Ts 45/23

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 czerwca 2025 r. Pozycja 172 POSTANOWIENIE z dnia 25 czerwca 2024 r. Sygn. akt Ts 45/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Związku Rewi-zyjnego Banków Spółdzielczych im. Franciszka Stefczyka z siedzibą w Warszawie o zbada-nie zgodności: 1) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwa-rancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restruktu-ryzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253) „w zakresie, w jakim w przypadku łącz-nego spełnienia warunków wskazanych w pkt 1-3 tego przepisu, umożliwia Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wydanie jednocześnie zarówno decyzji o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyza-cji, jak i decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań kwalifikowanych”, z art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 2 pkt 17 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie, w ja-kim umożliwia definiowanie funkcji krytycznych poza systemem źródeł po-wszechnie obowiązującego prawa, a w konsekwencji uznanie, że za wyko-nywanie funkcji krytycznych uznaje się przyjmowanie depozytów jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli średnia arytmetyczna sald z końca każdego miesiąca minionego roku przekracza 60 milionów złotych”, z art. 87 Konsty-tucji, 3) art. 103 ust. 5 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji B.F.G. wraz z uzasadnieniem każ-demu, kogo interes prawny został naruszony decyzją”, z art. 45 ust. 1 w zwią-zku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w części dotyczącej zbadania zgodności art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restruktu-ryzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253) „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wraz z uzasadnieniem każdemu, kogo interes prawny został naruszony decyzją”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji; 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 172 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 lutego 2023 r. (data nadania) Związek Rewizyjny Banków Spółdzielczych im. Franciszka Stefczyka z sie-dzibą w Warszawie (dalej: skarżący) – reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru – wy-stąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją z 15 stycznia 2020 r. (nr […]) Bankowy Fundusz Gwarancyjny m.in. wszczął przymusową restrukturyzację wobec Podkarpackiego Banku Spółdzielczego z siedzibą w Sa-noku, zastosował instrument przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej, a także umorzył instrumenty kapitałowe. Na powyższe rozstrzygnięcie uprawnione podmioty wniosły skargi do Wojewódzkie-go Sądu Administracyjnego w W., który wyrokiem z 4 grudnia 2020 r. (sygn. akt […]) je od-dalił. Od orzeczenia wniesiono skargi kasacyjne. Postanowieniem z 8 września 2022 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił skarżącego do udziału w charakterze uczestnika w sprawie niniejszych skarg kasa-cyjnych. Wyrokiem z 27 września 2022 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skargi Miasta i Gminy Lesko, w punkcie drugim odrzucił ich skargę, natomiast w punkcie trzecim oddalił skargi kasacyjne Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego, […] Sp. z o.o. w R., […] Sp. z o.o. w R., […] Sp. z o.o. w R., W.K., K.K., Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rzeszowie, Powiatu Dębickiego, Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. we Wrocławiu, Rady Nadzorczej Podkarpackiego Banku Spółdzielczego w Sanoku, Towarzy-stwa Ubezpieczeń Europa S.A. we Wrocławiu, T.S. Orzeczenie to, doręczone 25 listopada 2022 r., wskazane zostało jako ostateczne roz-strzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. (doręczonym 25 maja 2023 r.) skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) poin-formowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 2) doręczenie jedne-go odpisu skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami. W piśmie z 30 maja 2023 r. (data nada-nia) skarżący usunął wskazane braki. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 6 września 2023 r. (doręczonym 12 września 2023 r.) skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 15 stycznia 2020 r. (nr […]) wraz z uzasadnieniem; 2) wskazanie, w jaki sposób zaskarżone w punktach 1-2 skargi konstytucyjnej przepisy, w zakresie wskaza-nym w jej petitum, naruszają wymienione w niej wolności lub prawa skarżącego; 3) uzasad-nienie zarzutu niekonstytucyjności przepisów, o których mowa w punkcie drugim, z powoła-niem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W piśmie z 15 września 2023 r. (data na-dania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. W ocenie skarżącego: a) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwaran-cyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; dalej: „ustawa o BFG”) w zakresie wskazanym w petitum skargi narusza „zasadę poprawnej legislacji oraz zasadę określoności prawa wynikające ze statuowanej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własności, wynikającą z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP” (s. 3 pisma z 15 września 2023 r.); OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 172 3 b) art. 2 pkt 17 ustawy o BFG zakresie wskazanym w petitum skargi narusza art. 87 Konstytucji, albowiem „Model Identyfikacji Funkcji Krytycznych nie należy do katalogu źró-deł prawa powszechnie obowiązującego, a bezpośrednio kształtuje sytuację prawną podmiotu prawa prywatnego poprzez decyzje BFG” (s. 3 pisma z 15 września 2023 r.); c) art. 103 ust. 5 ustawy o BFG zakresie wskazanym w petitum skargi narusza art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, ponieważ „[b]rak obowiązku doręczenia takim podmiotom decyzji wraz z uzasadnieniem [tj. takim, których interes prawny został tą decyzją naruszony] istotnie ogranicza im realizację prawa do sądu, zwłaszcza, jeżeli uwzględni się krótki (7-dniowy) termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego” (s. 25 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. W ocenie Trybunału w części, w jakiej skarżący kwestionuje konstytucyjność: art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; ustawa o BFG) „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wraz z uzasadnieniem każdemu, kogo interes został naruszony decyzją” z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji – skarga spełnia przesłanki nadania jej dalsze-go biegu (art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK). 3. Skarga nie spełnia natomiast przesłanek nadania jej dalszego biegu w zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 101 ust. 7 ustawy o BFG oraz art. 2 pkt 17 ustawy o BFG. 3.1. W odniesieniu do pierwszego z tych przepisów Trybunał doszedł do wniosku, że istota zarzutu dotyczy wadliwego zastosowania kwestionowanego przepisu w sprawie, w związku z którą skarga została złożona. Świadczy o tym zarówno uzasadnienie skargi konsty-tucyjnej, jak i pismo skarżącego z 30 maja 2023 r. Bezpośrednim źródłem wskazanego naru-szenia jest – zdaniem skarżącego – ocena sądów obu instancji, wyrażona w niekorzystnych dla niego orzeczeniach, nie zaś sama treść art. 101 ust. 7 ustawy o BFG. Argumentację zawartą w skardze skierowano wyłącznie przeciwko wykładni tego przepisu, dokonanej w indywidualnej sprawie, główną osią czyniąc polemikę z tym, że spo-sób interpretacji kwestionowanej regulacji prawnej, w myśl której „dopuszcza i umożliwia jednoczesne zastosowanie zarówno przymusowej restrukturyzacji, jak i umorzenia instrumen-tów kapitałowych, pomimo, że w redakcji tego przepisu posłużono się alternatywą rozłącz[n]ą «albo» (…) jest niezgodn[y] z art. 2 Konstytucji i wynikającą z tego przepisu zasadą prawi-dłowej legislacji, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własno-ści” (s. 11 skargi). Zarzuty skarżącego dotyczą zatem sfery stosowania prawa, która w ramach postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną nie może podlegać kontroli. Trybunał Konstytucyjny jest „sądem prawa”, uprawnionym do oceny konstytucyjności przepisów bę-dących podstawą ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych prawach lub wolnościach skar-żącego. Nie jest natomiast „sądem faktów” czy „trzecią instancją”, uprawnioną do kontroli OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 172 4 ustaleń faktycznych sądów powszechnych w sprawach indywidualnych (por. np. postanowie-nie TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 80/19, OTK ZU A/2020, poz. 72 oraz wyrok z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 60/19, OTK ZU A/2021, poz. 44). W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji skar-ga konstytucyjna jest zawsze „skargą na przepis”, a nie na jego konkretne, wadliwe zastoso-wanie – nawet jeśli prowadziłoby to do niekonstytucyjnego skutku (zob. postanowienie peł-nego składu TK z 19 czerwca 2012 r., sygn. SK 37/08, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 69; po-dobnie np. postanowienie z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 24/20, OTK ZU A/2021, poz. 43). W zakresie kognicji Trybunału mieści się natomiast dokonywanie kontroli konstytu-cyjności treści normatywnej przepisu uzyskanej w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni (zob. wyrok TK z 22 listopada 2016 r., sygn. SK 2/16, OTK ZU A/2016, poz. 92). W takiej sytuacji wyjątkowo przedmiotem kontroli konstytucyjności może stać się norma prawna dekodowana z danego przepisu zgodnie z ustaloną praktyką (zob. wyrok TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20, OTK ZU A/2021, poz. 2). Skarżący nie kwestionuje jednak treści normatywnej art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, nadanej mu w wyniku jednolitej, powszech-nej i stałej wykładni. Przeciwnie, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości podnosi, że „zastosowanie mechanizmu określonego w kwestionowanym przepisie 101 ust. 7 ustawy o BFG dotychczas nastąpiło tylko jeden raz – właśnie w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji skarżący nie ma w zasadzie możliwości odnieść się do innych orzeczeń, jakie zapadły na gruncie kwestionowanego przepisu i wykładni prawa, jaka została zastosowana przy dekodo-waniu treści normy prawnej zawartej w kwestionowanym przepisie” (s. 10 skargi). W tym zakresie Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, stwierdzając, iż nie spełnia ona wy-magań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. 3.2. Natomiast w odniesieniu do art. 2 pkt 17 ustawy o BFG Trybunał zauważa, że z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący w odniesieniu do powyższej regulacji jako wzorzec kontroli wskazał samodzielnie art. 87 Konstytucji. Przepis ten ma jednak charakter ustrojowy – dotyczy katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Nie kreuje natomiast żadnych praw lub wolności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że może być wzorcem kontroli jedynie w powiązaniu z innymi wolnościami i prawami. Trybunał wielokrotnie w wydanym przez siebie orzecznictwie zwracał na to uwagę (zob. wyroki z: 12 kwietnia 2011 r., SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/20011, poz. 22 oraz 12 kwietnia 2012 r., SK 30/10, OTK ZU nr 4/A/2012, poz. 39). Z tych powodów należało postanowić jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt drugi niniejszego postanowienia w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.