Ts 387/15

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 kwietnia 2016 r. Pozycja 302 POSTANOWIENIE z dnia 5 kwietnia 2016 r. Sygn. akt Ts 387/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka – przewodnicząca i sprawozdawca Andrzej Rzepliński Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.Cz. w sprawie zgodności: art. 291 § 21 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, ze zm.) z art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytu-cji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE 1. W sporządzonej przez adwokata skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 grudnia 2015 r. (data nadania), M.Cz. (dalej: skarżąca) zarzuciła niezgod-ność art. 291 § 21 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502, ze zm.; dalej: k.p.) z art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna wiąże się z następującą sprawą: 2.1. Wyrokiem z grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w G. oddalił powództwo skarżącej przeciwko jej byłemu zakładowi pracy, w którym domagała się zasądzenia odszkodowania w związku rozwiązaniem umowy o pracę w drodze oświadczenia złożonego przez skarżącą bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia przez stronę pozwaną podstawowych obowiązków wobec pracownika oraz zasądzenia zadośćuczynienia za mob-bing stosowany przez stronę pozwaną wobec skarżącej, a także sprostowania świadectwa pra-cy. 2.2. Na skutek apelacji skarżącej Sąd Okręgowy w P. w wyroku z lipca 2015 r. zmienił częściowo wyrok sądu pierwszej instancji w ten sposób, że nakazał stronie pozwanej spro-stowanie treści świadectwa pracy, zaś w pozostałym zakresie oddalił apelację. OTK ZU B/2016 Ts 387/15 poz. 302 2 3. Zdaniem skarżącej zaskarżony przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji „w zakresie, w jakim stanowi, iż do uprawnienia praco-dawcy wynikającego z przepisu art. 611 k.p. (tj. uprawnienia pracodawcy do uzyskania od-szkodowania w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 11 k.p.) zastosowanie ma termin wskazany w art. 291 § 2 k.p., tj. roczny termin przedawnienia, podczas gdy pracownikowi w analogicznej sy-tuacji, tj. w wypadku zaistnienia przesłanek do ubiegania się o odszkodowanie od pracodawcy w związku z rozwiązaniem umowy o pracę na podstawie art. 55 § 11 k.p., przysługuje na zgłoszenie żądania jedynie 14-dniowy termin zawity”. 4. Skarżąca zwróciła się również z wnioskiem o wydanie przez Trybunał postanowie-nia tymczasowego w przedmiocie wstrzymania wykonania wyroku Sądu Rejonowego w G. z grudnia 2015 r. oraz wyroku Sądu Okręgowego w P. z lipca 2015 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK) skarga konsty-tucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybu-nał Konstytucyjny bada, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki odmowy nadania skardze dalszego biegu, o których mowa w art. 77 ust. 3 ustawy o TK. 2. Trybunał przypomina, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji podstawową przesłanką dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wskazanie w niej przysługujących skarżącemu konstytucyjnych prawa bądź wolności. Formalnym wyrazem tej przesłanki jest wskazanie przez skarżącego tej wolności lub tego prawa, które zostały naru-szone rozstrzygnięciem opartym na zaskarżonym przepisie (art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK; poprzednio: art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Dz.U.102.643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). W postępowaniu zainicjowanym wnie-sieniem skargi konstytucyjnej wzorcem badania konstytucyjności kwestionowanej regulacji może być wyłącznie przepis Konstytucji wyrażający w swej treści wolność lub prawo o cha-rakterze podmiotowym. Wymaga bowiem podkreślenia, że dla dopuszczalności skargi kon-stytucyjnej nie wystarczy wskazanie, iż doszło do naruszenia przepisu Konstytucji; trzeba też wskazać, że chodzi o przepis wyrażający prawo podmiotowe skarżącego. Samo wskazanie przepisów Konstytucji, zawierających zasady ogólne lub konstytucyjne obowiązki w zakresie ponoszenia danin publicznych, bez wskazania praw lub wolności przyjmujących normatywną postać praw podmiotowych skarżącego nie wyczerpuje dyspozycji art. 79 ust. 1 Konstytucji zgodnie z którą prawo do wystąpienia ze skargą konstytucyjną przysługuje „każdemu, czy-je konstytucyjne prawa lub wolności zostały naruszone”. 2.1. Skarga konstytucyjna została oparta na zarzutach naruszenia art. 32 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Przepisy te nie zawierają jednak w swej treści samoistnych praw lub wolności konstytucyjnych. 2.2. W odniesieniu do art. 32 ust. 1 Konstytucji należy zauważyć, że zgodnie z poglą-dem pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonym w postanowieniu z 24 paź-dziernika 2001 r. w sprawie SK 10/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 225), przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kontroli dokonywanej w trybie skargi konstytucyjnej. W przywołanym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, że art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną i dlatego może stanowić pod- OTK ZU B/2016 Ts 387/15 poz. 302 3 stawę skargi konstytucyjnej tylko wraz z zarzutem naruszenia innych, konkretnie wskazanych konstytucyjnych praw lub wolności. Jak wyjaśnił Trybunał: „Mamy tu do czynienia z sytuacją »współstosowania« dwóch przepisów Konstytucji, a więc nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych. W skardze konstytucyjnej należy powołać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem konstytucyjny status jednostki, który przez regulację usta-wową lub podustawową został naruszony”. W niniejszej sprawie skarżąca nie spełniła tego warunku. Nie wskazał albowiem poza art. 32 ust. 1 Konstytucji żadnego przepisu będącego źródłem praw lub wolności, których ochronę zapewniać ma instytucja skargi konstytucyjnej (zob. pkt 2.3 niniejszego uzasadnienia dotyczący art. 2 Konstytucji). Brak jest ponadto wyraźnej argumentacji, która określałaby, na czym w tym przypadku miałoby polegać naruszenie konstytucyjnej zasady równości wyra-żonej w art. 32 ust. 1. Dla uzasadnienia trafności poglądu o naruszeniu zasady równości nie wystarczy wskazać, że podmioty pod jakimś względem podobne zostały potraktowane przez ustawodawcę odmiennie. Obowiązkiem skarżącego jest wykazanie, że zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów podobnych nosi znamiona dyskryminacji i nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. 