Ts 54/20
PostanowienieTrybunał Konstytucyjny2021-04-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo informacyjne sądu pouczające o braku prawa do zażalenia i odmowie sporządzenia uzasadnienia orzeczenia stanowi ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, uprawniające do wniesienia skargi konstytucyjnej, oraz czy przepisy art. 3943 k.p.c. i art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.c. zostały 'użyte' w toku postępowania w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.Ratio decidendi
Trybunał Konstytucyjny uznał, że pismo informacyjne sądu, które jedynie poucza o braku możliwości zaskarżenia postanowienia i odmawia sporządzenia jego uzasadnienia, nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie zawiera norm o charakterze indywidualnym i konkretnym dotyczących konstytucyjnych wolności czy praw. Ponadto, Trybunał stwierdził, że zaskarżone przepisy nie były podstawą wydania zaskarżonych postanowień sądu, a zarzut niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.c. jest oczywiście bezzasadny, gdyż przepis ten nie miał zastosowania w stanie prawnym poprzedzającym jego wejście w życie w danej sprawie.Stan faktyczny
Skarżący M.J. wniósł skargę konstytucyjną, kwestionując zgodność art. 3943 k.p.c. oraz art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.c. z Konstytucją RP. Skarga dotyczyła postanowień Sądu Okręgowego w K., który odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia oraz pouczył skarżącego o braku prawa do zażalenia. Trybunał Konstytucyjny w pierwszej instancji odmówił nadania skardze dalszego biegu, uznając, że zaskarżone przepisy nie były podstawą wydania zaskarżonych orzeczeń, a pismo informacyjne nie jest rozstrzygnięciem konstytucyjnym. Skarżący wniósł zażalenie na tę odmowę.Rozstrzygnięcie
nie uwzględnić zażaleniaPełny tekst orzeczenia
ORZECZNICTWO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 maja 2021 r. Pozycja 94 POSTANOWIENIE z dnia 28 kwietnia 2021 r. Sygn. akt Ts 54/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Andrzej Zielonacki – sprawozdawca Krystyna Pawłowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu-cyjnego z 25 sierpnia 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 marca 2020 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności: a) art. 3943 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. − Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) alternatywnie art. 3943 § 2 pkt 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 2 Konstytucji, b) art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy − Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469; dalej: ustawa zmieniająca k.p.c.) z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 2 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 25 sierpnia 2020 r., doręczonym skarżącemu 2 września 2020 r., Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Uzasadniając odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu Trybunał wy-jaśnił, że: po pierwsze, pismo Sądu Okręgowego w K. z 2 marca 2020 r., w którym pouczono skarżącego, że nie przysługuje mu zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 26 lutego 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego w K.), jak również poinformowano, iż postanowienie to nie podlega uzasadnieniu ani z urzędu, ani na
OTK ZU B/2021 Ts 54/20 poz. 94 2 wniosek, nie może być uznane za ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon-stytucji, po drugie, ani art. 3943 k.p.c., ani art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.c. nie były podstawą wydania postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 20 lutego 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego w K.), jak również, że art. 3943 k.p.c. nie był podsta-wą wydania postanowienia Sądu Okręgowego w K., po trzecie, zarzut niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.c. jest oczywiście bezzasadny. Trybunał wskazał, że postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 26 listopada 2019 r. (sygn. akt […]) nie podlegało uzasadnieniu również przed wejściem w życie ustawy zmieniającej k.p.c. 3. W zażaleniu z 7 września 2020 r. (data nadania) skarżący wniósł o nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Przedstawił on argumentację, która – jego zdaniem – podważa zasadność poglądu Sądu Okręgowego w K. o braku konieczności uzasadnienia orzeczenia kończącego postępo-wanie wpadkowe. Powtarzając argumentację przedstawioną w skardze konstytucyjnej, dotyczącą niekon-stytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.c., zarzucił wadliwość uznania przez Try-bunał, że przepis ten nie został użyty w toku sprawy z jego udziałem. Odnosząc się z kolei do zakwestionowanego art. 3943 k.p.c. skarżący podniósł, że wy-danie orzeczenia, np. postanowienia o odrzuceniu środka zaskarżenia, zastąpiono pismem informacyjnym, które pozornie nie ma skutków procesowych. Zdaniem skarżącego przez po-jęcie „orzekł” użyte w art. 79 ust. 1 Konstytucji należy rozumieć również podjęcie takiej czynności faktycznej, która rzeczywiście orzeka o wolnościach lub prawach albo obowiąz-kach określonych w Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po-stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor-mułowane w zażaleniu nie dają podstaw do nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. 2.1. Skarżący zarzucił, że w zaskarżonym przez niego postanowieniu błędnie uznano, że ani art. 3943 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. − Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.), ani art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy − Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469; dalej: ustawa zmieniająca k.p.c.) nie były „użyte” w toku sprawy z jego udziałem. Trybunał, odnosząc się do powyższego zarzutu zauważa, że w zakwestionowanym po-stanowieniu stwierdzono, iż przedmiotowe przepisy nie były podstawą wydania wyłącznie postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 20 lutego 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowie-nie Sądu Okręgowego w K.), natomiast jeden z nich, tj. art. 3943 k.p.c. nie był podstawą wy-
OTK ZU B/2021 Ts 54/20 poz. 94 3 dania postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 26 lutego 2020 r. (sygn. akt […]; dalej: posta-nowienie Sądu Okręgowego w K.). W pierwszym postanowieniu odrzucono skargę na przewlekłość postępowania toczą-cego się przed Sądem Rejonowym w K. (sygn. akt […]). Trybunał słusznie zauważył, że pod-stawą jego wydania był art. 373 w związku z 397 § 3 k.p.c. w związku z art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1 oraz art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowa-nym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75, ze zm.). Sąd Okręgowy w K. nie orzekał o zasadności wniesionego przez skarżącego zażalenia, lecz w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania. Nie orzekał również w przedmiocie uzasadnienia któregokolwiek z postanowień wydanych w toku postę-powania przed Sądem Rejonowym w K. Zasadnie zatem uznano, że ani art. 3943 k.p.c., ani art. 9 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.c. nie były podstawą jego wydania. W drugim postanowieniu skarżącemu odmówiono sporządzenia uzasadnienia posta-nowienia Sądu Okręgowego w K. z 26 listopada 2019 r. (sygn. akt jw.) w przedmiocie od-mowy sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 22 marca 2019 r. (sygn. akt jw.). Sąd ten nie rozstrzygał o zażaleniu skarżącego, a tym samym Trybunał słusznie uznał, że art. 3943 k.p.c. nie był podstawą jego wydania. 2.2. Skarżący wskazał również, że pismo Sądu Okręgowego w K. z 2 marca 2020 r., w którym pouczono go, że nie przysługuje mu zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w K., jak również poinformowano, iż postanowienie to nie podlega uzasadnieniu ani z urzę-du, ani na wniosek – wbrew poglądowi wyrażonemu w zakwestionowanym postanowieniu – jest ostatecznym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał stwierdza, że powyższy zarzut jest bezzasadny. W ocenie Trybunału nie spo-sób zakwalifikować wskazanego pisma informacyjnego do rozstrzygnięć zawierających nor-my o charakterze indywidualnym i konkretnym, które dotyczą konstytucyjnych wolności oraz praw skarżącego. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.
Powołane przepisy
art. 45 ust. 1 Konstytucji RPart. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RPart. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji RPart. 176 ust. 1 Konstytucji RPart. 2 Konstytucji RP
Źródło: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego (trybunal.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło