cyjnej – zwłaszcza względem powołanego wzorca kontroli – jest wymóg występowania ści-słej relacji (związku) pomiędzy treścią orzeczenia, zaskarżonym przepisem aktu normatyw-nego a postawionym zarzutem niezgodności tego przepisu z określoną normą konstytucyjną (por. np. postanowienie TK z 10 lipca 2014 r., Ts 224/12, OTK ZU nr 5/B/2014, poz. 385). Powyższy związek w niniejszej sprawie nie zachodzi. W stanie faktycznym leżącym u podstaw wniesienia analizowanej skargi konstytucyjnej skarżący miał bowiem prawo do złożenia do sądu odwołania od decyzji organu rentowego w przedmiocie odmowy przyznania wcześniejszej emerytury (art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. z 2016 r. poz. 963, ze zm.), z którego skorzystał. Rozpozna-nie jego odwołania przez sąd ubezpieczeń społecznych odbywało się w trybie cywilnego po-stępowania spornego, w którym skarżący mógł przedstawić stosowne środki dowodowe na poparcie swojego stanowiska; miał też zapewnioną możliwość ustosunkowania się do apelacji organu rentowego przedstawionego złożonej od korzystnego dla skarżącego wyroku sądu pierwszej instancji. Ponadto skarżący miał prawo do uruchomienia kontroli kasacyjnej nieko-rzystnego dlań orzeczenia sądu drugiej instancji, z której również skorzystał. Nieuprawniony jest zatem pogląd, jakoby art. 184 i art. 32 ustawy emerytalno-rentowej w związku z § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r. w jakikolwiek sposób rzutowa-ły na wywodzone z art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do sądu. Nieadekwatny dla przedmiotu zaskarżenia jest również art. 45 ust. 2 ustawy zasadni-czej, zawierający przesłanki wyłączenia jawności rozprawy. W związku z powyższym – na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 9 ust. 1 przepisów wprowadzających – należało odmówić nadania dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej w zakresie badania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 45 Konstytucji z powodu niedopuszczalności orzekania. 9. Stwierdzenie oczywistej bezzasadności skargi w zakresie zarzutu naruszenia art. 67 ust. 1 Konstytucji oraz niedopuszczalności orzekania w zakresie zarzutu naruszenia art. 45 Konstytucji przekłada się na niedopuszczalność merytorycznej kontroli zaskarżonych przepi-sów względem art. 2 ustawy zasadniczej. Nie stanowi on bowiem samoistnego źródła praw podmiotowych jednostki, a przez to nie może być samodzielną podstawą kontroli w sprawach skargowych; przepis ten wyznacza jedynie standardy kreowania przez prawodawcę wolności i praw, nie wprowadzając jednocześnie konkretnej wolności czy konkretnego prawa (zob. po-stanowienie pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). O dopuszczalności stosowania art. 2 Konstytucji jako samoistnej podstawy indywi-dualnej kontroli konstytucyjności prawa nie może też przesądzać okoliczność, że wskazane unormowanie może być samodzielną podstawą orzeczenia wydawanego przez Trybunał w ramach kontroli generalnej. W tym ostatnim przypadku ocena ta nie jest bowiem uwarun-kowana istnieniem praw podmiotowych konkretnego podmiotu, naruszonych zastosowaniem przez organ władzy publicznej niekonstytucyjnego przepisu (por. przywołane postanowienie TK w sprawie Ts 199/10). W związku z powyższym – na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 9 ust. 1 przepisów wprowadzających – należało odmówić nadania dalszego biegu analizowanej skardze konstytucyjnej w zakresie badania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 2 Konstytucji. W tym stanie rzeczy należało postanowić jak na wstępie. OTK ZU B/2018 Ts 372/15 poz. 141 7 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.