Ts 46/21

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 czerwca 2022 r. Pozycja 97 POSTANOWIENIE z dnia 23 lutego 2022 r. Sygn. akt Ts 46/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2022 r., skargi konstytucyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. o zbadanie zgodności: art. 352 w związku z art. 3941a § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), w zakresie pozba-wienia strony możliwości złożenia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wykładni wyroku, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd i tym samym pozbawienia strony drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 lutego 2021 r. (data nadania), Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. (dalej: skarżąca) – zastępowania przez pełnomocnika z wyboru – zarzuciła niezgodność art. 352 w związku z art. 3941a § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.), w zakresie pozbawienia strony możliwości złożenia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wykładni wyroku, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd i tym samym pozbawienia strony drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 2 2. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: 2.1. Na mocy wyroku z 27 listopada 2007 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. – w sprawie z powództwa kilku osób fizycznych przeciwko skarżącej o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę zebrania przedstawicieli o podziale skarżącej – dokonał podziału skarżącej poprzez wydzielenie z jej zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej w W. oraz orzekł m.in. o podziale funduszu udziałowego, wkładów budowlanych, remontowego i kulturalno-wychowawczego. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone apelacją przez powodów oraz skarżącą. Wyrokiem z 22 kwietnia 2009 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w W. uchylił kwe-stionowane orzeczenie w części i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoz-nania Sądowi pierwszej instancji. Wyrokiem z 5 czerwca 2014 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W. dokonał podziału składników majątkowych oraz praw i zobowiązań skarżącej m.in. w ten sposób, że w pun-ktach I.1.f, I.1.g, I.1.h, I.1.i orzekł o podziale funduszu zasobowego, funduszu udziałowego, funduszu kulturalno-oświatowego i funduszu remontowego. Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone apelacją przez skarżącą. Wyrokiem z 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt[…]) Sąd Apelacyjny w W., uwzględniając w części apelację pozwanej, m.in. uchylił punkty I.1.g, I.1.h i I.1.i oraz dodał punkt I.4. w brzmieniu: „Fundusze i środki, o których mowa w punkcie I.1, dzielone na dzień 31 gru-dnia 2002 r., po zarejestrowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej w W. będą aktualizowane według zatwierdzonych sprawozdań finansowych, uchwał Zebrania Przedstawicieli dotychczasowej Spółdzielni dotyczących tych funduszy i środków oraz zasad wynikających z niniejszego podziału”. 2.2. W dniu 4 marca 2018 r. skarżąca wystąpiła o wykładnię wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt […]) w zakresie, w jakim Sąd ten, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego w W. z 5 czerwca 2014 r. (sygn. akt […]), dodał wspomniany punkt I.4. Skarżąca wskazała, że przytoczony punkt sentencji wyroku budzi wątpliwości co do rzeczywistej jego treści, w szczególności, czy obejmuje swym zakresem fundusz remontowy. Sąd Apelacyjny w W., postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]), dokonał wykładni swojego wyroku z 28 stycznia 2016 r. we wskazanym wyżej zakresie w ten sposób, że opisana formuła aktualizacji podziału funduszy odnosi się do wszystkich dzielonych funduszy, w szczególności funduszu zasobowego, udziałowego, remontowego i kulturalno-oświatowego. Sąd Apelacyjny w W. miał na uwadze przede wszystkim oddanie rzeczywistej treści wyroku w kontekście motywów wyroku tego Sądu z 28 stycznia 2016 r., przy uwzględnieniu treści żądania pozwu, prawomocności części wyroku Sądu Okręgowego w W. z 27 listopada 2007 r. (sygn. akt […]) oraz zakresu zaskarżenia apelacją. Przyjął, że co do motywów wyroku Sądu Apelacyjnego w W. odnoszących się do wykładanego punktu I.4, są one niewątpliwe: wynika z nich, iż formuła aktualizacji, wychodząc z danych przyjętych na datę podziału i zatwierdzonego bilansu odnosi się do wszystkich dzielonych funduszy. 2.3. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]), zarzucając temu orzeczeniu naruszenie prawa mater-ialnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 365 § 1, art. 366 oraz art. 352 w związku z art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c.). We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania podniosła nieważność postępowania stosownie do art. 379 OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 3 pkt 3 k.p.c., gdyż Sąd Apelacyjny w W. wydał orzeczenie w sprawie, która została już prawomocnie osądzona. Sąd Najwyższy – Izba Cywilna, postanowieniem z 21 lutego 2019 r. (sygn. akt […]), przyjął skargę kasacyjną skarżącej do rozpoznania, jednakże w postanowieniu z 26 września 2021 r. (sygn. akt […]) ją odrzucił na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. 2.4. W dniu 17 lutego 2020 r. skarżąca zwróciła się do Prokuratora Generalnego z wnioskiem o złożenie na jej rzecz skargi nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Apela-cyjnego w W. z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]). Pismem z 3 listopada 2020 r. (sygn. akt […]) Wydział Skargi Nadzwyczajnej Departamentu Postępowania Sądowego Prokuratury Krajowej poinformował skarżącą o pozo-stawieniu bez biegu wniosek skarżącej z uwagi na brak podstaw do jej złożenia; kwe-stionowane postanowienie, jako że nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, nie zalicza się bowiem do kategorii orzeczeń wskazanych w art. 89 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 825), od których można wnieść skargę nadzwyczajną. 3. