Ts 48/22
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2025-07-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga konstytucyjna może być dopuszczalna, jeśli skarżący zakwestionuje przepisy, które nie stanowiły podstawy prawnego rozstrzygnięcia w sprawie, o której mowa w skardze?Ratio decidendi
Skarga konstytucyjna jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy skarżący zakwestionuje przepis, który bezpośrednio stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia sądu lub organu administracji publicznej. Zakwestionowanie przepisów, które nie znalazły zastosowania w konkretnym indywidualnym rozstrzygnięciu (nawet jeśli były podstawą innych działań administracyjnych, takich jak wydanie zarządzenia dyrektora zakładu karnego), nie spełnia wymogów dopuszczalności skargi konstytucyjnej wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP.Stan faktyczny
Skarżący R.S. wniósł skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność z Konstytucją przepisów ustawy o Służbie Więziennej, Kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dotyczących ograniczeń kontaktów telefonicznych skazanych z pełnomocnikami. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając, że zakwestionowane przepisy stanowiły podstawę zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego, a nie ostatecznego rozstrzygnięcia sądu w sprawie, której dotyczyła skarga. Skarżący wniósł zażalenie na tę odmowę, twierdząc, że wskazał odpowiednie przepisy, co spełnia wymogi formalne.Rozstrzygnięcie
nie uwzględnić zażaleniaPełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 30 września 2025 r. Pozycja 270 POSTANOWIENIE z dnia 15 lipca 2025 r. Sygn. akt Ts 48/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 18 grudnia 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej R.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 lutego 2022 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zbadanie zgodności art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1064) w związku z art. 73 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko-deks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53) w związku z § 14 oraz § 24 rozporządze-nia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. z 2016 r. poz. 2231) w za-kresie, w jakim „upoważnia dyrektora zakładu karnego do wprowadzenia porządku wewnętrznego zakładu karnego w drodze zarządzenia, w którym ogranicza się prawo skaza-nych do obrony poprzez reglamentacje (ograniczenie) kontaktów telefonicznych z profesjo-nalnymi pełnomocnikami ustanowionymi dla skazanych obrońcami/pełnomocnikami do jed-nej rozmowy w ciągu dnia przy braku wyłączenia tych rozmów z ogólnego limitu rozmów przysługujących skazanym, a także uzależnia wykonani[e] dodatkowej rozmowy telefonicznej z pełnomocnikiem/obrońcą od zgody dyrektora zakładu karnego”, a także w jakim „reglamen-towanie (ograniczenie) kontaktów telefonicznych z profesjonalnymi pełnomocnikami usta-nowionymi dla skazanych obrońcami/pełnomocnikami do jednej rozmowy w ciągu dnia przy braku wyłączenia tych rozmów z ogólnego limitu rozmów przysługujących skazanym w dro-dze rozporządzenia tj. z uwagi na regulacje zawarte w § 24 rozporządzenia Ministra Sprawie-dliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wy-
OTK ZU B/2025 Ts 48/22 poz. 270 2 konywania kary pozbawienia wolności”, z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu-cji. Postanowieniem z 18 grudnia 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 grudnia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konsty-tucyjnej. Trybunał uznał, że skarżący zakwestionował przepisy, które stanowiły podstawę prawną wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w C. wraz z załącznikiem pt. ,,Porządek wewnętrzny”, natomiast nie znalazły zastosowania w ostatecznym rozstrzy-gnięciu w sprawie, w związku z którą wniesiona została skarga do Trybunału. W zażaleniu z 7 stycznia 2025 r. (data nadania) skarżący wniósł o zmianę powyższego postanowienia w całości poprzez nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżo-nemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji poprzez odmowę nadania skardze konstytu-cyjnej biegu z uwagi na ,,niewskazanie przepisu ustawy zasadniczej, która jest kwestionowa-na, podczas gdy [s]karżący wskazał na przepis ustawy, który kwestionuje a to art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej w zw. z art. 73 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy w zw. z § 14 oraz § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności”. Zdaniem skarżącego powyższe jednoznacznie wskazuje na fakt, że spełnił on wymagania związane z wniesieniem skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze-de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe. Wskazuje, że warunkiem dopuszczalności skargi jest zakwestionowanie w niej przepisu, który bezpośrednio stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Jak wyjaśniono w wyroku pełnego składu Trybunału z 24 paź-dziernika 2007 r. (sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108), „skarżący nie może (...) w drodze skargi kwestionować konstytucyjności aktów normatywnych niestanowiących pod-stawy dotyczącego go indywidualnego rozstrzygnięcia. Podstawa rozstrzygnięcia obejmuje całokształt przepisów prawa (norm) stosowanych przez organ władzy publicznej w celu wydania aktu stosowania prawa”. Warunkiem tym jest ukształtowanie się ostatecznego orze-czenia na podstawie m.in. kwestionowanej w skardze normy generalno-abstrakcyjnej (zob. wyrok pełnego składu TK z 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09, OTK ZU nr 9/A/2011, poz. 97). Powyższy wymóg ma swoje źródło w Konstytucji. Zgodnie bowiem z art. 79 ust. 1 ustawy zasadniczej skargę można wnieść „w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o […] wolnościach lub prawach albo o […] obowiązkach określonych w Konstytucji”. Formalnym dopełnieniem tego wymagania jest art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK,
OTK ZU B/2025 Ts 48/22 poz. 270 3 który stanowi, że skarga konstytucyjna zawiera „określenie kwestionowanego przepisu usta-wy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego okre-ślonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodno-ści z Konstytucją”. W świetle powyższego nieprawidłowe jest zatem przyjęcie przez skarżącego w zaża-leniu, że spełnił on wymagania związane z wniesieniem skargi, ponieważ wskazał przepisy, które kwestionuje. W myśl art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK warunkiem sine qua non jest wy-móg, aby zaskarżony przepis stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Skarżący zakwestio-nował regulacje, które w sprawie, w związku z którą wniósł skargę do Trybunału, nie znala-zły zastosowania, a stanowiły jedynie podstawę prawną wydania zarządzenia Dyrektora Zakładu Karnego w C. wraz z załącznikiem pt. ,,Porządek wewnętrzny”, nie zaś postanowie-nia Sądu Okręgowego w B. z 7 września 2021 r. (sygn. akt […]), które wskazał w skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzygnięcie. Trybunał zauważa ponadto, że w części zażalenia zatytułowanej ,,uzasadnienie” skar-żący nie przedstawił żadnych argumentów potwierdzających zarzut nieprawidłowości odmo-wy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 42 ust. 2 Konstytucji RPart. 31 ust. 3 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło