Ts 43/16

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 maja 2016 r. Pozycja 362 POSTANOWIENIE z dnia 27 kwietnia 2016 r. Sygn. akt Ts 43/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat ‒ przewodniczący i sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Mirosław Granat, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed są-dami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) z art. 176 ust. 1 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 lutego 2016 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270, ze zm.; dalej: ppsa) w zakresie, w jakim „uprawnia Naczelny Sąd Admini-stracyjny do oddalenia skargi kasacyjnej w sytuacji rzeczywistego zastąpienia merytorycznej kontroli niedokonanej przez sąd pierwszej instancji przez powagę rzeczy osądzonej, która w świetle tej sprawy nie zachodzi”, z art. 176 ust. 1 w zw. z art. 78 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującym stanem faktycz-nym. Decyzją z października 1997 r. wojewoda wyraził zgodę na zainstalowanie na dachu Domu Wczasowego w K. sześciu anten telefonii komórkowej. W piśmie ze stycznia 2008 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności tej decy-zji. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska oddalił wniosek skarżącego, a następnie, rozpa-trzywszy jego odwołanie, w decyzji z sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy swoją decyzję o od-mowie stwierdzenia nieważności decyzji wojewody. Skarżący wywiódł od tej decyzji skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w wyroku z marca 2010 r. oddalił. Skarżący nie złożył od tego wyroku skargi kasacyj-nej. Skarżący ponownie, w piśmie z lipca 2010 r., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z października 1997 r. W postanowieniu z sierpnia 2011 r. Generalny Dy- OTK ZU B/2016 Ts 43/16 poz. 362 2 rektor Ochrony Środowiska odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, a w postanowie-niu z grudnia 2011 r. utrzymał swoje wcześniejsze postanowienie w mocy. Skarżący wywiódł od tego postanowienia skargę, którą Wojewódzki Sąd Admini-stracyjny w W. oddalił w wyroku z lipca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z maja 2015 r. oddalił skargę kasacyjną złożoną przez skarżącego od wyroku sądu pierwszej instancji. W skardze konstytucyjnej skarżący oświadczył, że wyrok Naczelnego Sądu Admi-nistracyjnego został doręczony jego ówczesnemu pełnomocnikowi 3 sierpnia 2015 r. i że pi-smem z 15 października 2015 r. złożył on do Sądu Rejonowego w N. (dalej: sąd rejonowy) wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. W listopadzie 2015 r. referendarz sądowy wydał zarządzenie o zwrocie tego wnio-sku z powodu nieuzupełnienia przez skarżącego jego braków formalnych. Na skutek skargi wniesionej przez skarżącego na to zarządzenie sąd rejonowy wydał postanowienie ze stycznia 2015 r., w którym utrzymał zaskarżone zarządzenie w mocy. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionować zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo obowiązkach określonych w Konstytucji. Zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka ochrony wolności i praw, precyzuje ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybu-nale Konstytucyjnym (Dz.U.2016.293, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Jak stanowi art. 64 ustawy o TK, skargę konstytucyjną wnosi się po wyczerpaniu przez skarżącego przysługującej drogi prawnej, w terminie 3 miesięcy od doręczenia mu pra-womocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z art. 66 ust. 3 i 4 tej ustawy skarżący może wystąpić do sądu rejonowego o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu, a złożenie takiego wniosku co do zasady wstrzymuje bieg terminu do wniesienia skargi. Wznowienie biegu tego terminu następuje pierwszego dnia po dniu: doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia wła-ściwego organu o wyznaczeniu go na pełnomocnika skarżącego (pkt 1), uprawomocnienia się postanowienia sądu o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (pkt 2), doręczenia