3.3. Odnośnie do art. 2 Konstytucji (przywołanego w powiązaniu z art. 32 ust. 1 usta-wy zasadniczej) należy zauważyć, że przepis ten wyznacza jedynie standardy kreowania przez prawodawcę wolności i praw, nie wprowadzając jednocześnie konkretnej wolności czy konkretnego prawa (por. np. postanowienie TK z 28 stycznia 2010 r., Ts 320/08, OTK ZU nr 2/B/2010, poz. 106). O dopuszczalności stosowania art. 2 Konstytucji jako samoistnej pod-stawy indywidualnej kontroli konstytucyjności prawa nie może też przesądzać okoliczność, że wskazane unormowanie może być samodzielną podstawą orzeczenia wydawanego przez Trybunał w ramach kontroli generalnej. W tym ostatnim przypadku ocena ta nie jest bowiem uwarunkowana istnieniem praw podmiotowych konkretnego podmiotu, naruszonych zasto-sowaniem przez organ władzy publicznej niekonstytucyjnego przepisu. Oznacza to, że art. 2 ustawy zasadniczej w sprawach skargowych nie może stanowić – co do zasady – wzorca kon-troli, tak samoistnego, jak i „związkowego”, gdy wzorcem „głównym” jest przepis Konstytu-cji (in casu: art. 32 ust. 1) niestatuujący samoistnego konstytucyjnego prawa podmiotowego (por. postanowienie pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). 2.4. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie podziela przyjęte w postanowieniach w sprawach SK 10/01 oraz Ts 105/00 poglądy i jednocześnie przypomina, że na gruncie procesowym – zgodnie z art. 44 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o TK (poprzednio: art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine ustawy o TK z 1997 r.) – wszystkie składy orzekające związa-ne są poglądem prawnym wyrażonym w orzeczeniach pełnego składu dopóty, dopóki nie od-stąpi on od przyjętego w nich stanowiska. 2.5. W związku z powyższym merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej w za-kresie badania zgodności art. 291 § 21 k.p. z art. 32 ust. 1 lub z art. 32 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji byłoby niedopuszczalne. 3. Niezależnie od powyższego Trybunał zauważa, że skarżąca nie wskazała praw i wolności, które zostały naruszone ostatecznym rozstrzygnięciem opartym na kwestionowa-nym przepisie, ani też nie wykazała sposobu ich naruszenia (wymogów tych nie spełnia od-wołanie się wyłącznie do art. 32 ust. 1 czy art. 2 Konstytucji, o czym była mowa w punktach 2.2 i 2.3 niniejszego uzasadnienia). Tym samym należy stwierdzić, że ogólne przywołanie OTK ZU B/2016 Ts 387/15 poz. 302 4 art. 32 ust. 1 i art. 2 ustawy zasadniczej – bez określenia, do których gwarancji konstytucyj-nych odnoszą się zarzuty skarżącej – nie spełnia wymogów stawianych skardze konstytucyj-nej przez art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Trybunał przypomina, że wymóg określenia sposobu naruszenia konstytucyjnie chro-nionych wolności i praw nie sprowadza się jedynie do przytoczenia treści odpowiedniego przepisu Konstytucji (abstrahując od ustaleń poczynionych w punktach 2.2. i 2.3. niniejszego uzasadnienia) i sformułowania ogólnych twierdzeń na jego poparcie. Spoczywający na skarżącym obowiązek odpowiedniego uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności kwestio-nowanych przepisów jest konsekwencją nałożenia na niego przez ustawodawcę ciężaru do-wodu. Przedstawiona argumentacja powinna zaś doprowadzić do obalenia przyjętego w sys-temie prawnym domniemania konstytucyjności i legalności zakwestionowanego przepisu prawa (zob. np. postanowienie TK z 27 listopada 2006 r., SK 13/06, OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 164). 4. W tym stanie rzeczy Trybunał – na podstawie art. 77 ust. 3 pkt 4 in fine ustawy o TK – postanowił odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 5. Odnośnie zaś do wniosku skarżącej o wydanie postanowienia tymczasowego Try-bunał zauważa, że niespełnienie przez skarżącą przepisanych prawem wymogów dotyczących skargi konstytucyjnej, a co za tym idzie – odmowa nadania dalszego biegu skardze, uniemoż-liwia zastosowanie w niniejszej sprawie art. 68 ust. 1 ustawy o TK. Skoro bowiem skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony praw i wolności o charakterze subsydiarnym i nadzwyczajnym, to taki charakter nadany został tym bardziej postanowieniu tymczasowe-mu. Dlatego też środek ten na etapie poprzedzającym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy powinien być wykorzystywany jedynie wyjątkowo (por. postanowienia TK z 26 września 2001 r., SK 28/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 7; 14 grudnia 2004 r., SK 26/04, OTK ZU nr 5/A/2004, poz. 50 oraz 28 lipca 2011 r., Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 380). Roz-strzygnięcie w sprawie wydania postanowienia tymczasowego jest rozstrzygnięciem formal-nym, akcesoryjnym i o ograniczonym zasięgu czasowym. Określone ustawowo przesłanki wydania postanowienia tymczasowego, ze względu na wyjątkowy charakter tego środka prawnego, muszą być interpretowane ściśle. Wobec powyższego należało nie uwzględnić wniosku o wydanie postanowienia tym-czasowego.