Ts 46/20

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 lutego 2021 r. Pozycja 16 POSTANOWIENIE z dnia 18 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 46/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] sp. z o.o. z siedzibą w K. w sprawie zgodności: art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.) w zakresie, w jakim „stanowi on, że wszczę-cie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbo-we przez właściwy organ podatkowy wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy poda-tnik przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego i przed wydaniem decyzji organu podatkowego określającej wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości innej niż wysokość wynikająca ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej wykonał zobowiązanie podatkowe wynikające ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej, organ podatkowy nie wydał decyzji określa-jącej wysokość zobowiązania podatkowego przed wykonaniem przez podatnika zobowiązania podatkowego wynikającego ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej, przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestę-pstwo skarbowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego ani przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące danego zobowią-zania podatkowego i upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nastąpiły w okresie istnienia domniemania prawidłowości wysokości zobowią-zania podatkowego wynikającej ze złożonej przez podatnika deklaracji poda-tkowej” z art. 64 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) odrzucić wniosek z 26 czerwca 2020 r. o przedłużenie terminu na usunięcie braków formalnych skargi konstytucyjnej; 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. OTK ZU B/2021 Ts 46/20 poz. 16 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 marca 2020 r. (data nadania) […] sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przyto-czonym na tle następującego stanu faktycznego. W 2008 r. skarżąca złożyła deklarację podatkową CIT-8 za rok 2007 i uiściła wynika-jący z niej podatek. 8 października 2012 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wszczął śledztwo (sygn. akt […]) m.in. w sprawie podania nieprawdy w deklaracji podatkowej CIT-8 skarżącej złożonej w 2008 r. poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodów, w związku z posłuże-niem się fakturami nieodzwierciedlającymi rzeczywistych transakcji gospodarczych lub po-świadczającymi pozorne czynności prawne, sporządzonymi m.in. w celu rozliczenia dofinan-sowania pochodzącego ze środków Unii Europejskiej, pozyskanego z Agencji Restrukturyza-cji i Modernizacji Rolnictwa, tj. o narażenie na uszczuplenie podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. zawiadomił skarżącą pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. (nr […]) o zawieszeniu, na podstawie art. 70c w zw. z art. 70 § 1 pkt 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (ówcześnie Dz. U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.:, obecnie : Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.; dalej: O.p.), z dniem 8 grudnia 2012 r. bie-gu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o podejrzenie popeł-nienia przestępstwa skarbowego. Sąd Rejonowy w K. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i napraw-czych postanowieniem z 28 kwietnia 2014 r. (sygn. akt […]) ogłosił upadłość skarżącej obej-mującą likwidację jej majątku, zaś postanowieniem z 4 grudnia 2017 r. (sygn. akt […]) umo-rzył postępowanie upadłościowe wobec skarżącej. 6 maja 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. (dalej: organ pierwszej instancji) wydał decyzję (sygn. […]) określającą skarżącej będącej wówczas w upadłości likwidacyjnej, reprezentowanej przez syndyka masy upadłości, zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w kwocie 146 608 zł, wyższej o kwotę 95 950 zł od zadeklarowanej. Organ pierwszej instancji ustalił, że spółka naruszyła przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. 2014 r., poz. 851, ze zm.) poprzez zawyżenie kosztów uzyskania przychodów, w związku z nalicza-niem do kosztów faktur VAT nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i dokonywaniem nienależnych odpisów amortyzacyjnych, co w konsekwencji miało wpływ na wyliczenie wysokości należnego podatku. Przedmiotowe faktury wskazywały niewłaściwe kwoty transakcji oraz realizujące je podmioty. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Administracji Skar-bowej w K. (dalej: organ odwoławczy), który decyzją z 10 marca 2017 r. (nr […]) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie ogólny termin przedawnienia zobowią-zania skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. upływał z dniem 31 grudnia 2013 r., jednak przed upływem tego terminu zostały podjęte działania skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Organ odwoławczy uznał, że z dniem 8 października 2012 r., tj. z dniem wszczęcia ww. śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe (sygn. akt […]), nastąpiło sku- OTK ZU B/2021 Ts 46/20 poz. 16 3 teczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącej w podatku dochodowym za 2007 r. Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administra-cyjnego w K., który oddalił ją wyrokiem z 26 czerwca 2017 r. (sygn. akt […]). Skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która zo-stała oddalona wyrokiem z 4 września 2019 r. (sygn. akt […]). Wyrok ten został wskazany w skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konsty-tucji. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 czerwca 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz repre-zentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem, a także poświadczonych za zgod-ność z oryginałem odpisów orzeczeń wskazanych w zarządzeniu; udokumentowanie daty doręczenia skarżącej orzeczenia, z którym łączy naruszenie jej konstytucyjnych praw lub wolności; dokładne określenie sposobu naruszenia przez zaskarżony przepis konstytucyjnych wolności lub praw skarżącej, wynikających z przywołanych we wniesionej skardze przepisów Konstytucji. W piśmie z 26 czerwca 2020 r. skarżąca ustosunkowała się do powyższego wezwania. Wniosła o przedłużenie terminu na złożenie czterech poświadczonych za zgodność z orygina-łem odpisów: wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K. z 26 czerwca 2017 r. (sygn. akt […]) z uzasadnieniem oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 10 marca 2017 r. (nr […]) z uzasadnieniem o 14 dni, tj. do 11 lipca 2020 r. Zdaniem skarżącej zaskarżony przepis narusza jej konstytucyjne prawo do własności gwarantowane w art. 64 ust. 1 Konstytucji, a także zasadę pewności sytuacji prawnej osób fizycznych i osób prawnych, zasadę ochrony praw nabytych osób fizycznych i osób prawnych oraz zasadę zaufania osób fizycznych i osób prawnych do organów państwa, które wynikają z zasady „iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznych państwem prawnym, urzeczywist-niającym zasady sprawiedliwości społecznej” wskazanej w art. 2 Konstytucji. Jak twierdzi, kwestionowany przepis umożliwia pozbawienie skarżącej własności i innych praw majątko-wych poprzez wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w wysokości innej niż wynikająca ze złożonej przez nią deklaracji podatkowej, a także wszczęcie i prowadzenie przeciwko niej postępowania egzekucyjnego w administracji dotyczącego kwoty wynikającej z decyzji określającej zobowiązanie podatkowe skarżącej w wysokości innej niż wynikająca ze złożonej deklaracji podatkowej. Naraża to skarżącą na utratę własności i innych praw ma-jątkowych w sytuacji, gdy przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skar-bowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego i przed wydaniem decyzji organu podat-kowego określającej jego wysokość wykonała ona zobowiązanie podatkowe wynikające ze złożonej deklaracji przed upływem terminu jego przedawnienia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1.Warunkiem skuteczności skargi konstytucyjnej jest spełnienie wymogów wynikają-cych z Konstytucji oraz ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK). 2. Zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 czerwca 2020 r. zostało do-ręczone pełnomocnikowi skarżącej 20 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 60 ust. 2 u.o.t.p.TK termin na usunięcie wskazanych braków formalnych upływał 27 czerwca 2020 r. Pismem nadanym 26 czerwca 2020 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się do Trybunału z wnioskiem OTK ZU B/2021 Ts 46/20 poz. 16 4 o przedłużenie terminu na doręczenie odpisów orzeczeń wskazanych w zarządzeniu o 14 dni, tj. do 11 lipca 2020 r. Trybunał stwierdza, że wniosek o przedłużenie ustawowego terminu na usunięcie bra-ków formalnych skargi konstytucyjnej podlega odrzuceniu. Należy bowiem wskazać, że ani u.o.t.p.TK, ani stosowana odpowiednio ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo-wania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), nie przewiduje możliwości złożenia wniosku tej treści. Skutkuje to uznaniem przez Trybunał, że braki, których dotyczy wniosek, nie zostały usunięte w terminie. 3. Skarżąca uczyniła przedmiotem skargi konstytucyjnej art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.; dalej: O.p.), zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpo-czyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestęp-stwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wszczął 8 października 2012 r. postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, a następnie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. zawiadomił skarżącą o zawieszeniu z tym dniem biegu terminu przedawnienia jej zobo-wiązania podatkowego. Kwestionowany przepis miał zatem zastosowanie w sprawie skarżącej, jednakże nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia o jej prawach lub wolnościach. Zastosowanie wobec skarżącej art. 70 § 6 pkt 1 O.p. było konsekwencją wszczęcia przeciwko niej postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Zawieszenie biegu prze-dawnienia zobowiązania podatkowego nastąpiło więc z mocy prawa na podstawie kwestio-nowanego przepisu, nie zaś na podstawie rozstrzygnięcia merytorycznego. W omawianym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2019 r. (sygn. akt […]), wskazany przez skarżącą jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, ma charakter deklaratoryjny i nie kreuje określonego stanu prawnego. Zarówno z przepisów u.o.t.p.TK, jak i z Konstytucji wyraźnie wynika, że przedmio-tem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym może być tylko przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Z uwagi na to, że kwestionowany przepis nie stanowił podstawy wydania aktu o cha-rakterze konstytutywnym, nie może stanowić przedmiotu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. 4. Jednocześnie zarówno z petitum skargi konstytucyjnej, jak i z zawartej w jej uza-sadnieniu argumentacji wynika, że zarzuty naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji dotyczą nie tyle treści art. 70 § 6 pkt 1 O.p., co jego zastosowania w sprawie skarżącej. Skarżąca nie kwestionuje zasadności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobo-wiązania podatkowego na skutek wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wy-kroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Uznaje zaś za niekonstytucyjne zastosowanie tego przepisu w sytuacji, „gdy podatnik przed wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące danego zobowiązania podatkowego i przed wydaniem decyzji organu podatkowego określającej wysokość zobowiązania w wysokości innej niż wysokość wynika-jąca ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej wykonał zobowiązanie podatkowe wynikające ze złożonej przez podatnika deklaracji podatkowej”. OTK ZU B/2021 Ts 46/20 poz. 16 5 Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego ocena wykładni i stosowania prawa przez sądy nie leży w jego kognicji i nie może stanowić przedmiotu po-stępowania przed Trybunałem. Z tego względu, że skarga konstytucyjna nie spełnia ustawowego wymogu odnośnie do oznaczenia przedmiotu skargi, a usunięcie braku nie jest możliwe, Trybunał, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, odmawia nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.