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2021 r. skarżąca – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: uotpTK) – została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazanie jednego ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 Konstytucji, w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna, 2) doręczenie prawidłowych pełnomocnictw – szczególnego oraz substytucyjnego – uprawniających do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna, 3) podanie i udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego jako ostate-czne zgodnie z punktem 1 zarządzenia, 4) doręczenie kompletnego, poświadczonego za zgodność z oryginałem, odpisu uza-sadnienia do: a) wyroku Sądu Okręgowego w W. z 27 listopada 2007 r. (sygn. akt […]), b) wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z 22 kwietnia 2009 r. (sygn. akt […]). Odpis powyższego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 20 kwie-tnia 2021 r. Pismem procesowym, wniesionym do Trybunału 26 kwietnia 2021 r. (data nadania), skarżąca usunęła powyższe braki formalne m.in. wskazując pismo Wydziału Skargi Nadzwyczajnej Departamentu Postępowania Sądowego Prokuratury Krajowej z 3 listopada 2020 r. (sygn. akt […]) jako ostateczne rozstrzygnięcie, uprawniające ją do wywiedzenia skargi konstytucyjnej. 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2021 r. skarżąca – na podstawie art. 61 ust. 3 uotpTK – została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez udokumentowanie dat: 1) doręczenia ostatecznego rozstrzygnięcia radcy prawnemu E. B.; 2) nadania pisma wypowiadającego pełnomocnictwo radcy prawnemu E.B., adreso-wanego do Prokuratury Krajowej (przez doręczenie potwierdzonego za zgodność z orygi-nałem numeru przesyłki listowej, dokumentu z prezentatą o wpływie pisma do Prokuratury Krajowej). OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 4 Odpis powyższego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 9 lipca 2021 r. Pismem procesowym, wniesionym do Trybunału 16 lipca 2021 r. (data nadania), skarżąca przedłożyła poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię karty księgi korespondencyjnej dokumentującą doręczenie 9 listopada 2020 r. radcy prawnemu E.B. pisma z Prokuratury Krajowej. Załączyła również poświadczone za zgodność z oryginałem pismo z 5 listopada 2020 r., stanowiące wypowiedzenie pełnomocnictwa radcy prawnemu E.B. wraz z pismem przewodnim do Prokuratury Krajowej i potwierdzeniem jego nadania 12 listopada 2020 r. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że „[d]okumenty te potwierdzają jedno-znacznie, że w dniu 9 listopada 2020 r. – tj. w dniu kiedy wpłynęło pierwsze pismo z Prokuratury Krajowej z dnia 3 listopada 2020 r. r.pr. E.B. nie była już pełnomocnikiem substytucyjnym r.pr. M.P. Prokuratura Krajowa, po uzyskaniu informacji, że r.pr. E.B. nie jest już pełnomocnikiem substytucyjnym, wysłała w dniu 23 listopada 2020 r. ostateczne roz-strzygnięcie adresowane do r.pr. M.P., które zostało doręczone w dniu 26 listopada 2020 r.”. II We wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 13 sierpnia 2021 r. (data nadania) piśmie Spółdzielnia Mieszkaniowa w W. – zastępowania przez pełnomocnika z wyboru – wskazując siebie jako uczestnika postępowania, wniosła o odrzucenie skargi konstytucyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. z powodu złożenia jej po upływie ustawowego terminu. Postanowieniem z 22 lutego 2022 r. Trybunał Konstytucyjny odrzucił ten wniosek na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 w związku z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w związku z art. 36 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), z powodów przedstawionych w uzasadnieniu tego orzeczenia. III Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: uotpTK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicz-nej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach okre-ślonych w Konstytucji. Skarżąca wskazała, że naruszenie praw i wolności konstytucyjnych wiąże z pismem Wydziału Skargi Nadzwyczajnej Departamentu Postępowania Sądowego Prokuratury Kra-jowej z 3 listopada 2020 r. (sygn. akt […]), informującym o pozostawieniu bez biegu jej wniosku o wniesienia przez Prokuratora Generalnego skargi nadzwyczajnej. 3. Trybunał zauważa, że w piśmie z 3 listopada 2020 r Wydział Skargi Nadzwyczaj-nej Departamentu Postępowania Sądowego Prokuratury Krajowej informuje jedynie o braku istnienia podstaw do wniesienia skargi nadzwyczajnej, o których mowa w art. 89 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 925, ze zm.; obowiązu- OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 5 jący tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1904). Nie tworzy ani nie modyfikuje istniejących praw, obowiązków ani wolności skarżącej; wskazuje jedynie konsekwencje istniejącego sta-nu prawnego dla skarżącej. Pismo to ma więc charakter wyłącznie informacyjny – nie prze-sądza w sposób władczy o przysługujących skarżącej prawach lub wolnościach konstytucyj-nych (por. postanowienie TK z 30 października 2019 r., sygn. Ts 103/19, OTK ZU B/2020, poz. 383). Nie stanowi więc orzeczenia, które jest rozstrzygnięciem kształtującym w sposób bezpośredni lub pośredni sytuację prawną skarżącej w zakresie przysługujących jej praw lub wolności zagwarantowanych w Konstytucji (zob. postanowienie TK z 13 października 1998 r., sygn. Ts 117/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 43). Orzeczeniem takim w odniesieniu do skarżącej jest natomiast – zdaniem Trybunału Konstytucyjnego – postanowienie Sądu Ape-lacyjnego w W. z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […]) w przedmiocie wykładni wyroku tego Sądu z 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt […]). Stosownie do art. 77 ust. 1 uotpTK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. zostało wydane i doręczone skarżącej w 2018 r., zaś skargę konstytucyjną wniesiono do Trybunału Konstytucyjnego dopiero w 2021 r., a więc z rażącym przekroczeniem terminu. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 uotpTK – postanowiono w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 uotpTK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na po-wyższe postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.