skarżącemu postanowienia oddalającego zażalenie na postanowienie o oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (pkt 3). Natomiast w myśl z art. 130 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę-powania cywilnego (Dz.U.2014.101, ze zm.; dalej: kpc), mającego odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym na mocy art. 74 ustawy o TK, pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma proceso-wego do sądu. Z przytoczonych przepisów wynika, że skutek w postaci wstrzymania biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej wywołuje tylko prawidłowo złożony wniosek o ustano-wienie pełnomocnika z urzędu, który zostanie przez właściwy sąd rozpoznany merytorycznie (uwzględniony bądź oddalony). Wniosek zwrócony nie wywołuje natomiast żadnych skutków prawnych. W analizowanej sprawie skarżący oświadczył, że wystąpił do sądu rejonowego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jednak jego wniosek ‒ jak stwierdził referendarz są-dowy ‒ zawierał braki fornale. Referendarz wezwał w związku z tym skarżącego do usunięcia stwierdzonych braków, jednak skarżący nie zastosował się do wezwania. Z tego powodu refe-rendarz wydał zarządzenie z 23 listopada 2015 r. o zwrocie wniosku skarżącemu, a następnie OTK ZU B/2016 Ts 43/16 poz. 362 3 sąd rejonowy w postanowieniu ze stycznia 2015 r., rozpoznawszy skargę złożoną przez skar-żącego na zarządzenie referendarza, utrzymał je w mocy. Skarżący we wstępie do uzasadnienia skargi konstytucyjnej wyjaśnił, że termin do wniesienia skargi został przez niego zachowany, bowiem toczyło się postępowanie wszczęte na jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Tymczasem, jak wynika z art. 130 § 2 kpc w zw. z art. 66 ust. 4 ustawy o TK, skoro wniosek o ustanowienie pełno-mocnika z urzędu, z którym wystąpił skarżący, został mu zwrócony, to jego złożenie nie mia-ło wpływu na bieg terminu do wniesienia analizowanej skargi konstytucyjnej. W związku z tym jeśli wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z maja 2015 r. został doręczony ów-czesnemu pełnomocnikowi skarżącego 3 sierpnia 2015 r., to termin do wniesienia skargi kon-stytucyjnej upłynął 3 listopada 2015 r. W konsekwencji skargę złożoną 25 lutego 2016 r. Try-bunał uznaje za spóźnioną. Na marginesie Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga nie mogłaby zostać poddana merytorycznej ocenie także z innych przyczyn. Po pierwsze, zarzut skarżącego dotyczy tego, że Naczelny Sąd Administracyjny w jego sprawie błędnie stwierdził zaistnienie przesłanki powagi rzeczy osądzonej. Zgodnie z kwestionowanym art. 184 ppsa: „Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu”. Trybunał ustalił, że wprawdzie Naczelny Sąd Administra-cyjny rzeczywiście stwierdził zaistnienie w sprawie skarżącego przesłanki res iudicata, uczy-nił to jednak na podstawie art. 171 ppsa, zgodnie z którym: „Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnię-cia”, a nie na podstawie kwestionowanego przez skarżącego art. 184 tej ustawy. Skarżący błędnie więc określił przedmiot kontroli w skardze konstytucyjnej, to art. 171 ppsa był bo-wiem podstawą prawną ostatecznego orzeczenia o jego prawach podmiotowych, o których ochronę wnosi w skardze konstytucyjnej. Po drugie, skarżący kwestionuje w skardze konstytucyjnej nie treść art. 184 ppsa, lecz sposób jego zastosowania w indywidualnej sprawie. Argumentacja skarżącego zmierza wyłącznie do wykazania, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 maja 2015 r. błędnie stwierdził zaistnienie przesłanki powagi rzeczy osądzonej, co skutkowało bezzasad-nym oddaleniem złożonej przez niego skargi kasacyjnej. Skarżący oczekuje więc kontroli zastosowania art. 184 ppsa przez Naczelny Sąd Administracyjny w jego indywidualnej spra-wie. Tymczasem Trybunał Konstytucyjny de lege fundamentali lata nie ma do tego kompe-tencji, gdyż – co należy szczególnie podkreślić – jest sądem prawa, a nie organem prowadzą-cym nadzór judykacyjny nad sądami. Wziąwszy pod uwagę powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.