Ts 54/17

ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 grudnia 2017 r. Pozycja 282 POSTANOWIENIE z dnia 29 listopada 2017 r. Sygn. akt Ts 54/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Justyn Piskorski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z dnia 6 czerwca 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Sp. z o.o., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 marca 2017 r. (data nadania), Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.– Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 78 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżąca twierdzi, że zaskarżony przez nią art. 394 § 1 k.p.c., uniemożliwił jej podda-nie kontroli postanowienia oddalającego wniosek o zmianę pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sytuacji w której – na podstawie art. 118 § 5 k.p.c. – sporządził on opinię o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej (takie orzeczenie nie jest bowiem postanowie-niem kończącym postępowanie w sprawie). W związku z tym, zakwestionowany w skardze przepis, w sposób nieuzasadniony żadną z przesłanek wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji naruszył jej prawo do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Postanowieniem z czerwca 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 26 czerw-ca 2017 r.) Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, stwierdziwszy, że nie spełnia ona podstawowej przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dna 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK). Trybunał ustalił, że skarżąca naruszenie swych praw łączy z postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z sierpnia 2016 r., które jednak nie zostało wydane na podstawie zakwestionowanego w skardze art. 394 § 1 k.p.c. W zażaleniu złożonym 3 lipca 2017 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała posta-nowienie Trybunału w całości. Wniosła o uwzględnienie złożonego środka odwoławczego OTK ZU B/2017 Ts 54/17 poz. 282 2 i skierowanie sprawy do merytorycznego rozpoznania. Skarżąca podkreśliła, że w świetle art. 79 ust. 1 i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK wydanie przez sąd prawomocnego orzeczenia „stanowi jedynie przesłankę dla możliwości złożenia skargi konstytucyjnej, zaś w wyniku jej złożenia Trybunał powinien zbadać zgodność z Konstytucją norm leżących u podstaw roz-strzygnięcia o prawach, na które powołuje się skarżąca, a które w jej ocenie zostały naruszone w postępowaniu zamkniętym tym rozstrzygnięciem (…) Trybunał Konstytucyjny winien roz-patrywać całokształt sprawy i orzekać o prawach w sprawie, nie zaś o prawach przywołanych w ostatecznym rozstrzygnięciu”. Dlatego skarżąca nie podziela stanowiska Trybunału, jakoby w postanowieniu z sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. orzekał na podstawie art. 357 § 2 k.p.c. wyłącznie o tym, czy zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek doręczenia jej postanowienia z kwietnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem, skoro zostało ono wydane na po-siedzeniu niejawnym. Zdaniem skarżącej Trybunał nie dostrzega tego, że w postanowieniu z sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w K. „wprost i jednoznacznie” rozstrzygał „kwestię braku możliwości złożenia zażalenia na rozstrzygnięcie w przedmiocie zmiany osoby już ustano-wionego pełnomocnika oraz tego, iż „to niezaskarżalność postanowienia przesądziła o od-mowie sporządzenia uzasadnienia”. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że wraz z odpisem posta-nowienia z kwietnia 2016 r. otrzymała pouczenie, że rozstrzygnięcie to jest niezaskarżalne. W tej sytuacji wymaganie od niej zaskarżenia tego postanowienia jest nielogiczne. W związ-ku z tym, orzeczeniem ostatecznym dla skarżącej, tj. orzeczeniem „przesądzającym o możli-wości złożenia skargi” jest postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z sierpnia 2016 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażale-nia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie roz-poznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawi-dłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Zdaniem Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przedstawione w zażaleniu nie podważają poczynionych w nim ustaleń. Skarżąca twierdzi, że Trybunał „winien rozpatrywać całokształt sprawy i orzekać o prawach w sprawie, nie zaś o prawach przywołanych w ostatecznym rozstrzygnięciu”. Skarżąca nie wzięła więc pod uwagę tego, że statuowana w art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna opiera się na złożonej zależności między zakwestionowanym przepisem, osta-tecznym orzeczeniem wydanym na jego podstawie oraz zaistniałym naruszeniem konstytu-cyjnych praw skarżącego. Zależność ta powoduje, że źródłem naruszenia jest zakwestiono-wany przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, ale do naruszenia wolności lub praw skarżącego dochodzi w ostatecznym orzeczeniu wydanym na jego podstawie. Orzeczenie rozstrzyga zatem o konkretnych wolnościach i prawach konstytucyjnych skarżącego. Skarżąca dowodzi, że postanowienie, w związku z którym wniosła skargę zostało wy-dane nie tylko na podstawie art. 357 § 2 k.p.c., ale także na podstawie zaskarżonego przez nią art. 394 § 1 k.p.c. Skarżąca wydaje się więc nie dostrzegać tego, że wprawdzie Sąd Okręgowy w K., wydając postanowienie z sierpnia 2016 r., miał na uwadze treść art. 394 § 1 k.p.c., to jednak nie w takim zakresie, jaki kwestionuje skarżąca. Trybunał ponownie zatem zwraca uwagę na to, że orzeczeniem tym Sąd Okręgowy w K. oddalił zażalenie skarżącej na posta-nowienie z maja 2016 r., w którym Sąd Rejonowy w T. odmówił sporządzenia uzasadnienia swojego postanowienia z kwietnia 2016 r. Zgodnie bowiem z art. 394 § 1 pkt. 7 k.p.c. posta-nowienie sądu pierwszej instancji odmawiające uzasadnienia orzeczenia podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Zarzut skarżącej dotyczy jednak „braku regulacji umożliwiającej zaskar- OTK ZU B/2017 Ts 54/17 poz. 282 3 żenie postanowienia oddalającego wniosek skarżącego o zmianę pełnomocnika z urzędu ce-lem wniesienia skargi konstytucyjnej w sytuacji, gdy wcześniej ustanowiony pełnomocnik z urzędu nie znalazł podstaw do wniesienia takiej skargi i działając na podstawie art. 118 § 5 k.p.c. złożył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia takiego środka ochrony prawnej, przy równoczesnym interpretowaniu tego przepisu w taki sposób, który uznaje, że postano-wienie takie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie”. Do tej kwestii nie odnosiło się postanowienie z sierpnia 2016 r. Chodziło w nim bowiem nie o odrzucenie nie-dopuszczalnego zażalenia, lecz tylko o rozstrzygnięcie zasadności odmowy uzasadnienia po-stanowienia Sądu Rejonowego w T. z kwietnia 2016 r. Innymi słowy, nie byłoby więc moż-liwe czynienie skarżącej zarzutu, gdyby nie złożyła wniosku o uzasadnienie tego postanowie-nia, lecz od razu wniosła od tego orzeczenia zażalenie. Warto też podkreślić, że sąd rozpozna-jący zażalenie nie mógłby potraktować go wtedy jako przedwczesne. W postanowieniu z 6 czerwca 2017 r. Trybunał zasadnie zatem przyjął, że zakwestio-nowany w skardze art. 394 § 1 k.p.c. nie był podstawą orzeczenia, z którym skarżąca wiąże naruszenie swych praw wyrażonych w art. 78 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, a zatem prawidłowo odmówił nadania dalszego biegu skardze. Mając powyższe na względzie Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.