Ts 48/22

PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2025-07-15

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna może być dopuszczalna, jeśli skarżący zakwestionuje przepisy, które nie stanowiły podstawy prawnego rozstrzygnięcia w sprawie, o której mowa w skardze?
Ratio decidendi
Skarga konstytucyjna jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy skarżący zakwestionuje przepis, który bezpośrednio stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia sądu lub organu administracji publicznej. Zakwestionowanie przepisów, które nie znalazły zastosowania w konkretnym indywidualnym rozstrzygnięciu (nawet jeśli były podstawą innych działań administracyjnych, takich jak wydanie zarządzenia dyrektora zakładu karnego), nie spełnia wymogów dopuszczalności skargi konstytucyjnej wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP.
Stan faktyczny
Skarżący R.S. wniósł skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność z Konstytucją przepisów ustawy o Służbie Więziennej, Kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczących ograniczeń kontaktów telefonicznych skazanych z pełnomocnikami. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając, że zakwestionowane przepisy stanowiły podstawę zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego, a nie ostatecznego rozstrzygnięcia sądu w sprawie, której dotyczyła skarga. Skarżący wniósł zażalenie na tę odmowę, twierdząc, że wskazał odpowiednie przepisy, co spełnia wymogi formalne.
Rozstrzygnięcie
nie uwzględnić zażalenia

Pełny tekst orzeczenia

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 30 września 2025 r. Pozycja 270 POSTANOWIENIE z dnia 15 lipca 2025 r. Sygn. akt Ts 48/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 18 grudnia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej R.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 lutego 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zbadanie zgodności art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1064) w związku z art. 73 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko-deks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53) w związku z § 14 oraz § 24 rozporządze-nia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2016 r. poz. 2231) w za-kresie, w jakim „upoważnia dyrektora zakładu karnego do wprowadzenia porządku wewnętrznego zakładu karnego w drodze zarządzenia, w którym ogranicza się prawo skaza-nych do obrony poprzez reglamentacje (ograniczenie) kontaktów telefonicznych z profesjo-nalnymi pełnomocnikami ustanowionymi dla skazanych obrońcami/pełnomocnikami do jed-nej rozmowy w ciągu dnia przy braku wyłączenia tych rozmów z ogólnego limitu rozmów przysługujących skazanym, a także uzależnia wykonani[e] dodatkowej rozmowy telefonicznej z pełnomocnikiem/obrońcą od zgody dyrektora zakładu karnego”, a także w jakim „reglamen-towanie (ograniczenie) kontaktów telefonicznych z profesjonalnymi pełnomocnikami usta-nowionymi dla skazanych obrońcami/pełnomocnikami do jednej rozmowy w ciągu dnia przy braku wyłączenia tych rozmów z ogólnego limitu rozmów przysługujących skazanym w dro-dze rozporządzenia tj. z uwagi na regulacje zawarte w § 24 rozporządzenia Ministra Sprawie-dliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wy- OTK ZU B/2025 Ts 48/22 poz. 270 2 konywania kary pozbawienia wolności”, z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu-cji. Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 grudnia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej. Trybunał uznał, że skarżący zakwestionował przepisy, które stanowiły podstawę prawną wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w C. wraz z załącznikiem pt. ,,Porządek wewnętrzny”, natomiast nie znalazły zastosowania w ostatecznym rozstrzy-gnięciu w sprawie, w związku z którą wniesiona została skarga do Trybunału. W zażaleniu z 7 stycznia 2025 r. (data nadania) skarżący wniósł o zmianę powyższego postanowienia w całości poprzez nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżo-nemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji poprzez odmowę nadania skardze konstytu-cyjnej biegu z uwagi na ,,niewskazanie przepisu ustawy zasadniczej, która jest kwestionowa-na, podczas gdy [s]karżący wskazał na przepis ustawy, który kwestionuje a to art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej w zw. z art. 73 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy w zw. z § 14 oraz § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności”. Zdaniem skarżącego powyższe jednoznacznie wskazuje na fakt, że spełnił on wymagania związane z wniesieniem skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe. Wskazuje, że warunkiem dopuszczalności skargi jest zakwestionowanie w niej przepisu, który bezpośrednio stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Jak wyjaśniono w wyroku pełnego składu Trybunału z 24 paź-dziernika 2007 r. (sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108), „skarżący nie może (...) w drodze skargi kwestionować konstytucyjności aktów normatywnych niestanowiących pod-stawy dotyczącego go indywidualnego rozstrzygnięcia. Podstawa rozstrzygnięcia obejmuje całokształt przepisów prawa (norm) stosowanych przez organ władzy publicznej w celu wydania aktu stosowania prawa”. Warunkiem tym jest ukształtowanie się ostatecznego orze-czenia na podstawie m.in. kwestionowanej w skardze normy generalno-abstrakcyjnej (zob. wyrok pełnego składu TK z 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09, OTK ZU nr 9/A/2011, poz. 97). Powyższy wymóg ma swoje źródło w Konstytucji. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 1 ustawy zasadniczej skargę można wnieść „w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o […] wolnościach lub prawach albo o […] obowiązkach określonych w Konstytucji”. Formalnym dopełnieniem tego wymagania jest art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, OTK ZU B/2025 Ts 48/22 poz. 270 3 który stanowi, że skarga konstytucyjna zawiera „określenie kwestionowanego przepisu usta-wy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego okre-ślonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodno-ści z Konstytucją”. W świetle powyższego nieprawidłowe jest zatem przyjęcie przez skarżącego w zaża-leniu, że spełnił on wymagania związane z wniesieniem skargi, ponieważ wskazał przepisy, które kwestionuje. W myśl art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK warunkiem sine qua non jest wy-móg, aby zaskarżony przepis stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Skarżący zakwestio-nował regulacje, które w sprawie, w związku z którą wniósł skargę do Trybunału, nie znala-zły zastosowania, a stanowiły jedynie podstawę prawną wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w C. wraz z załącznikiem pt. ,,Porządek wewnętrzny”, nie zaś postanowie-nia Sądu Okręgowego w B. z 7 września 2021 r. (sygn. akt […]), które wskazał w skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie. Trybunał zauważa ponadto, że w części zażalenia zatytułowanej ,,uzasadnienie” skar-żący nie przedstawił żadnych argumentów potwierdzających zarzut nieprawidłowości odmo-wy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 42 ust. 2 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RP

Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło