Ts 40/22

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2025-07-10

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna może być dopuszczalna, jeśli skarżący kwestionuje przepisy, które nie stanowiły podstawy prawnego rozstrzygnięcia w sprawie, w której orzekano o wolnościach lub prawach konstytucyjnych?
Ratio decidendi
Skarga konstytucyjna jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy kwestionowany akt normatywny stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia sądu lub organu administracji publicznej. W niniejszej sprawie Trybunał uznał, że zakwestionowane przepisy (dotyczące regulaminu zakładu karnego) stanowiły jedynie podstawę wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego, a nie ostatecznego rozstrzygnięcia sądu w sprawie określającej wolności lub prawa skarżącego. W związku z tym brak jest bezpośredniego związku między kwestionowanymi przepisami a indywidualnym rozstrzygnięciem, co stanowi przesłankę do odmowy nadania skardze dalszego biegu.
Stan faktyczny
Skarżący R.S. wniósł skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność art. 13 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej oraz powiązanych przepisów z Konstytucją RP, w zakresie ograniczania dostępu do informacji publicznej w zakładach karnych. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając, że zakwestionowane przepisy nie stanowiły podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie podstawę do wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, argumentując, że wskazał odpowiednie przepisy, jednak Trybunał oddalił zażalenie.
Rozstrzygnięcie
nie uwzględnić zażalenia

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 września 2025 r. Pozycja 268 POSTANOWIENIE z dnia 10 lipca 2025 r. Sygn. akt Ts 40/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 18 grudnia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej R.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 lutego 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zbadanie zgodności art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1064) w związku z art. 73 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko-deks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53) w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2016 poz. 2231) w zakre-sie, w jakim „upoważnia dyrektora zakładu karnego do wprowadzenia porządku wewnętrzne-go zakładu karnego w drodze zarządzenia, w którym ogranicza się prawo do informacji publicznej do korzystania jedynie ze stron Biuletynu Informacji Publicznej bez możliwości korzystania z całości stron internetowych organów władzy publicznej”, z art. 61 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 grudnia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej. Trybunał uznał, że skarżący w skardze konstytucyjnej zakwestionował przepisy, które w sprawie, w związku z którą wniósł skargę do Trybunału, nie znalazły zastosowania, a stanowiły jedynie podstawę prawną wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w C. wraz z załącznikiem pt. ,,Porządek wewnętrzny”. Trybunał stwierdził, że zakwestionowane przepisy nie stanowiły zatem podstawy prawnej ostatecznego rozstrzygnięcia. OTK ZU B/2025 Ts 40/22 poz. 268 2 W zażaleniu z 7 stycznia 2025 r. (data nadania) skarżący wniósł o zmianę powyższego postanowienia w całości poprzez nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżo-nemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji poprzez odmowę nadania skardze konstytucyjnej biegu z uwagi na ,,niewskazanie przepisu ustawy zasadniczej, która jest kwestionowana, pod-czas gdy [s]karżący wskazał na przepis ustawy, który kwestionuje a to art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej w związku z art. 73 § 2 ustawy z dnia 6 czer-wca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawie-dliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności”. Zdaniem skarżącego powyższe jednoznacznie wskazuje na fakt, że spełnił on wymagania związane z wniesieniem skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe. Wskazuje, że warunkiem dopuszczalności skargi jest zakwestionowanie w niej przepisu, który bezpośrednio stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Jak wyjaśniono w wyroku pełnego składu Trybunału z 24 paź-dziernika 2007 r. (sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108), „skarżący nie może (…) w drodze skargi kwestionować konstytucyjności aktów normatywnych niestanowiących pod-stawy dotyczącego go indywidualnego rozstrzygnięcia. Podstawa rozstrzygnięcia obejmuje całokształt przepisów prawa (norm) stosowanych przez organ władzy publicznej w celu wy-dania aktu stosowania prawa”. Warunkiem tym jest ukształtowanie się ostatecznego orzecze-nia na podstawie m.in. kwestionowanej w skardze normy generalno-abstrakcyjnej (zob. wy-rok pełnego składu TK z 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09, OTK ZU nr 9/A/2011, poz. 97). Powyższy wymóg ma swoje źródło w samej Konstytucji. Zgodnie bowiem z jej art. 79 ust. 1 skargę można wnieść „w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu nor-matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie […] o wolnościach lub prawach albo o […] obowiązkach określonych w Konstytucji”. For-malnym dopełnieniem tego wymagania jest art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który stanowi, że skarga konstytucyjna zawiera określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecz-nie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji, i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. W świetle powyższego nieprawidłowe jest zatem przyjęcie przez skarżącego w zaża-leniu, że spełnił on wymagania związane z wniesieniem skargi, ponieważ wskazał przepisy, które kwestionuje. W myśl art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK warunkiem sine qua non jest wy-móg, aby zaskarżony przepis stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia o wolnościach OTK ZU B/2025 Ts 40/22 poz. 268 3 lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Skarżący zakwestio-nował regulacje, które w sprawie, w związku z którą wniósł skargę do Trybunału, nie znala-zły zastosowania, a stanowiły jedynie podstawę prawną wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w C. wraz z załącznikiem pt. ,,Porządek wewnętrzny”, nie zaś postanowie-nia Sądu Okręgowego w B. z 24 sierpnia 2021 r. (sygn. akt […]), które wskazał w skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie. Trybunał zauważa ponadto, że w części zażalenia zatytułowanej ,,uzasadnienie” skar-żący nie przedstawił żadnych argumentów potwierdzających zarzut nieprawidłowości odmo-wy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 61 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejart. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło