Ts 46/23

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 czerwca 2025 r. Pozycja 175 POSTANOWIENIE z dnia 25 czerwca 2024 r. Sygn. akt Ts 46/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Rady Nadzorczej Podkarpackiego Banku Spółdzielczego w Sanoku o zbadanie zgodności: 1) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwa-rancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restruktu-ryzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253) „w zakresie, w jakim w przypadku łącz-nego spełnienia warunków wskazanych w pkt 1-3 tego przepisu, umożliwia Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wydanie jednocześnie zarówno decyzji o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyza-cji, jak i decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań kwalifikowanych”, z art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 2 pkt 17 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie, w ja-kim umożliwia definiowanie funkcji krytycznych poza systemem źródeł po-wszechnie obowiązującego prawa, a w konsekwencji uznanie, że za wyko-nywanie funkcji krytycznych uznaje się przyjmowanie depozytów jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli średnia arytmetyczna sald z końca każdego miesiąca minionego roku przekracza 60 milionów złotych”, z art. 87 Konsty-tucji, 3) art. 103 ust. 5 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyj-nego wraz z uzasadnieniem każdemu, kogo interes prawny został naruszony decyzją”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 lutego 2023 r. (data nadania) Rada Nadzorcza Podkarpackiego Banku Spółdzielczego w S. (dalej: skarżąca) – reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru – wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji na tle następującego stanu faktycznego. OTK ZU B/2025 Ts 46/23 poz. 175 2 Decyzją z 15 stycznia 2020 r. (nr […]) Bankowy Fundusz Gwarancyjny m.in. wszczął przymusową restrukturyzację wobec Podkarpackiego Banku Spółdzielczego z siedzibą w Sa-noku, zastosował instrument przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej, a także umorzył instrumenty kapitałowe. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Ad-ministracyjnego w W., który wyrokiem 4 grudnia 2020 r. (sygn. akt […]) ją oddalił. Od orze-czenia wniesiono skargę kasacyjną. Wyrokiem z 27 września 2022 r. (sygn. akt […]) Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skargi Miasta i Gminy Lesko, w punkcie drugim odrzucił ich skargę, natomiast w punkcie trzecim oddalił skargi kasacyjne Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego, […] Sp. z o.o. w R., […] Sp. z o.o. w R., […] Sp. z o.o. w R., W.K., K.K., Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rzeszowie, Powiatu Dębickiego, Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. we Wrocławiu, Rady Nadzorczej Podkarpackiego Banku Spółdzielczego w Sanoku, Towarzy-stwa Ubezpieczeń Europa S.A. we Wrocławiu, T.S. Orzeczenie to, doręczone skarżącej 25 listopada 2022 r., wskazane zostało jako osta-teczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r. (doręczonym 25 maja 2023 r.) wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) poin-formowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 2) doręczenie jedne-go odpisu skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami. W piśmie z 30 maja 2023 r. (data nada-nia) skarżąca usunęła wskazane braki. Zarządzeniami sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 6 września 2023 r. (doręczo-nym 12 września 2023 r.) i 7 maja 2023 r. (doręczonym 14 maja 2023 r.) skarżącą wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 15 stycznia 2020 r. (nr […]) wraz z uzasadnieniem; 2) wskazanie, w jaki sposób zaskarżone w punkcie 1-2 skargi konstytucyjnej przepisy, w zakresie wskazanym w jej petitum, naruszają wymienione w niej wolności lub prawa skarżącej; 3) uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności przepisów, o których mowa w punkcie drugim, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego popar-cie; 4) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających umocowanie T.S. do działania w imieniu Rady Nadzorczej Podkarpackiego Banku Spółdzielczego w Sanoku (w szczególności w przedmiocie udzielenia pełnomocnictwa do wniesienia skargi konstytucyjnej). W pismach z 15 września 2023 r. i 21 maja 2023 r. (da-ta nadania) skarżąca ustosunkowała się do powyższych wezwań. W ocenie skarżącej: a) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwaran-cyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; dalej: ustawa o BFG) w zakresie wskazanym w petitum skargi narusza „zasadę poprawnej legislacji oraz zasadę określoności prawa wynikające ze statuowanej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własności, wynikającą z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP” (s. 3 pisma z 15 września 2023 r.); b) art. 2 pkt 17 ustawy o BFG zakresie wskazanym w petitum skargi narusza art. 87 Konstytucji, albowiem „Model Identyfikacji Funkcji Krytycznych nie należy do katalogu źró-deł prawa powszechnie obowiązującego, a bezpośrednio kształtuje sytuację prawną podmiotu prawa prywatnego poprzez decyzje BFG” (s. 3 pisma z 15 września 2023 r.); c) art. 103 ust. 5 ustawy o BFG zakresie wskazanym w petitum skargi narusza art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, ponieważ „[b]rak obowiązku doręczenia takim OTK ZU B/2025 Ts 46/23 poz. 175 3 podmiotom decyzji wraz z uzasadnieniem [tj. takim, których interes prawny został tą decyzją naruszony] istotnie ogranicza im realizację prawa do sądu, zwłaszcza, jeżeli uwzględni się krótki (7-dniowy) termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego” (s. 25 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona okre-ślonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo-nych w Konstytucji. Art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia kwestio-nowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego określonych w Konstytucji, wskazania, które konstytucyjne wolność lub prawo skarżącego i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone oraz do uzasadnienia zarzutu niezgodno-ści kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem z powoła-niem argumentów lub dowodów na jego poparcie. 3. Analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów nadania jej dalszego bie-gu, wynikających z art. 79 Konstytucji oraz u.o.t.p.TK. 3.1. W części, w jakiej skarżąca kwestionuje konstytucyjność art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; dalej: ustawa o BFG) „w zakresie, w jakim w przypadku łącznego spełnienia warunków wskazanych w pkt 1-3 tego przepisu, umożliwia Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wydanie jed-nocześnie zarówno decyzji o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restruktu-ryzacji, jak i decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań kwalifikowanych”, Trybunał doszedł do wniosku, że istota zarzutów dotyczy wadliwego za-stosowania kwestionowanego przepisu w sprawie, w związku z którą skarga została złożona. Świadczy o tym zarówno uzasadnienie skargi konstytucyjnej, jak i pismo skarżącej z 30 maja 2023 r. Bezpośrednie źródło wskazanego naruszenia stanowi – zdaniem skarżącej – ocena sądów obu instancji, wyrażona w niekorzystnych dla niej orzeczeniach, nie zaś sama treść art. 101 ust. 7 ustawy o BFG. Argumentację zawartą w skardze skierowano wyłącznie przeciwko wykładni tego przepisu, dokonanej w indywidualnej sprawie, główną osią czyniąc polemikę z tym, że spo-sób interpretacji kwestionowanej regulacji prawnej, w myśl której „dopuszcza i umożliwia jednoczesne zastosowanie zarówno przymusowej restrukturyzacji, jak i umorzenie instrumen-tów kapitałowych, pomimo, że w redakcji tego przepisu posłużono się alternatywą rozłączną «albo» (…) jest niezgodne z art. 2 Konstytucji i wynikającą z tego przepisu zasadą prawidło-wej legislacji, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własności” (s. 11 skargi). Zarzuty skarżącej dotyczą zatem sfery stosowania prawa, które w ramach po-stępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną nie jest dopuszczalne. Trybunał Konstytu-cyjny jest „sądem prawa”, uprawnionym do oceny konstytucyjności przepisów będących pod- OTK ZU B/2025 Ts 46/23 poz. 175 4 stawą ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych prawach lub wolnościach skarżącego. Nie jest natomiast „sądem faktów” czy „trzecią instancją”, uprawnioną do kontroli ustaleń fak-tycznych sądów powszechnych w sprawach indywidualnych (por. np. postanowienie TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 80/19, OTK ZU A/2020, poz. 72 oraz wyrok z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 60/19, OTK ZU A/2021, poz. 44). W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji skar-ga konstytucyjna jest zawsze „skargą na przepis”, a nie na jego konkretne, wadliwe zastoso-wanie – nawet jeśli to prowadziłoby do niekonstytucyjnego skutku (zob. postanowienie pełnego składu TK z 19 czerwca 2012 r., sygn. SK 37/08, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 69; podobnie np. postanowienie z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 24/20, OTK ZU A/2021, poz. 43). W zakresie kognicji Trybunału mieści się natomiast dokonywanie kontroli konstytu-cyjności treści normatywnej przepisu uzyskanej w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni (zob. wyroki TK z 22 listopada 2016 r., sygn. SK 2/16, OTK ZU A/2016, poz. 92). W takiej sytuacji wyjątkowo przedmiotem kontroli konstytucyjności może stać się norma prawna dekodowana z danego przepisu zgodnie z ustaloną praktyką (zob. wyroki TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20, OTK ZU A/2021, poz. 2). Skarżąca nie kwestionuje jednak treści normatywnej art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, nadanej mu w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni. Przeciwnie, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości podnosi, że „zastosowanie mechanizmu określonego w kwestionowanym przepisie 101 ust. 7 ustawy o BFG dotychczas nastąpiło tylko jeden raz – właśnie w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji skarżący nie ma w zasadzie możliwości odnieść się do innych orzeczeń, jakie zapadły na gruncie kwestionowanego przepisu i wykładni prawa, jaka została zastosowana przy dekodowaniu treści normy prawnej zawartej w kwestionowanym przepisie” (s. 10 skar-gi). W tym zakresie Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal-szego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, stwierdzając, iż nie spełnia ona wy-magań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. 3.2. Analizowanej skardze konstytucyjnej nie można nadać dalszego biegu także w zakresie, w jakim skarżąca kwestionuje konstytucyjność art. 2 pkt 17 ustawy o BFG. Z uza-sadnienia skargi wynika, że skarżąca w odniesieniu do powyższej regulacji jako wzorzec kon-troli wskazała samodzielnie art. 87 Konstytucji. Przepis ten ma jednak charakter ustrojowy – dotyczy katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Nie kreuje natomiast żadnych praw lub wolności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że może być wzorcem kontroli jedynie w powiązaniu z innymi wolnościami i prawami. Trybunał wielokrotnie w wydanym przez siebie orzecznictwie zwracał na to uwagę (zob. wyroki z: 12 kwietnia 2011 r., sygn. SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/20011, poz. 22 oraz 12 kwietnia 2012 r., sygn. SK 30/10, OTK ZU nr 4/A/2012, poz. 39). 3.3. W ocenie Trybunału skardze konstytucyjnej nie można nadać dalszego biegu tak-że w części, w jakiej kwestionuje konstytucyjność art. 103 ust. 5 ustawy o BFG. Trybunał zwraca uwagę, że przepis ten nie dotyczy praw skarżącej, z uwagi na fakt doręczenia jej de-cyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Z tych powodów należało postanowić jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.